ठिकाण: मुंबई, अंधेरी. वेळ: सकाळी ९:०० वाजताची गडबड. 'अविनाश' (वय ३२) हा एका मल्टीनॅशनल कंपनीत मॅनेजर होता. कामाचा ताण, टार्गेट आणि मीटिंग्ज यामध्ये तो सतत चिडचिड करायचा. त्याची पत्नी, 'सुधा', एक साधी गृहिणी होती. अविनाशच्या प्रत्येक आवडीनिवडीची ती जपून काळजी घ्यायची. पण गेल्या काही महिन्यांपासून अविनाश आणि सुधामध्ये दुरावा आला होता. कारण होतं—अविनाशची चिडचिड आणि सुधाचं मौन. रोज सकाळी अविनाश ओरडायचा: "सुधा! माझा टॉवेल कुठे आहे? नाश्ता झाला का? मला उशीर होतोय!" सुधा शांतपणे सगळं हातात द्यायची. पण जेवढ्या प्रेमाने ती डबा भरून द्यायची, तेवढ्याच तिरस्काराने अविनाश तो डबा ऑफिसमध्ये उघडायचा. नेहमीची तक्रार असायची: "सुधा, आज भाजीला मीठच नाहीये!" किंवा "पोळ्या किती कडक झाल्यात! तुला साधी पोळी करता येत नाही का?" कधी कधी तर तो रागाच्या भरात डबा तसाच घरी आणायचा किंवा कँटीनमध्ये जाऊन वडापाव खायचा आणि डब्यातलं अन्न फेकून द्यायचा. सुधा मात्र रात्री तो डबा धुताना, त्यातलं अन्न तसंच परत आलेलं बघून गुपचूप रडायची. पण तिने कधीच अविनाशला उलट उत्तर दिलं नाही. ती दुर्दैवी सकाळ: त्या दिवशी अविनाशला खूप महत्त्वाची मीटिंग होती. त्याला उशीर झाला होता. तो डायनिंग टेबलवर आला. सुधाने डबा आणून ठेवला. अविनाशने रागाने डबा बॅगेत कोंबला आणि ओरडला: "सुधा, आज तरी भाजी चांगली केली आहेस ना? की रोजचाच मिळमिळीत प्रकार आहे? नकोच तो डबा तुझा. मी बाहेर खाईन." सुधा त्या दिवशी खूप अशक्त दिसत होती. तिचा चेहरा पांढरा पडला होता. ती भिंतीला टेकून उभी होती. ती क्षीण आवाजात म्हणाली: "अविनाश... आजचा डबा नक्की खा हं. आज मी खूप प्रेमाने... खूप वेगळं काहीतरी बनवलंय. आणि हो... माझं डोकं खूप दुखतंय. संध्याकाळी लवकर येशील का?" अविनाशने तिच्याकडे बघितलं सुद्धा नाही. तो बूट घालत म्हणाला: "तुझं रोजचंच आहे डोकं दुखायचं. औषध घे आणि झोप. मला ऑफिसमध्ये फोन करून त्रास नको देऊ." तो धाडकन दरवाजा लावून निघून गेला. सुधाने दरवाजाकडे बघितलं आणि ती तिथेच सोफ्यावर कोसळली. ऑफिसमध्ये - दुपारचे १:३० वाजले. अविनाशच्या मीटिंग्ज संपल्या होत्या. त्याला कडाडून भूक लागली होती. त्याने कँटीनमध्ये जाण्याऐवजी, आज न जाणे का, बॅगेतून तो 'डबा' बाहेर काढला. सकाळी सुधाचे शब्द आठवले—"आज नक्की खा, आज काहीतरी वेगळं आहे." अविनाशने डबा उघडला. पहिल्या कप्प्यात मऊ लुसलुशीत पुरणपोळी होती (जी अविनाशला खूप आवडायची, पण बनवायला वेळ लागतो म्हणून सुधा बनवत नसे). दुसऱ्या कप्प्यात कटाची आमटी आणि भजी होती. अविनाशला आश्चर्य वाटलं. "आज काय सण आहे? हिने एवढा घाट का घातलाय?" त्याने पहिला घास घेतला. ती चव... ती चव अप्रतिम होती! गेल्या ६ महिन्यात अशी भाजी सुधाच्या हातून झाली नव्हती. अविनाशने बकाबका खायला सुरुवात केली. त्याला इतकं भारी वाटलं की त्याचा सगळा राग निवळला. त्याला सकाळी केलेल्या वागणुकीचा पश्चात्ताप झाला. "मी उगीच ओरडलो तिला. बिचारीने आजारी असूनही माझ्यासाठी पुरणपोळी बनवली." जेवण झाल्यावर डब्याच्या सर्वात खालच्या