ભારતીય સેના (Army)ના વાહનો રસ્તા પર જોવા મળતા જ સૌથી પહેલા નજર ખેંચે છે તેમની નંબર પ્લેટ પરનું એક ખાસ નિશાન – ઉપર તરફ બતાવતો “બ્રોડ એરો” (↑). આ નિશાન સામાન્ય વાહનોમાં જોવા મળતું નથી અને માત્ર આર્મી, નેવી અને એર ફોર્સના વાહનો પર જ હોય છે. ચાલો જાણીએ આ નિશાન પાછળના રસપ્રદ અને સાચા તથ્યો. બ્રોડ એરો શું છે અને કેમ હોય છે? સેના વાહનોની નંબર પ્લેટ પર દેખાતું ઉપર તરફનું તીર “બ્રોડ એરો” તરીકે ઓળખાય છે. આ નિશાન બ્રિટિશ સમયથી ઉપયોગમાં છે અને તે મિનિસ્ટ્રી ઓફ ડિફેન્સ (MoD)ની સંપત્તિ દર્શાવતું પ્રતીક છે. 18મી સદીથી બ્રિટિશ સેનામાં તેનો ઉપયોગ થતો આવ્યો છે અને ભારતને સ્વતંત્રતા મળ્યા પછી પણ સેનામાં આ પરંપરા ચાલુ રાખવામાં આવી. આ નિશાનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે વાહન સૈન્ય વિભાગનું છે અને તે સામાન્ય નાગરિક વાહનોથી અલગ છે. અકસ્માત સમયે પણ ઉપયોગી આ તીરનો એક પ્રાયોગિક ઉપયોગ પણ માનવામાં આવે છે. જો અકસ્માતમાં વાહન ઊંધું પડી જાય તો નંબર પ્લેટ કઈ દિશામાં વાંચવી તે સમજવામાં સહાય થાય છે, જેથી ઓળખ સરળ બને. સેના વાહનોના નંબર પ્લેટનો ફોર્મેટ સેના વાહનોના નંબર પ્લેટ સામાન્ય RTO નંબરથી અલગ હોય છે. તેનો એક ખાસ કોડ હોય છે: ફોર્મેટ: ↑YY BASE #### CLASS • ↑ (તીર): MoDની સંપત્તિ દર્શાવતું નિશાન • YY: બનાવટ અથવા નોંધણીનું વર્ષ (જેમ કે 25 = 2025) • BASE: બેઝ/સ્ટેશનનો કોડ (J = જોધપુર, D = દિલ્હી) • ####: સીરિયલ નંબર • CLASS: વાહનનો પ્રકાર • A = બે પહિયું • B = જીપ • C = ટ્રક • X = ટૅન્ક / આર્મર્ડ વાહન ઉદાહરણ: ↑25J123B અર્થ: 2025માં જોધપુર બેઝની જીપ. રંગ મુજબ ઓળખ સેના વિભાગ પ્રમાણે નંબર પ્લેટના રંગમાં પણ ફરક હોય છે: • આર્મી – કાળી પ્લેટ • એર ફોર્સ – નીલી પ્લેટ • નેવી – ગાઢ નીલી પ્લેટ હાઇ-પ્રોફાઇલ સૈન્ય વાહનોના ખાસ નિશાન ઉચ્ચ પદાધિકારીઓના વાહનો પર અલગ ઓળખ હોય છે: • COAS (Chief of Army Staff): લાલ પ્લેટ સાથે 4 તારાં • ફીલ્ડ માર্শલ: 5 તારાં • રાષ્ટ્રપતિ / રાજ્યપાલ: નંબર વગર સોનાનો ભારતીય રાજ્યચિહ્ન સખ્ત નિયમો સેના નંબર પ્લેટ અથવા બ્રોડ એરોનું નકલ કરવું નાગરિકો માટે કાયદેસર ગુનો છે. આવા કિસ્સામાં કડક કાર્યવાહી થાય છે, કારણ કે આ નિશાન માત્ર રક્ષા મંત્રાલયની સંપત્તિ માટે જ માન્ય છે. અન્ય રસપ્રદ સૈન્ય તથ્યો • ભારતીય સેનામાં “અગ્નિવીર” જેવી નવી ભરતી યોજના શરૂ થઈ છે. • મહિલાઓને હવે અનેક કમાન્ડ અને લીડરશિપ ભૂમિકાઓમાં સ્થાન મળી રહ્યું છે. • સૈન્ય વાહનો સામાન્ય મોટર વાહન કાયદા કરતા અલગ ડિફેન્સ નિયમો હેઠળ સંચાલિત થાય છે. ભારતીય સેના માત્ર દેશની સુરક્ષા માટે જ નહીં પરંતુ તેની સિસ્ટમ, ઓળખ અને પરંપરાઓ માટે પણ જાણીતી છે. નંબર પ્લેટ પરનું નાનું તીર પણ સેનાની શિસ્ત, ઇતિહાસ અને અલગ ઓળખનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. #📚 ભારતનો ઈતિહાસ #🇮🇳 મારુ ભારત