## **महागाईची झळ आणि सोशल मीडियाचा भ्रम: आपण नक्की कुठे वाहत चाललोय?** **लेखक: राहुल दुमाटे** *(सदर लेख राहुल दुमाटे यांच्या स्वाक्षरीसह कॉपीराइट (Copyright Reserved) सुरक्षित आहे.)* --- आजच्या घडीला कोणत्याही सर्वसामान्य कुटुंबात जर तुम्ही गेलात आणि त्यांना विचारलंत की, "सध्या तुमची सर्वात मोठी चिंता कोणती?" तर एकच उत्तर येईल—**‘महागाई’**. सकाळी उठल्यापासून लागणाऱ्या दुधाच्या पिशवीपासून ते रात्रीच्या जेवणाच्या ताटातील भाजीपाल्यापर्यंत प्रत्येक गोष्टीचे भाव गगनाला भिडले आहेत. घर चालवताना सामान्य माणसाच्या नाकी नऊ येत आहेत. पण या सगळ्यात एक भयानक आणि विचार करायला लावणारी गोष्ट घडत आहे; ती म्हणजे, सर्वसामान्य माणूस या महागाईच्या आगीत होरपळत तर आहेच, पण त्याच वेळी तो 'सोशल मीडिया' नावाच्या आभासी जगातील खोट्या प्रचाराला बळी पडून स्वतःचीच फसवणूक करून घेत आहे. सत्य समोर उघडे नागडे उभे असतानाही, निव्वळ सोशल मीडियावरील रील्स, पोस्ट आणि फॉरवर्डेड मेसेजच्या प्रभावामुळे लोक वस्तुस्थिती स्वीकारायला तयार नाहीत, ही आजच्या काळातील सर्वात मोठी शोकांतिका आहे. ### **१. खिशाला लागलेली कात्री आणि महागाईचे भीषण वास्तव** आज पेट्रोल-डिझेलचे दर असोत, घरगुती गॅस सिलिंडर असो, की रोजच्या डाळी-तांदूळ आणि औषधांचे भाव असोत—प्रत्येक क्षेत्रात महागाईने उच्चांक गाठला आहे. मध्यमवर्गीय आणि गरिबांचे बजेट पूर्णपणे कोलमडले आहे. मुलांची शाळा-कॉलेजची फी भरणे आणि महिन्याचे रेशन भरणे या दोन गोष्टी करताना पालकांचे कंबरडे मोडत आहे. पूर्वी माणूस पगारातून काहीतरी बचत करू शकत होता, आज पगार संपतो पण महिन्याचे दिवस संपत नाहीत अशी परिस्थिती आहे. हे वास्तव कोणालाही नाकारता येण्यासारखे नाही, कारण त्याची थेट झळ रोज सकाळी प्रत्येकाच्या खिशाला बसत आहे. ### **२. सोशल मीडियाचा पडदा आणि 'फूल्ड' (मूर्ख) होणारा नागरिक** पण मग गडबड कुठे होतेय? गडबड होतेय आपल्या हातात असलेल्या स्मार्टफोनमध्ये! आज जेव्हा सामान्य माणूस महागाईने त्रस्त होऊन सोशल मीडियावर येतो, तेव्हा त्याला तिथे एक वेगळंच जग पाहायला मिळतं. सोशल मीडियावरील वेगवेगळ्या राजकीय आयटी सेल्स (IT Cells) आणि अंघभक्तांकडून अशा काही पोस्ट आणि व्हिडिओ फिरवले जातात, जे पाहून माणसाची बुद्धी चक्रावून जाते. * **खोटा राष्ट्रवाद आणि तुलना:** "देशाचा विकास होत आहे, तर मग थोडी महागाई सहन करायला काय हरकत आहे?" किंवा "परदेशात बघा किती महागाई आहे, आपल्याकडे तर खूप कमी आहे," अशा प्रकारच्या खोट्या आकडेवाऱ्या देऊन लोकांची दिशाभूल केली जाते. * **इतिहास उकरून काढणे:** "पन्नास वर्षांपूर्वी काय परिस्थिती होती?" याचे रडगाणे गाऊन आजच्या महागाईचे समर्थन केले जाते. * **लक्झरी विरुद्ध मूलभूत गरजा:** सोशल मीडियावर युक्तिवाद केला जातो की, "तुम्ही महागड्या हॉटेलात जाऊन हजारो रुपये खर्च करता, मल्टिप्लेक्समध्ये पॉपकॉर्न विकत