**శ్రీ హనుమాన్ చాలీసా జ్ఞాన యజ్ఞం - రోజు 5** గత రెండు చౌపాయిల్లో హనుమంతుని జ్ఞానాన్ని, శక్తిని మరియు ఆయన జన్మ వృత్తాంతాన్ని స్మరించుకున్నాం. ఇప్పుడు ఆయన శారీరక బలాన్ని, మానసిక దృఢత్వం మరియు ఆయన దివ్య మంగళ స్వరూపాన్ని ఈ మూడవ చౌపాయిలో దర్శించుకుందాం. **మూడవ చౌపాయి** **మహాభీర బిక్రమ బజరంగీ |** **కుమతి నివార సుమతికే సంగీ ||** **ప్రతిపదార్థం:** * **మహావీర:** గొప్ప వీరుడైనవాడా\! * **విక్రమ:** పరాక్రమవంతుడా\! * **బజరంగీ:** వజ్రం వంటి కఠినమైన శరీరం కలవాడా\! (వజ్రాంగీ) * **కుమతి నివార:** చెడు బుద్ధిని (దుర్బుద్ధిని) తొలగించేవాడా\! * **సుమతి కే సంగీ:** మంచి బుద్ధి కలవారికి తోడుగా ఉండేవాడా\! (మంచి ఆలోచనలను ఇచ్చేవాడా) ----- **విస్తృత ఆధ్యాత్మిక వివరణ:** **1. మహాభీర విక్రమ బజరంగీ (శక్తి స్వరూపం):** మహాభీర, భిక్రమ, బజరంగీ ఈ మూడు స్వామి వీరత్వాన్ని తెలిపే నామాలు. అసలు హనుమంతుని వ్యక్తిత్వం చూస్తే ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది. ఆయన గొప్పయోగి, మహాజ్ఞాని, మహాపండితుడు, సర్వశాస్త్రవేత్త. దానికి తోడు సర్వదేవతాత్మకుడు వీటన్నింటిని కలబోసుకుని, పరమసత్త్వమయుడే కాకుండా, మహా శౌర్యమయుడు కూడా శౌర్యము, సౌమ్యము... రెండూ ఆయన వద్ద ఉన్నాయి. ఎంత సౌమ్యమో అంత శౌర్యం హనుమ వద్ద ఉంది,ఈ రెండు గుణాలు కలిగి ఉండటం చాలా కష్టం. ప్రతాపం ఉన్నవాడికి ప్రసన్నత ఉండదు, ప్రసన్నత ఉన్న వాడికి ప్రతాపం తీవ్రంగా ఉండదు. మనో నిగ్రహం ఉన్నవారు మాత్రమే ఈ రెండు గుణాలు నిభాయించుకుంటారు.ఏది ఎప్పుడు అవసరమో దాన్నే చేస్తాడు. సీతమ్మ తో పిల్లి పిల్లంత పరిమాణం లో అతి సౌమ్యంగా మాట్లాడి అమ్మ దుఃఖం పోగొట్టిన స్వామి. మరుక్షణం లో మహా పర్వతం అంత పరిమాణం లోకి మారి లక్షలాది మంది రావణ సైనికులను,రావణ పుత్రులతో సహా సంహరించాడు. మళ్ళీ అంతలోనే బ్రహ్మాస్త్రం కి గౌరవం ఇచ్చి కట్టుబడి పోయాడు. ఇలా, తిరుగు లేని శారీకర బలం,మానసిక బలం, ఆత్మ జ్ఞానం కలిగి ఉన్న వీరుడు హనుమ. వీరుడు అంటే గొప్పవాడు అని అర్దం. ఆయన అన్నిటిలోనూ తిరుగులేని వాడే, దయ లో కూడా తన భక్తుల మీద అపార దయ చూపించి వారిని కాపాడుతాడు. భగవత్ ఆరాధన చేసేవాడు బలహీనుడు గా ఉండకూడదు,వీరుడిగా, ధీరుడిగా ఉండాలి, అలా ఉండి మనసును నిగ్రహించి ఈశ్వరుని పాదాల దగ్గర పెట్టీ పూజిస్తేనే కదా అనుగ్రహం లభించేది, మనసు ఎటు పడితే అటు పోతే పూజ ఎక్కడిది ఫలితం ఎక్కడిది. వీరుల చేత ఇంద్రియాలు నిగ్రహించి న వారి చేత ఆరాధించబడే వాడు అని కూడా అర్దం. విక్రమం అంటే పరాక్రమం క్రమించుట అంటే నడచుట, వెళ్ళుట. విశేషముగా క్రమించుట విక్రమం ఆక్రమము, విక్రమము, పరాక్రమము... ఇత్యాది మాటలు వింటూ ఉంటాం. అంటే అవతలివానికంటే ఎక్కువతనాన్ని ఋజువు చేస్తూ, వివిధ విధాలుగా తన బలాన్ని బయటపెడితే దానిని విక్రమము అనాలి. స్వామివారు ఈ విక్రమాలు ఎన్ని రకాలుగా చూపించాడో రామాయణంలో కనబడుతున్నది. బజరంగీ ఇది గొప్ప నామం.స్వామి పుట్టుక తోనే వజ్రము వంటి శరీరం తో పుట్టారు అని పరాశర సంహిత చెప్పింది. ఇంద్రుని వజ్రాయుధం కూడా స్వామిని ఏమి చేయలేక పోయింది. అందుకే వజ్రాంగభలి అని పేరు,అదే తెలుగులో భజరంగ బలి అయింది. హనుమంతుడు "మహావీరుడు". ఆయన పరాక్రమం సాటిలేనిది. 