#🙂माणुसकीच नात *असंही होतं*
**The_Last_Pen**
मदुराई येथील मीनाक्षी अम्मन मंदिराचा प्रवेशद्वार.
पेरियासामी. वय ६०. दररोज सकाळी ६ वाजता तो मंदिराच्या प्रवेशद्वाराजवळ बसायचा. समोर एक छोटं कापड पसरलेलं. त्यावर—पेन, पेन्सिल, खोडरबर, कंपास. फुटपाथवरचं छोटंसं दुकान. पण खरं तर काही खास व्यवसाय नव्हता.
पेरियासामीचा एक नियम होता. कोणी पेन मागितलं की तो आधी विचारायचा:
“बाळा… परीक्षा आहे का?”
“हो आजोबा. आज माझी गणिताची परीक्षा आहे. पेन विसरलो.”
ताबडतोब पेरियासामी एक चांगला पेन काढून द्यायचा.
“हे घे. हा लकी पेन आहे. १०० मार्क्स घेऊन ये.”
“किती पैसे, आजोबा?”
*“पैसे नंतर. आधी परीक्षा देऊन ये. मग मार्क्स सांग. नंतर दे.”*
मुलं हसत-हसत पळून जायची. पुन्हा कधीच परत यायची नाहीत. आणि पेरियासामीही कधी विचारत नसे.
त्याची बायको, थंगम, त्याला रागवायची:
“तुम्ही वेडे झालात का? एक पेन दहा रुपयांचा आहे. असं मोफत देत राहिलात तर आपण काय खाणार? भाडं कोण देणार?”
पेरियासामी एक जुनी डायरी काढायचा. त्यात तारखेनुसार नोंदी होत्या:
“१२.०३.२०१० – रमेश – गणित परीक्षा – पेन – बाकी”
“०५.०६.२०११ – सुमती – हिंदी परीक्षा – पेन – बाकी”
“१८.०९.२०१३ – मुरुगन – दहावीची परीक्षा – पेन – बाकी”
ती डायरी ‘बाकी’ नोंदींनी भरलेली होती. मोजलं तर—सुमारे ३००० पेन. तीस हजार रुपये.
“पाहिलंस ना, थंगम,” तो म्हणायचा, “हे कर्ज नाही. ही गुंतवणूक आहे. एक दिवस परत येईल.”
थंगम उसासा टाकायची:
“तुमची ‘गुंतवणूक’ धुळीत जाईल. तुम्ही म्हातारे होत चाललात. आता कोण परत येणार?”
वीस वर्षे गेली. पेरियासामी आता ८० वर्षांचा झाला. डोळ्यांची नजर कमी झाली. ऐकूही कमी येऊ लागलं. तरीही तो रोज त्याच मंदिराच्या प्रवेशद्वारावर बसायचा. तेच कापड. तेच पेन. पण आता व्यवसाय अजिबात नव्हता. मुलं जेल पेन, स्केच पेन वापरू लागली, सगळं ऑनलाइन झालं.
एके सकाळी, मंदिरासमोर एक कार थांबली. एक सुसज्ज माणूस उतरला—सुमारे ३५ वर्षांचा. सूट-बूट घातलेला. हातात फुलांचा गुच्छ.
तो थेट पेरियासामीकडे गेला आणि त्याच्या पायावर पडला.
“आजोबा… मला ओळखता का?”
पेरियासामीने डोळे किलकिले केले.
“बाळा… मी म्हातारा झालोय. नीट दिसत नाही.”
“आजोबा… १८ वर्षांपूर्वी… दहावीची परीक्षा. गणिताचा पेपर. त्या दिवशी मी रडत आलो होतो. माझा पेन तुटला होता. माझ्याकडे पैसे नव्हते. तुम्ही मला पेन दिलात आणि म्हणालात, ‘हा लकी पेन आहे. १०० मार्क्स घेऊन ये.’ पैसे मागितले नाहीत.”
पेरियासामीला थोडी आठवण झाली.
