"आहो, ही काय साडी हाय का चिंधी? त्या शेजारच्या सुमानला बघा, तिच्या कारभाऱ्याने पाच हजाराची पैठणी आणली दिवाळीला. अन तुम्ही? ही दोनशे रुपयाची 'कासोटा' साडी टेकवली माझ्या हातावर? लाज न्हाय वाटत तुम्हाला?" "सविते, अगं कापड चांगलं हाय ग तिचं. टिकाऊ हाय..." "मेलं तुमचं ते टिकाऊ कापड! लग्नाला २० वर्ष झाली, पण तुमचा 'कंजूस' स्वभाव काय बदला ना. प्रेमच न्हाय तुमचं माझ्यावर. फक्त पैका साठवा तुम्ही, मे*ल्यावर काय छा*ताडावर नेणार आहात का?" सविता दादरच्या पुलावर रागाने फणफणत होती आणि तिचा नवरा, नामदेव, मान खाली घालून सगळं ऐकून घेत होता. दादर मार्केट. मुंबईचा श्वास. तिथे पाय ठेवायला जागा नव्हती. नामदेव आणि सविता दिवाळीच्या खरेदीला आले होते. नामदेवची परिस्थिती तशी बेताचीच होती, पण सविताला वाटायचं की नवरा मुद्दाम पैसे खर्च करत नाही. एका साडीच्या दुकानात सविताने एक भारीतली १२०० रुपयांची साडी पसंत केली. रंग छान होता, पदर जरीचा होता. सविताच्या डोळ्यात चमक आली. "आहो, ही घ्यायची का? लय भारी दिसंल मला." नामदेवने खिशात हात घातला. त्याचा हात थरथरत होता. त्याने हळूच टॅग बघितला आणि त्याचा चेहरा पडला. त्याने दुकानदाराला विचारलं, "भाऊ, यातलीच... पण जरा 'स्वस्तातली' दाखवा की. २००-३०० वाली." सविताचा पारा चढला. तिने सर्वांदेखत ती १२०० ची साडी फेकली आणि दुकानातून बाहेर पडली. नामदेवने घाईघाईने ती ३०० रुपयांची साडी घेतली आणि तिच्या मागे धावला. संपूर्ण रस्ताभर, ट्रेनमध्ये आणि घरी पोहोचेपर्यंत सविता त्याला टोमणे मारत होती. "माझं नशीबच फुटकं. असा भि*क्कार नवरा मिळाला." घरी पोहोचल्यावर नामदेवने काहीच न बोलता पाण्याची बाटली घेतली आणि एक गोळी खाल्ली. सविता रागात स्वयंपाकघरात गेली. तिने जेवायलाही वाढलं नाही. नामदेव तसाच उपाशी पोटावर भिंतीकडे तोंड करून झोपला. मध्यरात्र झाली होती. घड्याळाचा टिकटिक आवाज सोडला तर सगळीकडे शांतता होती. सविताला झोप येत नव्हती, तिला थोडा पश्चात्ताप होत होता की आपण जरा जास्तच बोललो. ती उठून पाणी प्यायला जाणार, इतक्यात तिला नामदेवच्या खोकण्याचा आवाज आला.. तो आवाज साधा नव्हता. असा आवाज की जसं काही छाती फाटून बाहेर येईल. सविता दचकली. ती धावत नामदेवच्या जवळ गेली. "आहो? काय झालं? पाणी देऊ का?" नामदेवने तोंडावर हात ठेवला होता. त्याने हात बाजूला केला आणि सविताच्या काळजाचा ठोका चुकला. त्याच्या हातावर आणि उशीवर र*क्ता*च्या गु*ळण्या पडल्या होत्या. "आहो... हे र*क्त? आणि तुमचं अंग असं आगीसारखं का तापतंय?" सविता रडू लागली. तिने लाईट लावली आणि पाहिलं तर नामदेवचा चेहरा पांढराफटक पडला