'బజరంగీ' అంటే వజ్రం వంటి దృఢమైన అవయవాలు కలిగినవాడు అని అర్థం. సాధకుడికి లౌకికమైన ఆపదలను ఎదుర్కోవడానికి కావలసిన శారీరక దార్ఢ్యాన్ని, మానసిక స్థిరత్వాన్ని ఆయన ప్రసాదిస్తారు. **2. కుమతి నివార (అజ్ఞాన నాశనం):** మనలోని 'కుమతి' అంటే కేవలం చెడు ఆలోచనలు, అహంకారం, అసూయ, కామ క్రోధాలు. హనుమంతుని ఉపాసన వల్ల మన మనస్సులోని ఈ మలినాలు (దుష్ట బుద్ధి) తొలగిపోతాయి. హనుమత్ ఉపాసనకు ముందు కావలసింది చెడు బుద్ధి నివారణ. కుమతి బలహీన ఆలోచన ఈ బాధలు పడే కంటే మారణమే మేలు అని భావించిన సీతమ్మ ఆలోచన నివారించి బతుకు మీద ఆశ పుట్టించాడు స్వామి.మనలని కష్టం అనే కుమతి నుండి బయట పడేసే వాడు స్వామి. **3. సుమతి కే సంగీ (సద్బుద్ధికి తోడు):** చెడు బుద్ధి తొలగించడం ఒకటే కాదు మంచి బుద్ధినీ, సత్పురుషుల సాంగత్యం కూడా ఇచ్చేవాడు స్వామి. ఎవరి హృదయంలో అయితే మంచి ఆలోచనలు, భగవంతుని పట్ల భక్తి ఉంటాయో, హనుమంతుడు వారికి వెన్నంటి ఉంటాడు. విభీషణుడు సద్బుద్ధితో రాముడిని శరణు కోరినప్పుడు, హనుమంతుడే అతనికి అండగా నిలబడ్డాడు. మనం మంచి మార్గంలో నడవాలని నిశ్చయించుకుంటే, ఆయన మనకు మార్గదర్శిగా మారి వెలుగునిస్తారు. రామాయణంలో కుమతి అయిన వాలిని వదిలి, సుమతి అయిన సుగ్రీవుని పట్టుకున్నాడు హనుమ, రాముడు కూడా అంతే, కాబట్టి నీకు దైవ అనుగ్రహం కావాలి అంటే చెడు సావాసాలు,ఆలోచనలు వదులు,విభీషణుడి లాగా. సత్సంగాన్ని సాధించు దుస్సంగాన్ని విడిచిపెట్టు. దేనిని పట్టుకోవాలో, దేనిని వదలాలో తెలియాలి. దుస్సంగమంటే దుష్టుడని కాదు... దుష్టబుద్ధులతో సంగము కూడదని చెప్పడం. ఆంజనేయస్వామిని ఉపాసన చేస్తే చెడుబుద్ధిని పుట్టనివ్వడు, పుట్టినా తుంచేస్తాడు. చెడు ఆలోచనను ఆచరణరూపంలో రాకుండా జాగ్రత్త పడాలి. ఒకవేళ ప్రారబ్ధవశాత్తూ దుర్వాసనల వల్ల చెడుబుద్ధి పుట్టినా, అది చెడుపనిగా రానివ్వకుండా నా బుద్ధిని సరైన మార్గంలో 'స్వామీ! నడిపించు' అని ప్రార్ధించాలి. ----- **తులసీదాసు గారి సందేశం:** మొదటి పాదం లో స్వామి పరాక్రమం చెప్పే నామాలు చెప్పి, రెండవ పాదంలో కుమతి నివారణ అన్నాడు అంటే. మహావీరుడిలా ఇంద్రియాలు నిగ్రహించి, విక్రమము క్రమ పద్ధతిలో నీ ఉత్సాహాన్ని వినియోగించి, బజరంగి లా ఎలాంటి ప్రలోభాల కు లొంగక, దుష్ట బుద్దులను దూరం పెట్టీ, సద్బుద్ధి నీ, సత్పురుషుల ను విడవక పట్టుకునేలా నన్ను అనుగ్రహించు స్వామి అని వేడుకోవడం. బాహ్య శత్రువుల కంటే అంతర్గత శత్రువులైన (కామ, క్రోధ, లోభ, మోహ, మద, మాత్సర్యాలు) 'కుమతి'ని జయించడం గొప్ప విషయం. హనుమంతుడిని వేడుకుంటే ఆయన మనలో వివేకాన్ని (సుమతి) రగిలిస్తాడు. బలం ఉన్నచోట వివేకం ఉంటేనే అది సమాజానికి హితం చేకూరుస్తుంది. అలాంటి శారీరక, మానసిక బలం ఉన్న దృఢమైన సమాజం నిర్మాణం కావాలి అని మనసారా స్వామి హనుమను కోరుకుందాం. వచ్చే రెండు చౌపాయి లలో స్వామి వారి రూప ధ్యానం ఉంటుంది చాలా అద్భుత శ్లోకాలు అవి రేపు తెలుసుకుని తరిద్దాం. ---- **జై శ్రీరామ్! జై హనుమాన్!** #✌️నేటి నా స్టేటస్ #🙏Thank you😊