बागलाणची शान परिसरात साल्हेर वरुन दिसणारा सह्याद्रीच्या मस्तकावर ऐटीत साक्ष देत उभा असलेला किल्ला “सालोटा”....🚩 इतिहासाबरोबरच इथल्या दुर्गांची दुर्गबांधणी हा एक अभ्यासाचाच वेगळा विषय आहे अनेक राजवटी नांदल्या, आणि या वेगवेगळ्या कालखंडात इथे भरपूर गडकिल्यांची उभारणी केली गेली किल्ले उभारताना वेगवेगळ्या दृष्टीकोनातून, कल्पकतेने निरनिराळे प्रयोग राबवून या दुर्गांची उभारणी केल्याचे आपल्याला दिसून येते... शिवकाळातील गडकोटांचे महत्त्व सांगून जातात राज्याच्या संरक्षणासाठी, आक्रमण काळात, राज्यसंरंक्षणाच्या दृष्टीने, या किल्ल्यांचा खूप मोठा उपयोग झाला आहे म्हणूनच एकप्रकारे गडकोट राज्याचा खजिना होते राजलक्ष्मी होते प्राणापलिकडेही जपलेले आणि बांधलेले हे गडकिल्ले पवित्र होते वंदनीय होते... “सह्याद्रीने भटक्यांना जगावे कसे ते शिकवले आणि मरावे कसे ते हि शिकवले एकदा बघावे त्याच्या उत्तुंग शिखरांकडे अशी शिखरे की जी एकेकटीचं आकाशाशी झट्या घेत आहेत...”👌🏼♥️🔥 #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩मी शिवबा भक्त #🚩शिवरायांचे भक्त

नवं तारुण्यासाठी परिचित असलेले निसर्गसौंदर्याने नटलेले ठिकाण..... भोर ओलांडताना प्रसिद्ध झालीय ही जागा येळवंडी नीरा नदीला जवळ वळण मिळालंय इथे नक्षीदार हारासारखी दिसते इथे नदी म्हणून “नेकलेस पाँइंट” म्हणतात...... ♥️🔥 #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩मी शिवबा भक्त #🚩शिवरायांचे भक्त

सह्याद्रीत इतकी किल्ल्यांची विविधता जगामधे इतरत्र कुठेहीही नसेल... सह्याद्रीच्या उपरांगांवरील किल्ले इतकी विपुलता आहे महाराष्ट्राच्या दुर्गसंपत्तीमधे हा इतका अवघड किल्ला “राजधानी रायगड”....🚩 खरे अंतरंग इतक्या शतकांनुशतकांनंतर शिवछत्रपतींनी ओळखुन सर्व प्रदेश बळकट किल्ल्यांनी बांधून अजिंक्य करुन टाकले दुर्ग आणि सह्याद्री हे अद्वैत दृढ झाले ते खर्‍या अर्थाने शिवकाळामधेच... रायगड सारखा अप्रतिम कलाविष्कार साकारणाऱ्या हिरोजी इंदलकरांसारखा कुशल कलाविष्कार बांधकाम बांधणीचे काम महाराजांनी गडावरच्या तटाकोटाबुरुजांसाठी आणि अन्य बांधकामांसाठी नामजाद केला.. हिरोजी कामाला लागले रायगडाच्या अंगाखांद्यावर श्रावणातल्या गोकुळासारखं बांधकाम सुरू झालं गडाचे कडे आणखी अवघड करण्यासाठी सुरुंगांच्या बत्त्या शिलगावल्या जाऊ लागल्या..केवळ राजधानीचा किल्ला म्हणून तो सुंदर सजवावा एवढीच कल्पना रायगडच्या बांधणीबाबतीत नव्हती तर एक अजिंक्य लढाऊ किल्ला म्हणून गडाचं लष्करी महत्त्व महाराजांनी आणि हिरोजींने दक्षतापूर्वक लक्षात घेतलं आहे... किल्ल्याच्या संरक्षण व्यवस्थेतले महत्त्वाचे घटक म्हणजे तटबंदी आणि बुरूज...एखाद्या भूभागाला, डोंगराला तटबंदी आणि बुरुजांचा साज चढवला की त्या भागाचे किल्ल्यात रूपांतर होते.. प्रवेशव्दाराच्या बाजूला किंवा शत्रूच्या हल्ल्याच्या दृष्टीने नाजूक ठिकाणी चिलखती बुरूज बांधलेले पाहायला मिळतात या रचनेत एका बुरुजाच्या आत दुसरा बुरुज बांधलेला असतो आतील बुरुजाची उंची बाहेरील बुरुजापेक्षा जास्त असते या रचनेमुळे शत्रूच्या तोफेच्या माऱ्यामुळे बाहेरील बुरूज पडला तरी आतल्या बुरुजावरून शत्रूवर मारा करता येतो...👌🏼♥️🔥 #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩मी शिवबा भक्त #🚩शिवरायांचे भक्त

