
MURALI MOHINI
@mmstudios
షేర్ చాట్ ప్రేక్షకులకు మహా శివరాత్రి శుభాకాంక్షలు
👑 ఒడిశా సింహాసనంపై సింహంలా నిలిచిన వీరనారి – రాణి త్రిభువన మహాదేవి-I
🚩భారత చరిత్రలో మరచిపోయిన దైవాంశ సంభూతురాలు – త్రిభువన మహాదేవి మహారాణి
సైన్యంతో రాజ్యాన్ని రక్షించిన పరమ వైష్ణవి రాణి – త్రిభువన మహాదేవి
🔥 రాజ సింహాసనం… వెనుక సైన్యం… ముందున్న ధర్మం
– త్రిభువన మహాదేవి మహాగాథ
కత్తి చేతిలో… సైన్యం వెనుక… ధర్మం హృదయంలో – త్రిభువన మహాదేవి మహారాణి
👑 ఒడిశా సింహాసనంపై యుద్ధాగ్ని… భారత గగనంలో వీరనారి గర్జన – త్రిభువన మహాదేవి
రాజ్యం ఆమెది… యుద్ధం ఆమె శ్వాస… త్రిభువన మహాదేవి
వెనుక వేలాది సైన్యం… ముందు ఒక్క రాణి – త్రిభువన మహాదేవి
👑 కత్తి రాజ్యం చేసింది… ధర్మం కిరీటం పెట్టింది – త్రిభువన మహాదేవి మహారాణి
చరిత్రలో త్రిభువన దేవి అనే పేరుతో ముగ్గురు ప్రముఖ వ్యక్తులు కనిపిస్తారు. వారిలో అత్యంత శక్తివంతురాలైన ఒడిశా (భౌమ-కర రాజవంశం) రాణి గురించి మీకు పూర్తి వివరాలు అందిస్తున్నాను.
త్రిభువన మహాదేవి - I (ఒడిశా పాలకురాలు)
తొమ్మిదవ శతాబ్దంలో ప్రాచీన ఒడిశాను పాలించిన భౌమ-కర (Bhauma-Kara) రాజవంశంలో ఈమె అత్యంత ప్రభావవంతమైన పాలకురాలు.
1. నేపథ్యం మరియు పట్టాభిషేకం
ఆమె తండ్రి మైసూరు ప్రాంతానికి చెందిన రాజర్షి రాజమల్ల.
తన భర్త (రెండవ శాంతికర) మరణం తర్వాత, రాజ్య వారసుల విషయంలో అనిశ్చితి ఏర్పడినప్పుడు, ఆమె అత్తగారు మరియు మంత్రుల అభ్యర్థన మేరకు త్రిభువన దేవి సింహాసనాన్ని అధిష్టించారు.
ఆమె కేవలం రాజమాతగా కాకుండా, పట్టమహాదేవిగా స్వయంగా పరిపాలన బాధ్యతలు స్వీకరించారు.
2. సమర్థవంతమైన పరిపాలన
ఆమె పాలనలో దేశం సుభిక్షంగా ఉండేదని చరిత్రకారులు చెబుతారు. తిరుగుబాట్లను అణచివేసి, రాజ్యంలో శాంతిని నెలకొల్పారు.
ఆమెను "పరమ వైష్ణవి" అని పిలిచేవారు. విష్ణువు పట్ల ఆమెకు అపారమైన భక్తి ఉండేది.
ప్రజల సంక్షేమం కోసం అనేక చెరువులు, దేవాలయాలు మరియు మఠాలను నిర్మించారు.
3. బిరుదులు
ఆమెకు ఉన్న శక్తి సామర్థ్యాలను బట్టి ఆమెను 'గోస్వామిని' అని కూడా పిలిచేవారు. ఆమె ధైర్యసాహసాలు, దయాగుణానికి ఈ పేరు నిదర్శనం.
ఇతర ప్రసిద్ధ 'త్రిభువన దేవి'లు
చరిత్రలో ఇదే పేరుతో ఉన్న మరికొందరు:
త్రిభువన దేవి (నేపాల్): ఈమె నేపాల్ రాజు త్రిభువన్ భార్య మరియు మహేంద్ర రాజు తల్లి. ఆధునిక నేపాల్ చరిత్రలో ఈమె పేరు వినిపిస్తుంది.
