थोरले महाराज यांनी हे राज्य गडावरुन निर्माण केले आणि “गड होते म्हणुन राज्य मात्र अवरिष्ट राहिले”.... ● या आज्ञापत्रातील २ वाक्यांवरुन शिवकाळातील गडांची माहीती स्पष्ट होते : रामचन्द्रपंत अमात्य यांच्या आज्ञापत्रात ८ व्या प्रकरणात किल्ल्यांचे महत्त्व त्यांची रचना व व्यवस्था यावर उहापोह केला आहे त्यात म्हटले आहे की.., “गडकोट हेच राज्य, गड़कोट म्हणजे राज्याचे मुळ, गड़कोट म्हणजे खजिना, गड़कोट म्हणजे सैन्याचे बळ, गड़कोट म्हणजे राज्यलक्ष्मी, गड़कोट म्हणजे आपली वसतिस्थळे, गड़कोट म्हणजे सुखनिद्रागार किंवा गड़कोट म्हणजे आपले प्राणसंरक्षण..” प्रत्येक किल्ला व त्यासभोवतालचा प्रदेश हा शिवरायांच्या राज्यमालिकेतला एक घटकावयव होता त्यांनी बहुतेक अचाट कृत्ये ह्या किल्ल्यांच्या सहाय्याने तडिस नेली मिळवलेला बहुसंख्य कोशसंचय नविन किल्ल्यांची बांधणी व पुर्नरचना यावर खर्च झाला अश्या दुर्गम दुर्गांचे शासन सुद्धा परम उग्र होते.. ● राज्याभिषेकानंतर श्री शिवछत्रपति महाराजांनी प्रधानमंडळ कानून जाबता यामध्ये कलम १२ गडांबद्दल लिहिले होते ते अशाप्रकारे : “किले-कोट, ठाणे जंजिरे येथील कायदे करून दिल्हे त्याप्रमाणे हवालदार, सुभेदार, कारखानीस, सरनौबत, सबनीस, तटसरनौबत लोक यांचे जाबते करून दिले त्याप्रमाणे चालवुन सावधानतेनें स्थळे रक्षावी.. तगिरी-वहाली हुजुरु न व्हावी, बजमी नेमणूक तालूकादार यांजकडे दरवाजा, किल्या, हवालदार,याचा हुकुम सिके त्याचे नावाचे कारखानीसी जाबता अलाहिदा करणे...” १८ व्या शतकात मराठ्यांचा इतिहासावर पहिला शोध ग्रंथ लिहिणारा ग्रँट डफ म्हणतो.., “किल्ल्यातून आत बाहेर कोणी केंव्हा जाणे गस्ती, फिरणे, चौक्या सांभाळणे व त्यावर देखरेख करणे, पाणी, धान्य सामुग्री व युध्दसामुग्री इत्यादी तयार ठेवणे यागोष्टी वरती अगदी सक्तीचे सुक्ष्मनियम शिवाजीराजेंनी केलेले असून प्रमुख शाखेवरील मुख्य अधिकाऱ्याची बारीक कामेसुद्धा ठरवलेली होती आणि ते नियम मोडण्यास तीळभर सुद्धा जागा नव्हती इतके असून त्याचा ह्या बाबींचा खर्च फारच काटकसरीने बांधलेला होता...” #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त