భారతదేశంలోనే అత్యంత పురాతనమైన పంచ్ మార్క్ నాణేల (Punch-marked coins) గురించి ఈ నాణేలపై రాజుల పేర్లు గానీ, ఎలాంటి అక్షరాలు (లిపి) గానీ ఉండవు. కేవలం చిహ్నాలు (Pictorial symbols) మాత్రమే ఉంటాయి. ముద్రణ విధానం:లోహపు ముక్కలపై విడివిడిగా పంచ్ (ఒత్తిడి) చేయడం ద్వారా ఈ గుర్తులను ముద్రించేవారు. లిపి ఆవిర్భావం:నాణేలపై అక్షరాలు రాయడం అనేది తర్వాత కాలంలో ఇండో-గ్రీకులప్రభావంతో మొదలైంది. పంచ్ మార్క్ నాణేలు ప్రధానంగా రెండు రకాలుగా ఉండేవి: | రకం | ప్రత్యేకత | గుర్తుల సంఖ్య | | **లోకల్ సిరీస్ (Local)** | చిన్న చిన్న జనపదాలు/రాజ్యాలు జారీ చేసినవి. | 1 లేదా 2 గుర్తులు మాత్రమే ఉంటాయి. | **ఇంపీరియల్ సిరీస్ (Imperial)** | మౌర్య సామ్రాజ్యం వంటి పెద్ద రాజ్యాలు జారీ చేసినవి. | ఖచ్చితంగా **5 గుర్తులు** ఉంటాయి. | వెండి నాణేలు (కర్షాపణ) సాధారణ బరువు 3.4 నుండి 3.5 గ్రాములు (32 రతులు). (గమనిక: 1 రతి = 1 గురివింద గింజ బరువు = ~0.11 గ్రాము). రాగి నాణేలు: ఇవి వెండి నాణేల కంటే బరువుగా, సుమారు 9 నుండి 10 గ్రాములు (80 రతులు) ఉండేవి. దీనిని పూర్తి 'కర్షాపణ' అనేవారు. మగధ:3.4 గ్రాముల బరువున్న నాణేలు. గాంధార (తక్షశిల): 11 నుండి 12 గ్రాముల బరువున్న భారీ వెండి కడ్డీల వంటి నాణేలు (Bent-bar coins). కోసల, కాశి:*2.5 నుండి 5 గ్రాముల వరకు వివిధ పరిమాణాల నాణేలు. మౌర్య సామ్రాజ్యం (ముఖ్యంగా అశోకుడి కాలం) నాటికి నాణేలపై చిహ్నాలు ఒక పద్ధతి ప్రకారం రావడం మొదలైంది. సూర్యుడు:రాజ్యాధికారానికి చిహ్నం (దాదాపు అన్ని నాణేలపై ఉంటుంది). ఆరు చువ్వల చక్రం (Six-armed wheel):మౌర్య నాణేల ప్రత్యేకత. కొండపై అర్ధచంద్రుడు (Crescent on hill): చంద్రగుప్త మౌర్యుడికి లేదా మౌర్య వంశానికి సూచిక. ఇతర గుర్తులు:నెమలి, కొండ, చక్రం వంటి గుర్తులు తరచుగా కనిపిస్తాయి. #👩‍🎓GK & కరెంట్ అఫైర్స్ #🏆పోటీ పరీక్షల స్పెషల్ #🧠క్విజ్🌟 #😮హిస్టరీ అండ్ ఫాక్ట్స్👩‍🏫 #📖జనరల్ ఇన్ఫర్మేషన్👩‍💼