సాహిత్యంలో: కొన్ని పురాణాలు మరియు కథల్లో కూడా త్రిభువన దేవి అనే పేరు గల పాత్రలు కనిపిస్తాయి, కానీ చారిత్రక ప్రాధాన్యత కలిగినది పైన పేర్కొన్న ఒడిశా రాణి మాత్రమే.
భౌమ-కర రాజవంశానికి చెందిన త్రిభువన మహాదేవి-I పాలనా కాలం నాటి విశేషాలను, ఆమె సాధించిన విజయాలను క్రమ పద్ధతిలో ఇక్కడ వివరిస్తున్నాను.
ఆమె సుమారు సా.శ. 845 నుండి 850 వరకు (కొన్ని ఆధారాల ప్రకారం మరికొంత కాలం) పాలించారు.
త్రిభువన మహాదేవి-I పాలనా వైభవం
ఆమె కేవలం ఒక రాజ ప్రతినిధిగా కాకుండా, ఒక స్వతంత్ర పాలకురాలిగా రాజ్యాన్ని సుస్థిరం చేశారు. ఆమె పాలనను ఈ క్రింది అంశాల ద్వారా అర్థం చేసుకోవచ్చు:
1. రాజకీయ స్థిరత్వం మరియు అధికారం
ఆమె సింహాసనాన్ని అధిష్టించే సమయానికి రాజ్యం అంతర్గత కలహాలతో, శత్రువుల దాడులతో అస్థిరంగా ఉంది.
తిరుగుబాట్ల అణచివేత: తన సైనిక బలంతో తిరుగుబాటుదారులను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొన్నారు.
దక్షిణ తోశాలి సంరక్షణ: ఆమె తండ్రి (రాజర్షి రాజమల్ల) సహాయంతో తన రాజ్యాన్ని శత్రువుల బారి నుండి కాపాడుకున్నారు.
సార్వభౌమాధికారం: ఆమె "పరమభట్టారిక", "మహారాజాధిరాజ", మరియు "పరమేశ్వరి" వంటి శక్తివంతమైన బిరుదులను ధరించారు, ఇది ఆమె పూర్తి స్థాయి అధికారాన్ని సూచిస్తుంది.
2. పరిపాలనా సంస్కరణలు
త్రిభువన దేవి కాలంలో పరిపాలన చాలా క్రమశిక్షణతో సాగేది.
మంత్రుల మండలి: సమర్థులైన మంత్రుల సలహాలతో ఆమె పాలన సాగించేవారు.
ప్రజా సంక్షేమం: చెరువులు తవ్వించడం, బాటసారుల కోసం సత్రాలు నిర్మించడం వంటి పనులకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు.
శాంతి భద్రతలు: ఆమె హయాంలో నేరాలు తక్కువగా ఉండేవని, ప్రజలు ఎంతో భద్రంగా ఉండేవారని చారిత్రక ఆధారాలు (ముఖ్యంగా 'ధేన్కనాల్' శాసనం) చెబుతున్నాయి.
3. మతపరమైన ధోరణి మరియు కళలు
ఆమె గొప్ప దైవభక్తురాలు, ఆమె పాలనలో ఆధ్యాత్మికతకు పెద్దపీట వేశారు.
వైష్ణవ మతం: ఆమె "పరమ వైష్ణవి" కావడంతో వైష్ణవ మతం బాగా అభివృద్ధి చెందింది. అయితే, ఇతర మతాల పట్ల (శైవం, బౌద్ధం) కూడా ఆమె ఎంతో సహనంతో ఉండేవారు.
నిర్మాణాలు: ఆమె కాలంలో నిర్మించిన ఆలయాలు ఒడిశా శిల్పకళా వైభవానికి నిదర్శనాలు. భువనేశ్వర్లోని కొన్ని పురాతన ఆలయాల నిర్మాణంలో ఆమె పాత్ర ఉందని భావిస్తారు.