🚩 ज्या भूमीत अनेक शतके ५ वेगवेगळ्या शाह्यांनी आणि परकीय राजवटीने नित्य राज्य स्थापनेच्या हव्यासापोटी जनमाणसास स्वत्व विसरून , गुलामगिरी व पाशवी वागणुकी मधून हिणवले. ज्यात परकीय आक्रमकांनी लक्ष लक्ष माणसे मारली दहशत स्थापिली, त्याच मातीतील सर्व अठरा पडग जाती एकत्र करून ज्यांचा मनात स्वत्व ज्योत पेटवली, मनगटात पाशवी शक्ती विरुद्ध लढण्यासाठी हत्तींचे बळ असल्याची जाणीव करून दिली. सामान्यांना असामान्य कर्तृत्व करण्यास प्रोत्साहित केले, त्यांचे गुण हेरून त्यांना सुवर्ण संधी उपलब्ध करून ,पार्थ पराक्रम गाजविण्यास संधी दिली, सामान्य माणसास एकत्र एका झेंड्या खाली आणले, स्वाभिमानाचे स्वत्व जागृत ठेवून आपल्या मातीस सहस्र वर्षांच्या गुलामगिरी मधून मुक्त करून भगवे निशाण व आपल्या स्वतः च्या राजाचे हक्का चे सिंहासन , जिथे आपली लोक अभिमान बाळगून लवून वाकून आदराने मुजरा करतील ती अभूतपूर्व घटना घडवली ती म्हणजे शिवराज्याभिषेक आणि त्यानंतर सुद्धा ती परंपरा चालू ठेवण्यास येणाऱ्या पिढ्याना प्रेरणा देत राहिले असे..... राजे छत्रपती 🚩 #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त

