## **शोध... अस्तित्वाचा! (ईश्वर आहे की नाही?)** **लेखक: राहुल दुमाटे** *(सदर लघुकथा राहुल दुमाटे यांच्या स्वाक्षरीसह कॉपीराइट (Copyright Reserved) सुरक्षित आहे.)* --- हा प्रश्न मानवाच्या उत्पत्तीपासून विचारला जात आहे आणि कदाचित तोपर्यंत विचारला जाईल जोपर्यंत ही सृष्टी अस्तित्वात आहे—**"देव खरोखरच आहे का?"** विज्ञान पुरावे मागतं, तर भक्ती फक्त विश्वास ठेवण्यास सांगते. याच विषयावर प्रकाश टाकणारी आणि देवाच्या खऱ्या अस्तित्वाचा उलगडा करणारी ही एक विचार करायला लावणारी लघुकथा. ### **एका नास्तिकाचा युक्तिवाद** एका गावात राघव नावाचा एक तरुण राहत होता. तो उच्चशिक्षित, बुद्धिवादी आणि कट्ट नास्तिक होता. त्याचा स्पष्ट मत होतं की, जर एखादी वस्तू डोळ्यांनी दिसत नाही किंवा विज्ञानाच्या प्रयोगशाळेत सिद्ध होत नाही, तर तिचे अस्तित्व मानणे मूर्खपणाचे आहे. एकदा गावात एका प्रसिद्ध आणि ज्ञानी साधू महाराजांचे आगमन झाले. संपूर्ण गाव त्यांच्या दर्शनासाठी आणि प्रवचनासाठी गोळा झाले होते. राघवही तिथे गेला, पण महाराजांचे ज्ञान ऐकण्यासाठी नाही, तर त्यांना आपल्या प्रश्नांच्या जाळ्यात पकडण्यासाठी. राघव गर्दीतून पुढे आला आणि मोठ्या आवाजात म्हणाला, "महाराज, तुम्ही सर्व लोकांना देवाच्या नावावर अंधश्रद्धेकडे ढकलत आहात. जर देव आहे, तर तो मला दाखवा! जर देव खरोखरच अस्तित्वात असेल, तर या जगात इतके दुःख, गरिबी, अन्याय आणि आजार का आहेत? एका बापाच्या समोर त्याचा निष्पाप मुलगा का मरतो? जर देव असता, तर त्याने हे सगळं थांबवलं असतं. देव ही फक्त कमजोर माणसांनी स्वतःच्या मनाला धीर देण्यासाठी निर्माण केलेली एक अंधश्रद्धा आहे!" राघवाचा हा धारदार प्रश्न ऐकून संपूर्ण सभेत शांतता पसरली. लोक एकमेकांकडे बघू लागले. पण महाराजांच्या चेहऱ्यावर मात्र एक संथ आणि शांत हास्य होते. ### **महाराजांचे उत्तर आणि एक अनोखा दृष्टिकोन** साधू महाराज जागेवरून उठले. त्यांनी राघवाच्या खांद्यावर हात ठेवला आणि म्हणाले, "मुला, तुझ्या प्रश्नांची उत्तरे मी नक्कीच देईन. पण त्याआधी मला एका गोष्टीचे उत्तर दे. तुला समोरच्या रस्त्यावर तो एक माणूस दिसतोय का, ज्याचे केस खूप वाढलेले आहेत, दाढी विस्कटलेली आहे आणि कपडे मळलेले आहेत?" राघवाने पाहिले आणि म्हणाला, "हो, दिसतोय ना." महाराज म्हणाले, "माझं असं मत आहे की, या जगात 'न्हावी' (Barber) नावाचा कोणताही माणूस अस्तित्वातच नाही. न्हावी ही फक्त एक अफवा आहे!" राघव हसला आणि म्हणाला, "महाराज, हे तुम्ही काय बोलत आहात? आपल्याच गावात चार-पाच न्हाव्यांची दुकाने आहेत. ते लोकांचे केस आणि दाढी कापून त्यांना व्यवस्थित बनवतात." महाराज गंभीर होत म्हणाले, "जर न्हावी