“अलंगगड, मदनगड आणि कुलंगगड” हे अहमदनगर जिल्ह्यातील अकोले तालुक्यात सह्याद्री पर्वताच्या उत्तर डोंगररांगांत आहेत प्रवरानदी रतनगड आणि अलंग डोंगररांगातच उगम पावते... त्यातील अलंगगडावरील पाणी व्यवस्थापन ११ टाकी समुह : शिवरायांनी अनेक नवे किल्‍ले बांधले व काही जुन्या किल्ल्यांची दुरुस्ती केली त्यामुळे शिवरायांचे जलव्यवस्थापन प्रामुख्याने गडकिल्ल्यांशी संबंधीत राहिले.. शिवनीती म्हणून प्रसिद्ध ‘आज्ञापत्र’ या ग्रंथात रामचंद्र पंत अमात्य म्हणतात.., गडावर आधी उदक पाहून किल्‍ला बांधावा.. पाणी नाही आणि तो स्थळ आवश्यक बांधणे प्राप्‍त झाले तरी आधी खडक फोडून तळी, टाकी पर्जन्य काळापर्यंत संपूर्ण गडास पाणी पुरेल अशी मजबूत बांधावी गडावर झराही आहे जसे तसे पाणीही पुरते म्हणून तितकियावरीच निश्‍चिती न मानावी निमित्य की, झुंजामध्ये भांडियाचे (तोफेच्या) आवाजाखाली झरे स्वल्प होतात आणि पाणीयाचा खर्च विशेष लागतो तेव्हा संकट पडते याकरिता तसे जागी जखिरियाचे (जादा साठ्याचे राखीव) म्हणून दोन-चार टाकी तळी बांधावी त्यातील खर्च होऊन द्यावे गडाचे पाणी बहूत जतन राखावे.. शिवकाळात गडकिल्ल्यावर पाण्याची काळजी किती काटेकोरपणे घेतली जात असे यावर प्रकाश टाकण्यास वरील उतारा पुरेसा आहे... या टाक्यातील खडकातून पाझरत पाणी येत असल्याने त्यात जमिनीतील क्षार मिसळलेले असतात त्यामुळे ते चविष्ठ व थंडगार असते एखादा किल्‍ला भर उन्हात चढून वर गेल्यावर वरील टाक्यातील थंडगार पाणी पिण्याने आपले मन समाधान पावते व गड नव्या जोमाने बघण्यासाठी आपण सज्ज होत असतो... ♥️🔥 #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त

गड किल्ले हे महाराष्ट्राच्या वैभवाचे, शौर्याचे, पराक्रमाचे आणि हिंदवी स्वराज्याचे भुषण व प्रतिक समजले जाते. गड किल्ल्यांशिवाय महाराष्ट्राचा सोनेरी इतिहास पूर्ण होत नाही. गड किल्ल्यांचा अभेद्यपणा, शत्रूवर नजर ठेवण्याचे मोक्याचे स्थान, शत्रुला जेरीस आणण्याची त्यांची ताकद, धोक्याच्या आणि संकटाच्या वेळी निसटुन जाण्यासाठी उपयोगी पडणाऱ्या त्यातील चोरवाटा, शत्रुला बराच काळ झुंजवत ठेवण्याचे त्यांचे सामर्थ्य, त्यांचा बेलागपणा,असे सर्व गुण ओळखले ते छत्रपती शिवरायांनी..... जय शिवराय....🙏🚩 #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त

१५ मार्च १६६९.... मावळ भागातील विठोजी शिलंबकर यांनी आपल्या मुलीचा विवाह गोमाजी नाईकांच्या मुलाशी ठरवला होता पण काही कारणात्सव विठोजीराव लग्नाची तारीख पुढे ढकलत होते जिजाऊसाहेबांना ही गोष्ट समजल्यानंतर त्यांनी विठोजीरावांना पत्र पाठवलं हे पत्र म्हणजे जिजाऊ स्वराज्यातील मावळ्यांना कशा प्रकारे मदत करीत यावर स्पष्ट प्रकाश टाकते या पत्रात जिजाऊ लिहितात...., “अजरक्तखाने रा. जिजाबाईसाहेब प्रति विठोजी हैबतराव सिलंबकर देशमुखतर्फे गुंजनमावळ, तुम्ही आपली कन्या गोमाजी नाईकांच्या लेकास दिधली लग्न सिधी कारणे तुम्हास हुजूर बोलाविले तुम्ही सांगितले की सांप्रत रोजीचे खावयास नाही आणि लग्न सिधी कैसी होईल त्यावरून तुम्हांस होन २५ व ५०० माणसांचे जेवणाचे सामान दिधले असे लग्न सिध करणे....” या मदतीसाठी लिहलेल्या पत्राची तारीख होती १५ मार्च १६६९.... #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त

