📚 *अभिजात मराठी – संस्कृतीची नाळ, विचारांची शिदोरी* भाषा ही केवळ विचारांच्या आदानप्रदानाचे साधन नसते; ती संस्कृतीची पाळेमुळे असते, इतिहासाची स्मृती असते आणि भविष्याच्या वाटचालीची दिशा असते. अक्षरांची ओळख होण्यापासून ते भाषेचा जन्म आणि विस्तार होण्यापर्यंतचा प्रवास अनेक सामाजिक, सांस्कृतिक, राजकीय आणि बौद्धिक घडामोडींमधून जात असतो. त्या त्या प्रांतातील साहित्यिक, विचारवंत, कलाकार, लेखक, राजकारणी आणि सर्वसामान्य माणूस—या साऱ्यांच्या सहभागातून भाषा समृद्ध होत जाते. मराठी ही अशीच एका प्रदीर्घ परंपरेतून आलेली, संघर्षातून तावून-सुलाखून निघालेली अभिजात भाषा आहे. मराठी भाषेचा उगम संतवाङ्मयातून तेजस्वी झाला. संत ज्ञानेश्वर यांनी ‘ज्ञानेश्वरी’च्या माध्यमातून संस्कृतातील गूढ तत्त्वज्ञान सर्वसामान्यांच्या ओठांवर आणले. संत तुकाराम यांच्या अभंगांनी समाजमनाला जागृत केले—“आम्ही जातो अमुच्या गावा…” म्हणत त्यांनी भक्ती आणि बंडखोरी दोन्हीची ज्योत चेतवली. मराठी ही केवळ भक्तीची भाषा नाही; ती क्रांतीचीही भाषा आहे. लोकमान्य टिळक यांनी ‘केसरी’मधून मराठी शब्दांना स्वातंत्र्याची धार दिली. वि. वा. शिरवाडकर (कुसुमाग्रज) यांच्या कवितेतून स्वाभिमान आणि मानवतेचा जाज्वल्य संदेश उमटला—“वेडात मराठे वीर दौडले सात…” ही केवळ कविता नव्हे, ती अस्मितेची गर्जना होती.. आज इंग्रजी ही व्यवहाराची भाषा बनली आहे. शिक्षण, उद्योग, तंत्रज्ञान—सर्व क्षेत्रांत तिचे प्राबल्य वाढले आहे. परंतु म्हणून मराठीला केवळ बोलीपुरती मर्यादा घालणे हे सांस्कृतिक आत्महत्येसमान ठरेल. जपान आणि चीन यांसारख्या राष्ट्रांनी औद्योगिक आणि तांत्रिक क्रांती स्वतःच्या भाषेत साध्य केली. त्यांनी परभाषेचे ज्ञान आत्मसात केले, पण मातृभाषेचा त्याग केला नाही. आपणही परभाषेची मदत घ्यावी; परंतु आपल्या भाषेचे ‘हेडसांड’ होता कामा नये. अस्खलित बोलणे चांगले; पण भाषेच्या शुद्धतेचा अतिरेकी आग्रह धरून संवादच खुंटवणे अयोग्य. शेवटी शब्द हे भावना आणि विचार पोहोचवण्याचे माध्यम असतात—मनापासून उच्चारलेला शब्दच खरी शक्ती देतो. भारत सरकार विविध धोरणांतून मातृभाषांमध्ये शिक्षणाला प्रोत्साहन देत आहे. वैद्यकीय, अभियांत्रिकी, कायदा यांसारखे उच्च शिक्षण आपल्या भाषेतून मिळावे, हा उपक्रम स्तुत्य आहे. मराठीला अभिजात दर्जा देण्यामागेही तिच्या प्राचीन, समृद्ध आणि स्वतंत्र परंपरेची दखल आहे. मराठी ही केवळ महाराष्ट्राची राज्यभाषा नाही; ती महाराष्ट्राच्या मातीची ओळख आहे. ती संतांची करुणा, शिवकालीन पराक्रम, सामाजिक सुधारणांची जाज्वल्यता आणि आधुनिक साहित्याची विचारप्रवर्तकता या सर्वांची संगमभूमी आहे. 🌱 भाषा टिकली तर संस्कृती टिकेल; संस्कृती टिकली तर समाज टिकेल; आणि समाज टिकला तर माणूस टिकेल. भाषा ही माणसाची नाळ आहे. त्या नाळेतूनच विचारांचे, भावनांचे आणि मूल्यांचे भरण-पोषण होत असते. ती नाळ तुटू नये—हीच मराठी भाषा गौरव दिनीची प्रार्थना. मराठी ही केवळ शब्दांची माळ नाही; ती अस्मितेची ओळख आहे. ती केवळ संवाद नाही; ती संस्कृतीचा श्वास आहे. ती केवळ भाषा नाही; ती आपली ओळख, आपली माती, आपले मन आहे.😊 “जय जय महाराष्ट्र माझा” ही केवळ घोषणा नाही—ती प्रत्येक मराठी मनाची स्पंदने आहेत. अशा या अभिजात मराठीला मनःपूर्वक वंदन! 🙏 © ॲड. जितेश पोतदार #🙋‍♂️Thank You🙂