చారిత్రక ఆధారాలు (శాసనాలు)
ఆమె పాలన గురించి మనకు ప్రధానంగా ధేన్కనాల్ రాగి రేకుల శాసనం (Dhenkanal Copper Plate Grant) ద్వారా తెలుస్తుంది.
ఈ శాసనం ఆమెను ఒక "సింహం" లాంటి పాలకురాలిగా అభివర్ణిస్తుంది.
ఆమె ప్రజలను తన స్వంత బిడ్డల్లా చూసుకునేదని, ధర్మం నాలుగు పాదాల మీద నడిచేలా చేసిందని ఇందులో పేర్కొన్నారు.
త్రిభువన దేవి పాలన - ఒక విశ్లేషణ
అంశం....... వివరాలు
రాజవంశం..... భౌమ-కర (Bhauma-Kara)
బిరుదు...... గోస్వామిని, పరమ వైష్ణవి
ముఖ్య విజయం..... అస్థిరమైన రాజ్యాన్ని ఏకం చేయడం
స్వభావం........ యుద్ధ తంత్రంతో పాటు దయాగుణం కలది
ఆమె తరువాత, ఈ రాజవంశంలో మరికొందరు మహిళలు (పృథ్వీ మహాదేవి వంటి వారు) కూడా పాలించారు, కానీ పునాది వేసింది మాత్రం త్రిభువన మహాదేవి గారే.
త్రిభువన మహాదేవి (త్రిభువన మహాదేవి-I) కాలంలో ఒడిశా శిల్పకళ, ముఖ్యంగా కళింగ నిర్మాణ శైలి ఎంతో అభివృద్ధి చెందింది. ఆమె స్వయంగా గొప్ప భక్తురాలు కావడంతో అనేక ఆలయాల నిర్మాణానికి పునాది వేశారు.
ఆమె నిర్మించిన మరియు ఆమె కాలంలో ప్రాచుర్యం పొందిన ఆలయాల వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:
1. వైతాళ్ దేవాలయం (Vaital Deula), భువనేశ్వర్
భువనేశ్వర్లోని అత్యంత పురాతన మరియు విశిష్టమైన ఆలయాలలో ఇది ఒకటి. దీనిని సా.శ. 8వ శతాబ్దం చివరలో లేదా 9వ శతాబ్దపు ప్రారంభంలో (ఆమె పాలనా కాలంలో) నిర్మించినట్లు చరిత్రకారులు భావిస్తారు.
శైలి: ఇది 'ఖాఖరా' (Khakhara) శైలిలో నిర్మించబడింది, ఇది ద్రవిడ నిర్మాణ శైలిని పోలి ఉంటుంది.
దేవత: ఇక్కడ ప్రధాన దైవం చాముండేశ్వరి.
విశేషం: ఈ ఆలయం తాంత్రిక ఆచారాలకు ప్రసిద్ధి. ఆలయ గోడలపై ఉన్న శిల్పకళ అత్యంత సూక్ష్మంగా మరియు గంభీరంగా ఉంటుంది.
2. అనంత శయన విష్ణువు శిల్పాలు
ఆమె "పరమ వైష్ణవి" కావడంతో, విష్ణుమూర్తికి సంబంధించిన అనేక శిల్పాలను మరియు ఆలయాలను ప్రోత్సహించారు.
సారంగ మరియు భీమకుండ్: బ్రాహ్మణి నది ఒడ్డున ధేన్కనాల్ జిల్లాలో కొండరాయిపై చెక్కబడిన భారీ అనంత శయన విష్ణువు విగ్రహాలు ఈమె కాలానికి చెందినవేనని పరిశోధకుల అభిప్రాయం. ఇవి భారతదేశంలోనే అతిపెద్ద రాతి విగ్రహాలలో ఒకటిగా నిలుస్తాయి.
3. శివాలయాల నిర్మాణం (మధుకేశ్వర ఆలయం)
భౌమ-కర రాజులు వైష్ణవంతో పాటు శైవాన్ని కూడా సమానంగా ఆదరించారు.
ఆమె పాలనలో ముఖలింగం (ప్రస్తుత ఆంధ్రప్రదేశ్ సరిహద్దు) మరియు గంజాం ప్రాంతాల్లోని ఆలయాలకు భారీగా భూమిని, ధనాన్ని దానంగా ఇచ్చారు.
