*_శతమానం భవతి శుభకార్యాలలో_ మరియు ఆశీర్వచన సమయాలలో పఠించే ఆశీర్వాద మంత్రం ‘శతమానం భవతి’ మంత్రం_*
*_“శతమానం భవతి శతాయుః పురుషశ్శతేంద్రియ ఆయుష్యేవేంద్రియే ప్రతితిష్ఠతి|_*
*ఈ మంత్రం ఒక వ్యక్తి, సమూహం సంపూర్ణమైన, ఆరోగ్యకరమైన జీవితాన్ని గడపాలని కోరుకుంటూ చేసే ప్రార్థన*.
*“శతమానం భవతి” - ‘నీవు వంద సంవత్సరాల కాలం జీవించు గాక!’ (శతము అంటే వంద).*
*“శతాయుః పురుషః” - ‘వందేళ్ల ఆయుష్షు కలిగి ఉండు గాక!’*
*“శతేంద్రియ” - ‘వంద జ్ఞానేంద్రియ శక్తులు, వ్యాపారములు (చూపు, వినికిడి, శారీరక బలం … మొదలైనవి) కలిగి ఉండు గాక!’*
*“ఆయుష్యేవేంద్రియే ప్రతితిష్ఠతి” - ‘ఇటువంటి సుదీర్ఘమైన ఆయుష్షు మరియు ఇంద్రియ శక్తిని పొంది, జీవితంలో సుస్థిరంగా నిలదొక్కుకో!’ అని భావం.*
*పుట్టినరోజులు, పెళ్లిళ్లు మరియు ఉపనయనాల సమయంలో పెద్దలు ఈ మంత్రాన్ని పఠిస్తూ అక్షింతలు వేసి దీవిస్తారు. కేవలం వందేళ్లు బ్రతకడమే కాకుండా, కళ్లు, చెవులు వంటి ఇంద్రియాలన్నీ వృద్ధాప్యంలో కూడా సరిగ్గా పనిచేయాలనేది ఈ మంత్రం వెనుక ఉన్న గొప్ప ఉద్దేశ్యం. ‘వందేళ్ల సంపూర్ణ ఆరోగ్యవంతమైన జీవితం’ అందరికీ లభించాలని కోరుకునే అత్యంత శక్తివంతమైన వైదిక మంత్రం ఇది.*
*అయితే..*
*నూరు సంవత్సరాలు ఇంద్రియ పటుత్వం తో ఉండడమంటే దేహాభిమానమును ప్రోత్సహించటమా? ఇట్టి దేహాభిమానమును వేదం ఎందుకు చెపుతుంది? జ్యోతిశ్శాస్త్రం 120 సంవత్సరాలు ఆయుష్షు చెపుతుంది కదా! జపనీయులు మరియు అనేకులు 100, 120 సంవత్సరాలు పైగా జీవిస్తున్నారు కదా! అంటే వేద ప్రమాణమును ఏ విధంగా అర్ధం చేసుకోవాలి అన్న ప్రశ్న వస్తుంది*.
*దీనికి అద్వైత విచారణ సమాధానం చూపిస్తుంది. అద్వైత వేదాంత దృక్పథంలో (Non-dualism) ఏ మంత్రాన్నైనా కేవలం లౌకికమైన ఆయుష్షు లేదా ఆరోగ్యానికి పరిమితం చేయకుండా, ఆత్మ తత్వంతో ముడిపెట్టి చూస్తారు*.
*శతమానం (వంద సంఖ్య - పూర్ణత్వం) - అద్వైతంలో 'వంద' అనేది కేవలం ఒక అంకె మాత్రమే కాదు*, *అది పూర్ణత్వానికి (Completeness) చిహ్నం.* *‘శతమనంతం భవతి’ అన్నట్లు శతం అంటే అనంత వాచకం. పరి పూర్ణ వాచకం*.
*“ఓం పూర్ణమదః పూర్ణమిదమ్” అన్నట్లుగా, జీవుడు తనను తాను పరిమితమైన దేహంగా కాకుండా, అనంతమైన, పూర్ణమైన బ్రహ్మముగా గుర్తించడమే అసలైన 'శతమానం'.*
*“శతాయుః” (నిత్యత్వం) - సాధారణంగా ఆయుష్షు అంటే పుట్టుకకు, మరణానికి మధ్య ఉండే కాలం. కానీ అద్వైత పరిభాషలో ఆత్మకు చావు పుట్టుకలు లేవు. అది 'కాలాతీతం'. కాలానికి కట్టుబడని నిత్యమైన ఆత్మ స్థితిని పొందడం. అంటే, దేహం నశించినా నేను (ఆత్మ) శాశ్వతమైనవాడిని అనే ఎరుకతో ఉండటమే నిజమైన దీర్ఘాయుష్షు*
*“శతేంద్రియః” (ఇంద్రియాల ఉపసంహరణ) - మంత్రంలో 'వంద ఇంద్రియాలు' అని ఉన్నప్పటికీ, అద్వైత సాధనలో ఇంద్రియాలను బయటి ప్రపంచం వైపు బహిర్ముఖం కాకుండా అంతర్ముఖం చేయడం ముఖ్యం. బాహ్య ప్రపంచంలోని శబ్ద, స్పర్శ, రూప, రస, గంధాల పట్ల వ్యామోహం వీడి, అన్ని ఇంద్రియ శక్తులను ఏకం చేసి 'సాక్షి చైతన్యం' (Witness Consciousness) లో నిలపడమే ఇంద్రియ జయం.*
*“ప్రతితిష్ఠతి” (స్థితప్రజ్ఞత) - మంత్రం చివరలో 'ప్రతితిష్ఠతి' అంటే 'ప్రతిష్ఠితం కావడం' లేదా 'స్థిరపడటం' అని అర్థం. స్థితప్రజ్ఞతను సూచిస్తుంది. మాయా ప్రపంచంలోని హెచ్చుతగ్గులకు లోనుకాకుండా, “అహమ్ బ్రహ్మాస్మి” (నేనే బ్రహ్మమును) అనే నిశ్చలమైన జ్ఞానంలో స్థిరపడటమే ఈ మంత్రం యొక్క పరమార్థం.*
*ఈ మంత్రం ఒక వ్యక్తిని “నీవు పరిమితమైన జీవివి కాదు, నీవు అనంతుడవు" అని గుర్తుచేసే* *మహావాక్య సదృశ్యం*.
*లౌకిక అర్థంలో ఈ మంత్రం వందేళ్ల ఆరోగ్యకరమైన జీవితాన్ని కోరుకుంటే, అద్వైత అర్థంలో ఇది‘జీవన్ముక్తి’ని కోరుకుంటుంది. నేను కేవలం ఈ శరీరాన్ని కాదు, సర్వవ్యాప్తమైన చైతన్యాన్ని అని తెలుసుకోవడమే ఈ మంత్రం ఇచ్చే అద్వైత ఆశీర్వచనం.* #మన సంప్రదాయాలు సమాచారం