आरमाराचे बळ अधिक असलेल्या या सागरी सत्ता ताब्यात धाकात ठेवायच्या तर आपले देखील आरमार हवे.. हे महाराजांनी खूप आधी ओळखले होते, यातून जलदुर्ग आणि आरमार यांची निकड निर्माण झाली व स्वराज्याचे ते एक वेगळे अंग बनले.. असा हा सागरी दुर्गबांधणी छत्रपती शिवरायांनी जबाबदारी दौलतखानावर दिली होती आणि महाराजांचा विश्वास सार्थ ठरवत त्यांनी जंजिर्याच्या उरावर दूसरी राजापुरी उभारला “पद्मदुर्ग उर्फ कांसा जलदुर्ग”...🚩 पद्मदुर्ग बांधणी आपल्याला वाटते तितकी सोपी नव्हती.. आपण नीट ह्या दुर्गाचा अभ्यास केला तर समोर जंजिरा होता. कोणत्याही क्षणी तोफगोळे पडण्याची भीती आणि जीवाचा धोका असूनही हा दुर्ग उभा राहत होता. मजबूत तटबंदी आणि ह्या दुर्गाच्या आतील आणि बाहेरील भिंत पाण्याच्या टाक्या, आतील बांधकाम सर्व काही परिपूर्ण कौशल्यच आहे. जंजिरा तोफगोळे आग ओकत असताना सुद्धा आपल्या बांधवांनी जीव पणाला लावून हा दुर्ग बांधला ही सुद्धा विलक्षण गोष्ट आहे... मुरुड समुद्रकिनाऱ्यापासून खोल समुद्रात कांसा नामक खडकाच्या बेटावर बांधलेला हा जलदुर्ग 'कांसा' किल्ला म्हणून देखील ओळखला जातो.. दर्यासारंग व दौलतखान यांना हाताशी घेऊन शिवाजी महाराजांनी इ.स १६७५ मध्ये या किल्ल्याचे मोठ्या शिताफीने काम करून घेतले.. अर्थात सिद्दीच्या हल्ल्यांना तोंड देऊनच.. या 'पद्मदुर्ग' नेच मग जंजिऱ्याच्या सिद्दीवर वचक बसवली.. असे ऐतिहासिक महत्व प्राप्त झालेला हा किल्ला अजूनही तसा अपरिचित...! 👌🏼♥️🔥 #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त