ఆమె స్వయంగా భువనేశ్వర్లోని బిందు సాగర్ సరస్సు సమీపంలో కొన్ని చిన్న ఆలయాల నిర్మాణానికి సహకరించారు.
ఆలయ నిర్మాణ ప్రత్యేకతలు
త్రిభువన మహాదేవి కాలం నాటి ఆలయాలలో మనం కొన్ని ప్రత్యేక లక్షణాలను గమనించవచ్చు:
కళింగ శిల్పకళ: గర్భాలయం పైన ఎత్తైన గోపురం (రేఖ దేవూల్) మరియు ముందు భాగంలో జగన్మోహన (మండపం) నిర్మించడం ప్రారంభమైంది.
మత సామరస్యం: ఆమె విష్ణు భక్తురాలు అయినప్పటికీ, చాముండేశ్వరి (శక్తి) మరియు శివుని ఆలయాలను నిర్మించడం ద్వారా మత సామరస్యాన్ని చాటారు.
రాతి చెక్కడాలు: గోడలపై గంధర్వులు, కిన్నెరులు మరియు పురాణ గాథలను అత్యంత నేర్పుతో చెక్కించారు.
ముఖ్యమైన చారిత్రక అంశం
ఆమె తన ధేన్కనాల్ శాసనంలో పేర్కొన్న ప్రకారం, భౌమ-కర వంశం పాలనలో దేవాలయాలు కేవలం ప్రార్థనా స్థలాలుగానే కాకుండా, విద్యా కేంద్రాలుగా మరియు సామాజిక చర్చా వేదికలుగా కూడా వర్ధిల్లాయి.
త్రిభువన మహాదేవి తర్వాత వచ్చిన ఆమె కోడలు పృథ్వీ మహాదేవి కూడా బౌద్ధ మరియు హిందూ ఆలయాల నిర్మాణాన్ని కొనసాగించారు.
రాణి త్రిభువన మహాదేవి-I తన పాలనలో కేవలం రాజకీయ విజయాలు మాత్రమే కాకుండా, ప్రజల దృష్టిలో ఆమెను ఒక 'దైవాంశ సంభూతురాలు'గా నిలబెట్టిన కొన్ని అద్భుతమైన కార్యాలను చేశారు. చరిత్రకారులు మరియు శాసనాల ప్రకారం ఆమె చేసిన అద్భుత విశేషాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:
1. అస్థిరత నుండి అఖండ సామ్రాజ్యం వరకు
ఆమె అధికారంలోకి వచ్చే నాటికి రాజ్యం అరాచకంలో ఉంది. శత్రువుల దాడులు, అంతర్గత కుట్రల వల్ల భౌమ-కర వంశం అంతమైపోతుందనుకున్న తరుణంలో ఆమె పగ్గాలు చేపట్టారు.
అద్భుతం: ఒక మహిళగా, ఆ కాలంలో సైన్యాన్ని ఏకం చేసి, సరిహద్దులను కాపాడి, తిరిగి శాంతిని నెలకొల్పడం ఒక అద్భుత విజయంగా పరిగణించబడింది. ఆమెను ప్రజలు "కాత్యాయిని" (దుర్గాదేవి అవతారం) గా కొలిచేవారు.
2. మత సామరస్యం - "పరమ వైష్ణవి"
త్రిభువన దేవి అత్యంత నిష్ఠ గల విష్ణు భక్తురాలు. కానీ ఆమె పాలనలో ఇతర మతాలను గౌరవించిన తీరు అద్భుతం.
విశేషం: ఆమె వైష్ణవురాలు అయినప్పటికీ, తాంత్రిక శక్తులకు నెలవైన వైతాళ్ దేవాలయాన్ని ఆదరించారు.
బౌద్ధ విహారాలకు భారీగా దానధర్మాలు చేశారు.
ఒకే కాలంలో భిన్న ధర్మాలను సమానంగా పోషించడం ఆమె పరిపాలనా దక్షతకు నిదర్శనం.
3. శిల్పకళా అద్భుతం: రాతి శిల్పాలు
ఆమె కాలంలోనే ఒడిశాలోని బ్రాహ్మణి నది తీరంలో భారీ రాతి విగ్రహాల నిర్మాణం జరిగింది.