कप्प्यात त्याला एक 'चिट्ठी' सापडली. अविनाशने ती उघडली. सुधाचे अक्षर थरथरते होते. *"अविनाश, आजचा स्वयंपाक तुला आवडला ना? मला माहित आहे, गेले काही महिने माझ्या हाताला चव नव्हती. भाजी कधी खारट तर कधी अळणी व्हायची. तू चिडायचास, डबा फेकून द्यायचास. पण रे... तुला माहित नाहीये... मला 'ब्रेन ट्युमर' (Brain Tumor) झालाय. डॉक्टर म्हणाले होते की, यामुळे माझी 'चव आणि वास' (Taste & Smell) घेण्याची शक्ती हळूहळू जाईल. म्हणून मला कळायचंच नाही की मीठ जास्त पडलंय की तिखट. मी तुला सांगितलं नाही, कारण तुझा कामाचा ताण मला वाढवायचा नव्हता. आज सकाळी मला जाणवलं की माझे हात-पाय सुन्न होतायत. कदाचित हा माझा शेवटचा स्वयंपाक असेल. म्हणून मी शेजारच्या काकूंना मदतीला घेऊन तुझ्या आवडीची पुरणपोळी बनवली. निदान शेवटच्या दिवशी तरी तुझा डबा रिकामी यावा, हीच माझी इच्छा. लवकर घरी ये... तुझी वाट बघतेय."* चिट्ठी वाचताच अविनाशच्या हातापायातली शक्तीच गेली. त्याच्या घशात घास अडकला. "ट्युमर? आणि हिने मला सांगितलं नाही? मी रोज तिला जेवणावरून टोमणे मारत होतो आणि ती आतल्या आत मरत होती?" अविनाशने बॅग उचलली आणि तो वेड्यासारखा पार्किंगकडे धावला. त्याने गाडी काढली. त्याचे हात थरथरत होते. डोळ्यातून पाणी दिसत नव्हतं. तो सतत फोन लावत होता... "सुधा! फोन उचल ग! सुधा!!" पण समोरून फक्त रिंग वाजत होती. तो ट्रॅफिक तोडून, सिग्नल तोडून ३० मिनिटांत घरी पोहोचला. घराचा दरवाजा उघडाच होता. शेजारच्या काकू आणि काही लोक हॉलमध्ये उभे होते. अविनाश धावत आत गेला. सोफ्यावर... जिथे सकाळी तो तिला सोडून गेला होता... तिथेच सुधा पडली होती. तिचे डोळे उघडे होते आणि दरवाजाकडे बघत होते. शेजारच्या काकू रडत पुढे आल्या. "अविनाश भाऊ... खूप उशीर केलात. सकाळी तुम्ही गेल्यावर ती खाली पडली. आम्ही डॉक्टरला बोलावलं, पण ते म्हणाले... तिचा जीव केव्हाच गेलाय. जाताना ती फक्त एकच बडबडत होती... 'त्यांना फोन नका करू, मीटिंग असेल. फक्त विचाराल, डबा पूर्ण खाल्ला का?'" अविनाश सुधाच्या पायाशी कोसळला. तो लहान मुलासारखा हंबरडा फोडून रडला. "सुधा! उठ ना ग! मी डबा खाल्लाय! पूर्ण खाल्लाय! खूप छान झाली होती पुरणपोळी. मला माफ कर... मी राक्षस आहे ग! तुझ्या आजारपणाला मी नाटक समजलो." पण आता त्याला माफ करायला सुधा नव्हती. डायनिंग टेबलवर सकाळी अर्धा राहिलेला चहाचा कप तसाच होता. आणि ऑफिसच्या बॅगेत तो 'रिकामी डबा' होता... जो आता आयुष्यभर अविनाशला खायला उठणार होता. ज्या हाताची चव गेली होती, त्या हातांनी बनवलेला तो शेवटचा घास अविनाशच्या घशाखाली उतरला होता, पण तो घास आता आयुष्यभर त्याच्या काळजात सलत राहणार होता. आपल्या जवळच्या माणसांच्या चुका काढण्याआधी त्यांच्या परिस्थितीचा विचार करा. कधीकधी भाजी खारट होण्यामागे किंवा अळणी होण्यामागे, बनवणाऱ्याचे हात थकलेले असू शकतात किंवा मन दुखावलेलं असू शकतं. संवाद साधा. कारण माणूस गेल्यावर त्याच्याशी बोलता येत नाही, फक्त त्याच्या फोटोशी बोलून पश्चात्ताप करावा लागतो. #✍️लघुकथा #एक छोटीशी लघुकथा