राजा राजगडी राहतो.....! ✍️ महालाच्या सज्ज्यातून उगवतीकडं नजर लावून राजांनी उघड्या डोळ्यांनी ध्यान लावलं होतं. छताच्या कौलारीतून कोसळणारं पाणी; अखंड धारेप्रमाणे सतत पडतच होतं जोरदार वाहणाऱ्या वाऱ्यातून दालनाचे पडदे तेवढे फरफरत होते. शेवटी कोकणात अनुभवला जाणारा हा राजांचा पहिला पाउस होता. माणूस हा वयानं नाही तर अनुभवानं मोठा होतो त्याप्रमाणे बरेच पावसाळे राजांनी झेलले होते पर गेले २५ वर्ष ज्या राजगडाहून गावगाडा चालायचा तो राजगड आता मागे सोडून राजास्नी रायगडावर यावं लागलं होतं. राजांचा मागे जिजाऊ कधी येऊन उभ्या राहिल्या ते राजांना समजले सुद्धा नाही. उबदार हात व आवाजाचा एकत्रित स्पर्श राजास्नी झालं अन राजं थोडे भानावर आले. "अरे हे काय आऊसाहेब आम्हाला सांगावा धाडायचा आम्ही आलो असतो आपणास भेटायला" जिजाउंनी त्या विषयास बगल देत राजांना सवाल केला "सिवबा आम्ही पाहतो आहोत आपलं भानं आज कुठेतरी हरपलं आहे. काय गोष्ट आहे राजे ? " इतक्यात मल्हारबा आल्याची वर्दी झाली अन मागोमाग भिजल्या अंगानं त्यो बी येऊन हुजूरदाखल झाला बी. पण काही बोलायच्या आधी राजांनी त्यास कपडे बदलून येण्यास सांगितले जिजाऊ राजांकडे पहातच होत्या. मल्हारबा आवरण्यासाठी गेला अन जिजाऊस पलंगावर बसवत राजे खाली बसते झाले व म्हणाले "आऊसाहेब आपण प्रश्न केलात अन लगोलग त्याचं उत्तर देखील मिळालं" "म्हणजे" "मल्हारबा आल्यावर कळेलच आपणास अन् जाडजुड कापडं अंगावर चढवून मल्हारबा येऊन एका कोनाला अवघडून उभा राहिला राजांनी त्यांस बसण्याची आज्ञा केली. बसल्यावर "बोल मल्हारबा बोल काय खबरबात" "जी राजं इस्वराच्या कृपेनं राज्याचा मामला येकदम चोख आहे जी माहेरवाशीण जेवढ्या टवटवीत चेहऱ्यानं वावरती अक्षी तशी गुंजवणी खळाखळां वाहितीया" राजांच्या मनात चमकणारा राजगड जिजाउंनी हेरला पण त्या काही बोलल्याच नाही. गेल्या सालाला कमी १२ मावळात पाउस थोडकाचं झाला त्यामुळे राजांनी यंदाची परिस्थिती हेरण्यासाठी मल्हारबास धाडले होते हे त्यांनी ओळखलं. मल्हारबा सांगत होता "राजं तोरण्याकडं त्वांड करून शिवापट्टनच्या वाड्यात उभारलं तर म्होरल काय बी दिसत नाही बघा ! तेवढा त्या माउलीचा खळखळाट कानात गुंजतोया कशीबशी नदी पत्तूर नजर जातीया पर त्यावरबी नजर थांबत न्ह्याय अन सणसांचा तोरण्या तर कुठं मोकाट हिंडतोय त्ये त्याचे त्यालाच माहित." असं म्हणताच जिजाऊ अन शिवबा मुक्तपणाने हसले तसंच पुढे सपाटा चालू ठेवत मल्हारी बोलतचं हुता. #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩मी शिवबा भक्त #🚩शिवरायांचे भक्त

आरमाराचे बळ अधिक असलेल्या या सागरी सत्ता ताब्यात-धाकात ठेवायच्या तर आपले देखील आरमार हवे.. हे महाराजांनी खूप आधी ओळखले होते, यातून जलदुर्ग आणि आरमार यांची निकड निर्माण झाली व स्वराज्याचे ते एक वेगळे अंग बनले. असा हा सागरी दुर्गबांधणी छत्रपती शिवरायांनी जबाबदारी दौलतखानावर दिली होती आणि महाराजांचा विश्वास सार्थ ठरवत त्यांनी जंजिऱ्याच्या उरावर दूसरी राजापुरी उभारला “पद्मदुर्ग उर्फ कांसा जलदुर्ग”.....🚩 पद्मदुर्ग बांधणी आपल्याला वाटते तितकी सोपी नव्हती.. आपण नीट ह्या दुर्गाचा अभ्यास केला तर समोर जंजिरा होता. कोणत्याही क्षणी तोफगोळे पडण्याची भीती आणि जीवाचा धोका असूनही हा दुर्ग उभा राहत होता. मजबूत तटबंदी आणि ह्या दुर्गाच्या आतील आणि बाहेरील भिंत पाण्याच्या टाक्या, आतील बांधकाम सर्व काही परिपूर्ण कौशल्यच आहे. जंजिरा तोफगोळे आग ओकत असताना सुद्धा आपल्या बांधवांनी जीव पणाला लावून हा दुर्ग बांधला ही सुद्धा विलक्षण गोष्ट आहे... पद्मदुर्गाच्या रक्षणासाठी शिवरायांनी वेगळेच तंत्र वापरले तटबंदीच्या दगडाचे चिरे लाटा आढळून आढळून झिजले आहेत.. सागरी दुर्गबांधणीतही काही किल्ल्यांचे तटबंदीच्या बाहेर ओबड-धोबड़ दगडांच्या राशी आढळतात भरतीच्या लाटा सोडाच पण साध होडक सुद्धा तटबंदीशी लगट करू शकत नाही शिवाय त्या धारधार दगडांवर कोणी पाय ठेवायची हिम्मत सुद्धा करणार नाही दुर्गबांधणी मध्ये त्यांनी निरनिराळे प्रयोग यशस्वी केले व त्यासाठी बारीक सारीक गोष्टींवर तपशीलवार विचार ही केले होते एक दुर्गविज्ञान त्यांनी आपल्या समोर मांडून ठेवले आहे... बांधकामाबाबतीत दगडी चिरे झिजलेत पण चुन्याचा दर्जा मात्र जसाच्या तसा आहे उत्कृष्ट चुनानिर्मितीचे तंत्र शिवराय आणि त्यांच्या स्थापती जवळ होते त्याला शास्त्राची जोड होती हेच सिद्ध होते...👌🏼♥️🔥 #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩मी शिवबा भक्त #🚩शिवरायांचे भक्त