సారంగ మరియు భీమకుండ్: ఒకే పెద్ద బండరాయిపై పడుకున్న స్థితిలో ఉండే (అనంత శయన) విష్ణుమూర్తి విగ్రహాలను చెక్కించడం అప్పట్లో ఒక గొప్ప ఇంజనీరింగ్ అద్భుతం. ఇవి నేటికీ పర్యాటకులను ఆశ్చర్యపరుస్తాయి.
4. ప్రజా సంక్షేమంలో "అన్నపూర్ణ"
శాసనాల ప్రకారం, ఆమె పాలనలో కరువు కాటకాలు లేవు.
పాలన: ప్రజల నుండి అతి తక్కువ పన్నులు వసూలు చేస్తూనే, రాజ్య ఖజానాను నింపారు. "ప్రజల కన్నీరు తుడిచిన తల్లి"గా ఆమెకు పేరు ఉంది. ఆమె రాజ్యంలో పేదరికం అనేదే లేదని వర్ణించబడింది.
5. ధర్మ స్థాపన (ధేన్కనాల్ శాసనం ప్రకారం)
ధేన్కనాల్ రాగి రేకుల శాసనంలో ఆమె గురించి ఒక అద్భుతమైన వాక్యం ఉంది:
"ఆమె సింహాసనాన్ని అధిష్టించినప్పుడు, భూదేవి తాను సురక్షితమైన చేతుల్లో ఉన్నానని సంతోషించింది. ఆమె నడకలో వినయం, చూపులో కరుణ, చేతల్లో ధర్మం ఉండేవి."
సంక్షిప్తంగా ఆమె చేసిన అద్భుతాలు:
యుద్ధం: శత్రువులను జయించి రాజ్యాన్ని రక్షించడం.
కళ: భారీ ఏకశిలా విగ్రహాల నిర్మాణం.
పాలన: మహిళా శక్తిని ప్రపంచానికి చాటిచెప్పడం.
ధర్మం: వైష్ణవ, శైవ, బౌద్ధ మతాల మధ్య సామరస్యం.
రాణి త్రిభువన మహాదేవి-I కాలంలో జరిగిన యుద్ధాలు మరియు ఆమె సాధించిన విజయాల గురించి చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం ఇక్కడ వివరంగా ఉన్నాయి. ఆమె పాలన ప్రధానంగా రక్షణ మరియు స్థిరత్వం చుట్టూ తిరుగుతుంది.
1. అంతర్గత తిరుగుబాట్ల అణచివేత
ఆమె భర్త (రెండవ శాంతికర) మరణం తర్వాత, రాజ్యంలో వారసత్వ పోరు మరియు సామంతుల తిరుగుబాట్లు మొదలయ్యాయి.
విజయం: త్రిభువన దేవి తన తండ్రి రాజమల్ల (గంగ వంశపు రాజు) సహాయంతో ఈ తిరుగుబాటుదారులను సమర్థవంతంగా అణచివేశారు. ఇది ఆమె రాజ్యాధికారాన్ని సుస్థిరం చేసిన మొదటి మరియు అతిముఖ్యమైన విజయం.
2. పొరుగు రాజ్యాలతో ఘర్షణలు
భౌమ-కర రాజవంశం ఆ సమయంలో శక్తివంతమైన పాల (Palas) మరియు రాష్ట్రకూట (Rashtrakutas) సామ్రాజ్యాల మధ్య ఉండేది.
పాల వంశంతో పోరాటం: బెంగాల్ను పాలించే 'పాల' రాజులు తరచుగా ఒడిశాపై దాడులు చేసేవారు.
త్రిభువన దేవి తన వ్యూహచతురతతో వారిని సరిహద్దుల వద్దే అడ్డుకోగలిగారు.
విజయం: శత్రువులకు లొంగిపోకుండా, తన రాజ్య స్వయంప్రతిపత్తిని కాపాడుకోవడం ఆమె గొప్ప సైనిక విజయంగా చరిత్రకారులు పరిగణిస్తారు.