किल्ले महेश्वर... जि.खरगोन (मध्य प्रदेश) महेश्वर हे मराठी मनांसाठी अभिमानस्पद असं गाव आहे. मध्य प्रदेशात नर्मदेच्या किनारी वसलेल्या या गावातच अहिल्याबाई होळकर यांची राजधानी होती. इथे बसूनच त्यांनी माळव्यातील मराठी दौलतीचा कारभार हाकला. पण त्याचबरोबर सम्राट कार्तवीर्य अर्जुन याची राजधानी म्हणूनही महिष्मती अर्थात महेश्वरची ओळख आहे. पहाण्यासारखं इथे बरंच काही आहे. किल्ला, मंदिरे, नर्मदेचा किनारा आणि महेश्वरी साड्या हे येथे येण्याचे आकर्षण बिंदू आहेत...महेश्वरला कवेत घेऊन नर्मदा येथून जाते. या नदीवर बांधलेले घाट देखणे आहेत. पेशवा घाट, फणसे घाट, अहिल्या घाट हे प्रसिद्ध घाट आहेत. या घाटावर फारशी लगबग दिसत नाही. नदीच्या एकाच बाजूला घाट असल्याने तिथे बसून पलीकडचे ग्रामीण जीवन अतिशय छानपैकी बघता येते. नर्मदेच्या तीरावरच किल्ला आहे. त्यातील राजगादीवर अहिल्याबाईंची मूर्ती आहे. ही राजगादी पाहिल्यावर तो सगळा काळ जिवंत होऊन आपल्यासमोर ठाकतो. या किल्ल्या वरूनच संथ वाहत जाणार्‍या नर्मदेचे धीरगंभीर पात्र दिसते. याच किल्ल्यात महेश्वरी साड्या तयार करण्याची केंद्रे आहेत. या विणकरांना अहिल्याबाईंसाहेबांनी त्यावेळी सूरत वगैरे शहरातून बोलवले होते. त्यांच्या पुढच्या पिढ्याही येथे हेच काम करत आहेत. किल्ल्यातील छोट्या मंदिरातूनच येथील प्रसिद्ध दसरा उत्सवाची सुरवात केली जाते...महेश्वरातील मंदिरेही प्रसिद्ध आहेत. कालेश्वर, राजराजेश्वर, विठ्ठलेश्वर व अहिल्येश्वर ही मंदिरे खासकरून पाहण्यासारखी आहेत. मंदिरावरची नक्षी, त्यामागील कल्पना या सगळ्या गोष्टी खरोखरच देखण्या आहेत. अहिल्याबाई या जनतेप्रती कनवाळू व गुन्हेगारांप्रती कठोर शासक म्हणून प्रसिद्ध होता. अहिल्याबाईंच्या वाड्यातील यांचे खासगी मंदिर ही होळकर वाड्याची खासियत. या मंदिरामध्ये अनेक सोन्या-चांदीच्या देवदेवतांच्या प्रतिमा असत...१३ ऑगस्ट १७९५ ला राणी अहिल्यादेवी होळकर यांचे निधन झाले यांचे दहनस्थळ किल्ल्याच्य पायथ्याशी ज्या ठिकाणी त्यांचे दहन (अंत्यविधीकार्य) पार पडले त्या ठिकाणी त्यांच्या समाधीची निर्मिती करण्यात आली.... #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त

सरसेनापती संताजी घोरपडे यांचे बादशाहने केलेले वर्णन....., “याद रखो मुकाबला संताजी और उसकी कडवी फौज से है.. संताजी तर बहुत खतरनाक गनीम अकस्मात हमला उढवतो बगऴ्याने मासऴी टिपावी तसा हा लचके तोडतो शिपाईगिरीची शर्थ करतो आणि बघता बघता पसार होतो संताजी आणि त्याची नेकजात फौज खाण्यापिण्याची झोपेची कशाकशाची म्हणुन दरकार बाळगत नाही. एका मुलखात आले आले म्हणातच दुसर्या मुलखात दिसतात एवढी त्यांची जलद गती आहे. शिवरायांने अनुसरलेला गनीमी कावा पोरवयात असल्यापासुन संताजीने आत्मसात केला. बालवयातच शिवरायांनी त्याला आपल्या तालमीत तयार केल असाव”..... 🚩 👌🏼♥️🔥 #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त