तोरणा गडाच्या बुधला माचीकडील ही डौलदार तटबंदी. क्वचितच कोणी माचीच्या शेवटच्या टोकापर्यंत जातात. तोरणा आहेच मुळी प्रचंड 🙌🏼 🚩🚩 #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩मी शिवबा भक्त #🚩शिवरायांचे भक्त

🚩 आजचे ऐतिहासिक दिनविशेष 🚩 🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩 २५ जून १६७० एका पाठोपाठ किल्ले घेण्याचा तडाखा मराठ्यांनी चालूच ठेवला. शिवछत्रपतींच्या आदेशानुसार किल्ले कर्नाळा आणि रोहिडा स्वराज्यात सामील केल्यानंतर तत्कालिन कोकण प्रांतातील आणि सध्याच्या "पालघर" जिल्ह्यातील "किल्ले कोहोज" मराठ्यांनी स्वराज्यात दाखल करून घेतला. 🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩 २५ जून १६७७ "छत्रपती शिवाजी महाराजांनी " दक्षिण दिग्विजय मोहीमेत भुवनगिरी पट्टन येथे शेरखानचा पराभव केला. 🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩 २५ जून १६९३ ➡️"किल्ले सिंहगड मोहीम"⬅️ स्वराज्यनिष्ठ "नावजी बलकवडे" व "विठोजी कारके" यांनी निवडक मावळे सोबत घेतले आणि ते लोणावळा जवळच्या "किल्ले राजमाची" वरून निघाले. पावसाळ्याचे दिवस त्यात अंधार अशा स्थितीत मराठे रान तुडवत "किल्ले सिंहगड" च्या जंगलात येऊन पोचले व गडावरच्या गनिमावर हल्ला करण्यासाठी योग्य संधीची वाट बघत ५ दिवस दबा धरून बसले. #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩मी शिवबा भक्त #🚩शिवरायांचे भक्त