“बाळा… तू म्हणजे…”
“मी मुरुगन, आजोबा. त्या पेनने मी परीक्षा दिली. ९८ मार्क्स मिळाले. पास झालो. कॉलेजला गेलो. आज मी ‘पेन्ना टेक्नॉलॉजीज’ नावाची सॉफ्टवेअर कंपनी चालवतो. माझं आयुष्य तुमच्या पेनपासून सुरू झालं.”
थंगम दारात उभी राहून हे सगळं ऐकत होती, तिच्या डोळ्यांतून अश्रू वाहत होते.
मुरुगनने एक लिफाफा काढला.
“आजोबा… त्या दिवशी मी तुमचे दहा रुपये देणे लागायचो. आज व्याजासह परत देतो.”
आत चेक होता—दहा लाखांचा.
पेरियासामीचे हात थरथरले.
“बाळा… मला पैशांची गरज नाही. तू यशस्वी झालास, तेच पुरेसं आहे.”
“नाही, आजोबा. हे पैसे नाहीत. ही तुमची गुंतवणूक आहे—नफ्यासह परत आलेली. आता तुम्हाला फुटपाथवर बसायची गरज नाही. मी तुमच्यासाठी आहे.”
दुसऱ्या दिवशी वर्तमानपत्रात मथळा आला:
“सॉफ्टवेअर उद्योजकाकडून फुटपाथवरील आजोबांना दहा लाखांची गुरुदक्षिणा.”
ही बातमी वाचल्यानंतर, दुसऱ्या दिवशी आणखी एक कार आली.
“आजोबा, मी सुमती. हिंदी परीक्षेसाठी पेन घेतला होता. आता मी हिंदी शिक्षिका आहे.”
मग रमेश आला.
“आजोबा, मी आता ऑडिटर आहे. तुमच्या पेनने माझी पहिली बॅलन्स शीट लिहिली.”
एका आठवड्यात मंदिराचा परिसर लग्नघरासारखा दिसू लागला. डॉक्टर, इंजिनिअर, कलेक्टर, पोलीस अधिकारी—सगळे रांगेत उभे राहून पेरियासामीच्या पाया पडू लागले. फुले, फळे, लिफाफे घेऊन.
थंगमने जुनी डायरी काढली. ३००० नोंदी. तीस हजार रुपये बाकी. पण आता परत आले होते—तीन कोटी.
पेरियासामी रडत म्हणाला:
“थंगम… मी सांगितलं होतं ना. हे कर्ज नव्हतं. ही बीजं होती. मी ती पेरली. आज त्याचं जंगल झालं आहे.”
आज, मीनाक्षी मंदिराच्या प्रवेशद्वाराजवळ एक मोठं दुकान आहे:
“पेरियासामी पेन स्टोअर.” भाडं नाही. मुरुगनने विकत घेतलं आहे.
दुकानात एक फलक आहे:
*“परीक्षेला जाणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी येथे पेन मोफत आहेत. फक्त परत येऊन तुमचे मार्क्स सांगा. पैसे नंतर द्या.”*
खाली एक छोटी ओळ:
*“दहा रुपयांचा पेन आयुष्य बदलू शकतो. यावर विश्वास ठेवा.”*
आणि तुम्हाला माहीत आहे का, आता दुकान कोण चालवतो?
मुरुगन—तोच सॉफ्टवेअर कंपनीचा मालक. आठवड्यातून दोनदा तो सूट काढून दुकानात बसतो आणि मुलांना पेन देतो.
“बाळा… हा लकी पेन आहे. १०० मार्क्स घेऊन ये.”
*तुम्ही जे देता, ते फक्त पेन नसतं—ती आशा असते. एक दिवस ती आशा परत येऊन तुमच्या पायाशी नतमस्तक होते. त्या दिवशी तुम्हाला कळतं—तुम्ही कधीच गरीब नव्हतात. तुम्ही खऱ्या अर्थाने श्रीमंत होता.*