घेता, मग दोन रुपये किलोमागे बटाटे किंवा गॅस महाग झाला तर का रडता?" या असल्या कुतर्कांमुळे सामान्य माणूस चक्रावून जातो. तो हे विसरतो की, हॉटेलात जाणे हा त्याचा 'ऐच्छिक' खर्च आहे, पण गॅस सिलिंडर, दूध आणि औषध ही त्याची 'मूलभूत' गरज आहे. सोशल मीडियावरील या खोट्या नरेटिव्हला बळी पडून सामान्य माणूस स्वतःच्याच हक्कांबद्दल बोलायला विसरतो आणि स्वतःलाच मूर्ख बनवून घेतो. ### **३. सत्य समोर असूनही नकार (Denial Mode)** सर्वात धक्कादायक बाब ही आहे की, सत्य बदलता येत नाही, ही त्रिकालाबाधित वस्तुस्थिती असतानाही लोक ती स्वीकारायला तयार नाहीत. जेव्हा एखादा सुजाण नागरिक महागाईच्या विरोधात आवाज उठवतो किंवा वस्तुस्थिती मांडतो, तेव्हा सोशल मीडियावरील 'ब्रेनवॉश' झालेली फौज त्याच्यावर तुटून पडते. लोक स्वतःच्या खिशातून रोज जास्त पैसे मोजत आहेत, स्वतःचे कर्ज वाढत चालले आहे, हे त्यांना आतून माहीत आहे. पण सोशल मीडियाने त्यांच्यावर केलेल्या मानसिक गुलामगिरीचा पगडा इतका घट्ट आहे की, ते उघडपणे मान्य करायला डगमगतात. त्यांना असे वाटते की महागाई मान्य करणे म्हणजे आपल्या आवडत्या विचारसरणीचा पराभव आहे. हा वैचारिक आंधळेपणा देशाच्या आणि समाजाच्या भविष्यासाठी अत्यंत घातक आहे. ### **४. विचार बदलण्याची वेळ आली आहे** सोशल मीडिया हे केवळ मनोरंजनाचे साधन उरलेले नाही, तर ते माणसाच्या विचारप्रक्रियेवर नियंत्रण ठेवणारे एक शस्त्र बनले आहे. जोपर्यंत आपण मोबाईल स्क्रीनवरून डोळे बाजूला सारून आपल्या घरातील रिकाम्या डब्यांकडे आणि बँकेच्या पासबुककडे बघणार नाही, तोपर्यंत आपल्याला महागाईचे खरे सत्य कळणार नाही. कोणत्याही सरकारचे काम जनतेला स्वस्त आणि सुसह्य जीवन देणे हे असते. त्यामुळे महागाईवर प्रश्न विचारणे हा नागरिकांचा लोकशाही हक्क आहे. ### **निष्कर्ष** महागाई हे वास्तव आहे आणि ते सोशल मीडियावरील कोणत्याही खोट्या पोस्टने बदलणार नाही. आपण फेसबुक, व्हाट्सॲप आणि इन्स्टाग्रामवर कितीही 'ऑल इज वेल'च्या पोस्ट शेअर केल्या, तरी महिन्याच्या शेवटी दुकानदाराला आपल्याला रोख पैशांचेच मोजमाप द्यावे लागते. त्यामुळे आता तरी जागे होण्याची, सोशल मीडियाच्या या खोट्या मायेतून बाहेर पडण्याची आणि जे सत्य आहे, ते ताठ मानेने स्वीकारण्याची गरज आहे. अन्यथा, सोशल मीडिया आपल्याला असाच मूर्ख बनवत राहील आणि आपण महागाईच्या गर्तेत अधिकच खोलवर रुतत जाऊ. --- > **© २०२६ राहुल दुमाटे. सर्व हक्क स्वाधीन.** > *सदर लेखाचे सर्व हक्क लेखक राहुल दुमाटे यांच्याकडे सुरक्षित असून, लेखकाच्या लिखित परवानगीशिवाय हा लेख कोणत्याही सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर, पुस्तकात, अंकात, न्यूज पोर्टलवर किंवा वैयक्तिक ब्लॉगवर स्वतःच्या नावाने प्रसिद्ध करण्यास कायद्याने बंदी आहे. याचे उल्लंघन केल्यास कॉपीराइट कायद्यांतर्गत (Copyright Act) कायदेशीर कारवाई केली जाईल.* --- #RD_Creative