🙏 उत्तरेतील सारी व्यवस्था पूर्ववत् लावून नानासाहेबांनी पुन्हा दक्षिणेचा मार्ग धरला. दि. १८ फेब्रुवारी, १७६१ रोजी भेलसा येथे परतत असताना नानासाहेब नाना पुरंदरे आणि विठ्ठलपंत विंचूरकर यांना पाठवलेल्या पत्रात म्हणतात, " भाऊ गेला तो हिंदुस्थानची दौलतच गेली. " दुसऱ्या एका पत्रात ते म्हणतात, " लेक तो ( विश्वासराव ) अल्पायुषी होता. सूर्यमंडळ भेदून गेला. ते दुःख परमार्थ शास्त्रपुराणे करून टाकिले परंतु चिरंजीव भाऊ वाचून दुनिया दौलत व्यर्थ आहे. " या दोन्ही उद्गारांवरून एक गोष्ट स्पष्ट कळून येते की, नानासाहेबांचे आपल्या चुलतभावावर केवढे प्रेम होते. भाऊ आता या जगात नाहीत हे हि नानांना आता समजले होते. परंतु त्यांनी ते दुःख जास्त दाखवले नाही. ओंकारेश्वर या नर्मदाकाठच्या पवित्र शिवालयासमोर पानिपतावर पडलेल्या आपल्या सैन्याच्या, आपल्या पुत्राच्या आणि बंधूंच्या पराक्रमासाठी नानासाहेब पेशव्यांची सुवर्णतुला झाली. दि. ६ जून, १६६१ या दिवशी नानासाहेब पुण्यात पोहोचले. त्यांची प्रकृती आता भाऊ आणि विश्वासरावांच्या दुःखाने खंगत चालली होती. पुण्यात आल्याच्या आठवड्यातच नानासाहेबांची प्रकृती बिघडली म्हणून हवापालटासाठी त्यांना पर्वतीवर नेण्यात आले. पुढे प्रकृती जास्तच बिघडल्याने परत शुक्रवार, १२ जून रोजी पुण्यात आणण्यात आले. यानंतर प्रकृती थोडी बरी वाटल्याने पुन्हा सोमवारी २२ जून रोजी नानासाहेब पालखीतून पर्वतीवर गेले. तेथे देवदेवेश्वराजवळच्या आपल्या वाड्यात त्यांना स्वस्थ वाटत होते. रघुनाथराव शनिवारवाड्यात होते. दुसऱ्या दिवशी पेशव्यांनी त्यांना पर्वतीवर बोलावून घेतले. शेवटी ज्येष्ठ वद्य षष्ठी, शके १६८३, वृषनाम संवत्सरी, मंगळवारी, म्हणजेच दि. २३ जून, १७६१ या दिवशी रघुनाथरावांच्या मांडीवर डोके ठेवून नानासाहेबांनी प्राण सोडला. महाराष्ट्राच्या इतिहासातील एक मुत्सद्दी पेशवा गेला..!! दुसऱ्या दिवशी २४ जून ला पुण्यातील लकडीपुलाजवळ त्यांना अग्नी देण्यात आला. विश्वासरावांनंतर ज्येष्ठ असलेल्या माधवरावांनी अंत्यसंस्कार केले. नानासाहेबांच्या चीतेची अग्नी धगधगत होती. दुसरी एक अग्नी धगधगत होती.... माधवरावांच्या अंतःकरणात.... पानिपतच्या प्रतिशोधाची...!! ✍️ जेव्हा कधी आयुष्यात शेवटचा श्वास घेईन त्या आधी शत्रूला “आम्ही गनिम लोक शिवाजी महाराजांचे शिष्य” असं ठणकवणाऱ्या नानासाहेबांस विनम्र अभिवादन ✍️ इतिहास अभ्यासक मंडळ #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩मी शिवबा भक्त #🚩शिवरायांचे भक्त

पालघर जिल्ह्यात डहाणू तलासरी गावाजवळ “किल्ला गंभीरगड”...🚩 निसर्गाची विविध रुपे अंगाखांद्यावर मिरविणारा ठाणे जिल्हा सागराचा दंतूर किनारा आणि घनदाट जंगलांनी वेढलेले डोंगर, दऱ्याखोरी यांनी समृद्ध आहे... या दुर्गम डोंगररांगा मध्ये अनेक गिरीदुर्ग ठाण मांडून बसलेले आहेत याच गिरीदुर्गा मध्ये गंभीरगड नावाचा वनदुर्ग मोठ्या दिमाखात उभा आहे... येथील कातळकड्यावर एक विवर दिसते ते खूप खोल आहे असे गावकरी सांगतात त्याबाबत एक लोककथा या भागात प्रचलित आहे शिवाजी महाराजांनी जेव्हा सुरत दुसऱ्यांदा वसूल केली तेव्हा परतीच्या प्रवासात महाराज गंभीरगडाजवळ आले होते तेव्हा शत्रू पाठलागावर आला जवळ असलेली संपत्ती घोड्यांवर, खेचरांवर, बैलांवर लादलेली होती त्यामुळे महाराजांना चटकन वेगाने हालचाल करता येईना म्हणून महाराजांनी त्या संपत्तीचा काही भाग या विवरामध्ये टाकला आणि त्या धोकादायक परिस्थितीमधून सहीसलामत निसटले पुढे महाराजांना पुन्हा गंभीरगडावर येवून ती संपत्ती नेण्यासाठी वेळ मिळाला नाही या संपत्तीचा शोध घेण्यासाठी आतापर्यंत अनेकांनी अयशस्वी प्रयत्न केले... #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त