होता. नामदेव हसण्याचा प्रयत्न करत म्हणाला, "काही न्हाय ग सवा... थोडी उष्णता झालीय. तू झोप." पण आता सविता ऐकणार नव्हती. तिने त्याच्या उशाखालील ती जुनी पिशवी ओढली, जी तो कोणालाच हात लावू देत नसायचा. सविताला वाटायचं त्यात तो पैसे लपवून ठेवतो. तिने ती पिशवी उघडली आणि त्यातले कागद बाहेर काढले. ते कागद बघून सविता तिथेच मटकन खाली बसली. ते 'टाटा मेमोरियल हॉस्पिटल' चे रिपोर्ट्स होते. 'नाव: नामदेव पाटील. आजार: ॲडव्हान्स स्टेज कॅ*न्स*र (Last Stage Ca*ncer).' आणि त्या रिपोर्ट्सच्या खाली एक बँकेचं पासबुक होतं. सविताने थरथरत्या हाताने ते उघडलं. त्यात ८ लाख रुपयांची 'फिक्स डिपॉझिट' (FD) होती. नॉमिनी म्हणून सविताचं आणि त्यांच्या लग्नाच्या वयात आलेल्या मुलीचं, 'राधा'चं नाव होतं. सविताने मान वर करून नामदेव कडे पाहिलं. आता तिला तो ३०० रुपयांच्या साडीचा हिशोब लागला होता. नामदेव क्षीण आवाजात म्हणाला, "सवा... रडू नकोस ग. डॉक्टरांनी सांगितलंय माझ्याकडे फक्त २-३ महिने उरलेत. जर मी १२०० ची साडी घेतली असती, किंवा स्वतःच्या औषधांवर हजारो रुपये खर्च केले असते... तर तुझ्या भविष्यासाठी आणि पोरीच्या लग्नासाठी काय शिल्लक राहिलं असतं?" "तुम्ही... तुम्ही औषधं घेत नव्हता?" सविताचा कंठ दाटला होता. "नाही ग. के*मोथेरपीला लय खर्च येतो. मी विचार केला, मी तर जाणारच हाय, मग पैसा माझ्यावर घालवण्यापेक्षा तो साठवला तर माझ्या माघारी तुला कोणापुढे हात पसरावे लागणार न्हायत. म्हणून मी कंजूसी करत होतो ग... मला माफ कर, तुला चांगली साडी नाही घेऊन देऊ शकलो." सविताने नामदेवच्या छातीवर डोकं ठेवलं आणि हंबरडा फोडला. "देवा... मी काय पा*प केलं? मी तुम्हाला दिवसभर 'भि*कारी', 'कंजूस' बोलले... आणि तुम्ही इथे स्वतःचा जी*व जा*ळून आमच्यासाठी सोन्याचा महाल उभा करत होता? मला नको ती एफडी, मला नको ती साडी... मला फक्त तुम्ही पाहिजे ओ धनी!" नामदेवने तिच्या डोक्यावरून हात फिरवला. "सवा, माणूस जातो ग, पण प्रेम राहतं. ती ३०० रुपयांची साडी जपून ठेव... ती माझी शेवटची भेट हाय." त्या रात्री चाळीतल्या त्या छोट्या खोलीत फक्त हुंदके होते. एका बाजूला नवऱ्याचं म*र*ण अटळ होतं आणि दुसऱ्या बाजूला त्या म*रणाने दिलेलं 'सुरक्षित भविष्य' होतं. काही दिवसांनी नामदेव गेला. मुलीचं लग्न झालं. लग्नात सविताने तीच ३०० रुपयांची साडी नेसली होती. लोक म्हणत होते, "मुलीच्या लग्नात तरी चांगली साडी घ्यायची." पण सविताला माहित होतं, ही साडी जगातली सर्वात महागडी साडी आहे... कारण ती तिच्या नवऱ्याने स्वतःचा 'श्वास' आणि 'आयुष्य' विकून घेतली होती. #💏नवरा-बायको #🎑जीवन प्रवास