मराठ्यांनी 'बेरीरगिरी' म्हणजे 'शत्रुला चोहूबाजूने घेरून केली जाणारी फिरती लढाई' या तंत्राने मुघलांना हैराण करून सोडले... छत्रपती शिवरायांनी याच कूटयुद्धनीतीचा पुरेपुर वापर करत शत्रूला पराजीत केले.. आपण त्याला आज “गनिमी कावा” म्हणतो इतकेच संख्येने सदैव कमी असलेल्या मराठा सैन्याला विजय प्राप्त व्हावे म्हणुन त्यांनी लढाईची रणक्षेत्रे अनुकूल निवडली.. शत्रु जर आपल्या प्रतिकूल रणक्षेत्रामध्ये असेल तर स्वतः शत्रूला अनुकूल न होता शत्रूला आपल्या अनुकूल रणक्षेत्रामध्ये खेचून आणणे यात त्यांचे कौशल्य होते उदा.अफझलखान प्रकरण वाई येथे बसलेल्या खानास राजांनी हरप्रयत्ने जावळीच्या जंगलात खेचून आणलेच अनुकूल रणक्षेत्र निवडताना शिवरायांनी एक पथ्य नियमितपणे पाळले ते म्हणजे लढाई स्वराज्याच्या भूमीत शक्यतो होऊ द्यायची नाही (अपवाद पुरंदरचे युद्ध) कारण उभय पक्षात लढाई झाली की विजय कोणाचाही होवो नुकसान हे सामान्य जनतेचे होते पिके जाळली जाणे, घरे लुटणे असले प्रकार सर्रास होत असत कधीही भरून येणार नाही अशी हानी होत असे.. कूटयुद्धा मध्ये वापरले जाणारे अजून एक प्रभावी तंत्र म्हणजे ‘बेरीरगिरी’ म्हणजे फिरती लढाई..! लढाई करता-करता एका जागी न थांबता रणक्षेत्र थोड्या अंतराने बदलणे आणि शत्रूला पांगवणे त्यानंतर चहुबाजूने हल्ले करून हैराण करणे (उदा.जालना, खानदेश येथील हल्ले १६७९) दुसरे अजून एक तंत्र म्हणजे रात्री चालकरून शत्रू जवळ पोचणे आणि भल्या पहाटे शत्रुवर हल्लाबोल करणे हे तंत्र तर मराठ्यांनी कैक वेळा वापरले तानाजी मालुसरे यांनी घेतलेला सिंहगड (१६७०), कोंडाजी फर्जंद यांनी घेतलेला पन्हाळा( १६७३), प्रतापराव-आनंदराव यांचे बहलोलखानाबरोबरचे उमराणीचे युद्ध, मोरोपंत-प्रतापराव यांचे मुघलांविरूद्धचे साल्हेरचे युद्ध अशी अनेक उदाहरणे आहेत.. कूटनितीच्या प्राचीन युद्धतंत्राचे पालन करत छत्रपती शिवरायांनी विजयाची एक मोहोर दख्खनेवर उमटवली एका नव्या साम्राज्याचा पाया निर्माण केला पण ह्या सर्वांसोबत चोख लष्करी व्यवस्था, दुर्गमदुर्ग बांधणी आणि कोशबल यांची योग्य सांगड घातली...👌🏼♥️🔥 #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त

🚩 आजचे ऐतिहासिक दिनविशेष 🚩 🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩 १५ मार्च १६६१ शिवाजी राजांनी राजापुरची इंग्रजांची वखार खणून काढून पन्हाळ्याचा सूड उगवला. राजापूरकर इंग्रजांनी सिद्दी जौहरला सहाय्य करून महाराज वेढ्यात आडकलेले असताना, निशाण लाऊन पन्हाळ्यावर तोफा डागल्या होत्या. 🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩 १५ मार्च १६६९ पैशाअभावी मुलीच्या लग्नाची टाळाटाळ करणाऱ्या विठोजी हैबतराव शिळीमकारास जिजाऊ साहेबांनी २५ होन रोख व ५०० माणसांचे समान देवून त्याच्या मुलीचे लग्न गोमाजी नाईक यांच्या मुलासोबत झाले ते लग्न १५ मार्च १६६९ ला झाले 🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩 १५ मार्च १६७० माहुली गडावर मनोहरदासने शिवरायांचा छापा हेरून मराठ्यांवर हल्ला चढवला व ह्या लढाईत १ हजार मराठे कापले गेले हि गोष्ट शिवरायांच्या जिव्हारी सलू लागली 🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩 १५ मार्च १६८० राजाराम महाराजांची मुंज व लग्न. वीरगती लाभलेल्या सरनौबत प्रतापराव गुजरांची लेक जानकीबाई. शिवाजी महाराजांच्या चरित्रातील हे शेवटचे मोठे मंगल कार्य. यानंतर १९ दिवसांनी त्यांचे रायगडावर देहावसान झाले. #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त

सरसेनापती संताजी घोरपडे यांच्या विषयी बादशाहने केलेले वर्णन.., “याद रखो मुकाबला संताजी और उसकी कडवी फौज से है..।। संताजी तर बहुत खतरनाक गनीम अकस्मात हमला उढवतो बगऴ्याने मासऴी टिपावी तसा हा लचके तोडतो शिपाईगिरीची शर्थ करतो आणि बघता बघता पसार होतो संताजी आणि त्याची नेकजात फौज खाण्या पिण्याची झोपेची कशाकशाची म्हणुन दरकार बाळगत नाही. एका मुलखात आले आले म्हणातच दुसऱ्या मुलखात दिसतात एवढी त्यांची जलद गती आहे. शिवरायांने अनुसरलेला गनिमी कावा पोरवयात असल्यापासुन संताजींने आत्मसात केला. बालवयातच शिवरायांनी त्यांना आपल्या तालमीत तयार केल असाव”..... #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त