अस्तित्वात आहेत, तर मग त्या माणसाचे केस आणि दाढी इतकी का वाढली आहे? तो इतका विस्कटलेला का दिसतोय? जर न्हावी असता, तर त्याने या माणसाला असं राहू दिलं असतं का?" राघव तात्काळ म्हणाला, "महाराज, यात न्हाव्याची काय चूक? न्हावी तर आपल्या दुकानात तयार बसला आहे. पण तो माणूस स्वतःहून न्हाव्याच्या दुकानात गेलाच नाही. जोपर्यंत तो तिथे जाणार नाही, तोपर्यंत त्याचे केस कसे कापले जातील?" ### **देवाचे खरे अस्तित्व** महाराजांनी राघवाच्या डोळ्यांत पाहिले आणि शांत स्वरात म्हणाले, **"तंतोतंत हेच उत्तर तुझ्या प्रश्नाचे आहे, मुला!"** सभेतले सगळे लोक अवाक होऊन ऐकत होते. महाराज पुढे म्हणाले, "या जगात देव आहे, तो प्रत्येक कणात आहे. पण माणसाने त्याचा हात धरणं सोडून दिलं आहे. माणूस स्वतःहून त्या ईश्वराच्या विचारांकडे, प्रेमाकडे आणि त्याने दाखवलेल्या सत्याच्या मार्गाकडे जातच नाही. माणूस जेव्हा स्वार्थी होतो, लोभी होतो आणि एकमेकांवर अन्याय करतो, तेव्हा जगात दुःख निर्माण होते. यात ईश्वराची चूक नाही, तर माणसाच्या कर्माची चूक आहे." "देव म्हणजे पांढरी दाढी असलेला आणि आकाशात बसलेला एखादा माणूस नाही. देव म्हणजे ती 'ऊर्जा' आहे, ती 'शक्ती' आहे जी या अथांग विश्वाचे नियम चालवते. सूर्य वेळेवर उगवणे, झाडांना फुले येणे, समुद्राला भरती येणे आणि तुझ्या-माझ्या शरीरात चालणारा श्वास—हे सगळे त्या सर्वोच्च शक्तीचे म्हणजेच देवाचे अस्तित्व आहे. तो डोळ्यांनी दिसत नाही, पण तो जाणवतो." राघवाला त्याचे उत्तर मिळाले होते. विज्ञानाने सृष्टी कशी चालते हे शोधले आहे, पण ती सृष्टी कोणी निर्माण केली आणि त्यामागे कोणती शक्ती आहे, याचे उत्तर आजही विज्ञानाकडे नाही. राघवाचा अहंकार गळून पडला आणि त्याने महाराजांच्या चरणी नतमस्तक होऊन देवाच्या अस्तित्वाचा स्वीकार केला. ### **निष्कर्ष** ईश्वराचे अस्तित्व हे विश्वासावर टिकून आहे. जसे हवेला आपण पाहू शकत नाही, पण ती असल्याशिवाय आपण जगू शकत नाही; अगदी तसेच, देवाला आपण पाहू शकत नाही, पण त्याच्या अस्तित्वाच्या जाणिवेखेरीज आपले जीवन अपूर्ण आहे. जेव्हा आपल्या मनात इतरांबद्दल प्रेम, दया आणि करुणा निर्माण होते, तेव्हा आपल्यातच देवाचा अंश प्रकट होतो. --- > **© २०२६ राहुल दुमाटे. सर्व हक्क स्वाधीन.** > *सदर लघुकथेचे सर्व हक्क लेखक राहुल दुमाटे यांच्याकडे सुरक्षित असून, लेखकाच्या लिखित परवानगीशिवाय ही कथा कोणत्याही सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर, पुस्तकात, अंकात किंवा ब्लॉगवर स्वतःच्या नावाने प्रसिद्ध करण्यास कायद्याने बंदी आहे. याचे उल्लंघन केल्यास कॉपीराइट कायद्यांतर्गत कायदेशीर कारवाई केली जाऊ शकते.* --- #RD_Creative