✅ਮੀਰ ਮੰਨੂ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਨਵੰਬਰ 1753 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਅਕਸਰ ਜੰਗਲਾਂ ਜਾਂ ਕਮਾਦ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ ਗੁਰੀਲਾ ਹਮਲੇ ਕਰਦੇ ਸਨ। ✅ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਜਦੋਂ ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਕਮਾਦ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਕੋਲ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਹਮਲੇ ਕਾਰਨ ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਦਾ ਘੋੜਾ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਕੇ ਡਰ ਗਿਆ। ਘੋੜੇ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਛਾਲ ਮਾਰੀ ਜਾਂ ਦੌੜਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਸੰਭਲ ਨਾ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੈਰ ਰਕਾਬ (Stirrup) ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ। ਬੇਕਾਬੂ ਘੋੜਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਦੂਰ ਤੱਕ ਘਸੀਟਦਾ ਲੈ ਗਿਆ। ✅ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਘੋੜੇ ਦੁਆਰਾ ਘਸੀਟੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਰੋਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਖਮੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ (3 ਨਵੰਬਰ 1753) ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ✅ ਹਲਾਕੂ ਖਾਨ (ਮੰਗੋਲ ਹਾਕਮ) ਬਾਰੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਦੰਦ-ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ (ਜਿਵੇਂ 'ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼') ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਹਾਵਤ: ਸਿੱਖ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: "ਮੰਨੂ ਸਾਡੀ ਦਾਤਰੀ, ਅਸੀਂ ਮੰਨੂ ਦੇ ਸੋਏ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਮੰਨੂ ਵੱਢਦਾ, ਅਸੀਂ ਦੂਣ ਸਵਾਏ ਹੋਏ।" ਇਹ ਘਟਨਾ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਵਾਂਗ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਕਮ ਆਪਣੇ ਹੀ ਘੋੜੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਆ ਕੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਿੱਖਤ ਸਤਗੁਰ ਨੰਗਲ #👳‍♂️ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ ਖਾਲਸਾ 💪