✍️🚩 🔥 ।। दर्यावीर लायजी पाटील कोळी ।। 🔥 🚩 जंजिऱ्याला शिड्या लावलेला तसेच जंजिरा किल्ल्यावर पूर्ण रात्र दबा धरून बसलेला एकमेव हिम्मतबहाद्दर ।। 🚩 शिवरायांना कोकणात अनेक नररत्ने मिळाली. लायजी पाटील कोळी हे त्यापैकीच एक होत. अनेक कोळी बांधव शिवरायांच्या सैन्यात होते. आगरी, भंडारी, गावित, कोळी आदि कोकणातील मंडळी गलबते बांधण्यात पटाईत होती. संगमिरी हा गलबतातील नवीन युध्दप्रकार याच मावळ्यांनी आणला..! जंजिरा किल्ला हा कोकणातील सिध्दीचा गड, अनेक प्रयत्न करूनसुध्दा हा किल्ला मराठ्यांच्या हातात लागत नव्हता. छत्रपतींनी मोरोपंत पिंगळे वर या मोहिमेची जबाबदारी सोपविली. मोरोपंत घाटातील हशम( मावळे ) घेऊन मुरूडला दाखल झाले. जंजिरावर हल्ला कसा करायचा याचा आराखडा आखत असताना लायजी पाटील यांनी जंजिरा किल्ल्याच्या तटाला समुद्रातून शिड्या लावण्याचा विचार सांगितला व स्वत: ही जबाबदारी अंगावर घेतली. मध्यरात्री छोट्या होड्यातून मावळ्यांना गडाच्या तटापर्यंत पोहोचवावे आणि मग शिड्यांच्या साह्याने गडावर चढून आतील हबश्यांचा बंदोबस्त करावा असे ठरले..! किल्ल्यावरील हबशांना थोडी जरी चाहूल लागली तरी सर्व मराठी मावळे मारले जाणार होते. लायजीने मोरोपंतास सांगितले आम्ही शिड्या लावतो, तुम्ही पाठोपाठ येणे. मध्यरात्री अंधारात वल्ह्यांचा आवाज न करता लायजींच्या होड्या जंजिराच्या तटाकडे निघाल्या. तटाजवळ पोहचल्यानंतर लायजींनी व साथीदारांनी शिड्या तटावर लावल्या व ते मोरोपंतांची वाट पाहू लागले. बराच वेळ निघून गेला, प्रभात होण्याची वेळ आली तरी मोरोपंतांच्या होड्या दिसेनात. शेवटी सिद्दीला आपला डाव कळेल म्हणून लायजीने हताश होऊन शिड्या काढण्याचा निर्णय घेतला व तो माघारी परतला. लायजी कोळ्याचा पराक्रम वाया गेला व जंजिरा जिंकण्याची एक खूपच जबरदस्त अशी सुवर्णसंधी मराठ्यांनी गमावली..! पुढे छत्रपती संभाजीराजेंनी राजापुरीच्या खाडीत भराव टाकून किल्ल्यावर हल्ला केला. पण त्याच सुमारास औरंगजेबने दक्षिणेस आघाडी उघडल्याने हाती आलेला विजय संभाजीराजेंनी सोडून द्यावा लागला व किल्ला शेवटपर्यंत अजिंक्य राहिला..! लायजी सरपाटलांची अचाट धाडसी मोहीम न घडताच वाया गेली होती. छत्रपती शिवाजी महाराजांना जंजिऱ्याचा हा अफलातून पण वाया गेलेला डाव रायगडावर समजला. मोरोपंतांनी हा डाव आपल्या हातून का तडीला गेला नाही , याचे उत्तर महाराजांना काय दिले ते इतिहासात उपलब्ध नाही. करण वाघोले, सातारा ✍️ #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त