3. దక్షిణ తోశాలి రక్షణ
ఆ కాలంలో దక్షిణ ఒడిశా ప్రాంతం (దక్షిణ తోశాలి) పై ఇతర చిన్న రాజవంశాల కన్ను ఉండేది.
విజయం: ఆమె తన సైన్యాన్ని స్వయంగా పర్యవేక్షిస్తూ, రాజ్య సరిహద్దుల్లో బలమైన రక్షణ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేశారు. దీనివల్ల ఆమె పాలనలో బాహ్య శత్రువులు ఎవరూ రాజ్యంలోకి అడుగుపెట్టలేకపోయారు.
ఆమె విజయాల వెనుక ఉన్న వ్యూహాలు
త్రిభువన దేవి విజయాలు కేవలం కత్తి సాము మీదనే కాకుండా, ఆమె తెలివైన రాజకీయ ఎత్తుగడల మీద ఆధారపడి ఉన్నాయి:
రాజకీయ మైత్రి: తన తండ్రి వైపు ఉన్న గంగ వంశంతో బలమైన బంధాన్ని కొనసాగించడం వల్ల, శత్రువులు ఆమెపై దాడి చేయడానికి భయపడేవారు.
సైనిక పటిష్టత: చారిత్రక శాసనాల ప్రకారం, ఆమె సైన్యంలో పదాతి దళం, గజ దళం (ఏనుగులు) చాలా బలంగా ఉండేవి.
బిరుదుల వెనుక మర్మం: ఆమె ధరించిన "గోస్వామిని" అనే బిరుదు, ఆమె యుద్ధ రంగంలో చూపిన పరాక్రమానికి గుర్తుగా ఇవ్వబడింది.
చారిత్రక సారాంశం (యుద్ధాలు & విజయాలు)
విజయం...... వివరణ
గృహ యుద్ధం...... వారసత్వ పోరును నిలిపివేసి రాజ్యాన్ని ఏకం చేయడం.
సరిహద్దు రక్షణ....... పాల మరియు ఇతర పొరుగు రాజుల దాడులను తిప్పికొట్టడం.
పాలనా దక్షత....... యుద్ధం తర్వాత అస్తవ్యస్తమైన ఆర్థిక వ్యవస్థను పునర్నిర్మించడం.
త్రిభువన దేవి తన పాలన ముగిసే సమయానికి రాజ్యాన్ని తన మనవడైన రెండవ శుభకరకు ఎంతో సురక్షితంగా, సుసంపన్నంగా అప్పగించారు.
రాణి త్రిభువన మహాదేవి-I తన జీవిత చరమాంకాన్ని కూడా తన పరిపాలన లాగే ఎంతో హుందాగా, ధర్మబద్ధంగా ముగించారు. ఆమె రాజ్య త్యాగం మరియు చివరి రోజులకు సంబంధించిన వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:
1. స్వచ్ఛంద రాజ్య త్యాగం (Abdication)
చాలా మంది రాజులు మరణించే వరకు అధికారాన్ని వదులుకోవడానికి ఇష్టపడరు. కానీ, త్రిభువన దేవి విషయంలో అది భిన్నంగా జరిగింది.
తన మనవడైన రెండవ శుభకర (Subhakara II) రాజ్య పాలనకు తగిన వయసు మరియు సమర్థతను సాధించాడని గమనించిన ఆమె, స్వయంగా సింహాసనాన్ని అతనికి అప్పగించారు.
ఆమె అధికారం కోసం ప్రాకులాడకుండా, రాజవంశం యొక్క భవిష్యత్తు కోసం పదవిని త్యాగం చేయడం అప్పట్లో పెద్ద విశేషంగా చెప్పుకోబడింది.
2. ఆధ్యాత్మిక జీవనం
రాజ్యాన్ని మనవడికి అప్పగించిన తర్వాత, ఆమె తన శేష జీవితాన్ని పూర్తిగా ఆధ్యాత్మిక చింతనలో గడిపారు.
వైష్ణవ భక్తి: "పరమ వైష్ణవి"గా పేరుగాంచిన ఆమె, తన చివరి రోజులను విష్ణు ధ్యానంలో, దేవాలయాల సందర్శనలో మరియు ధర్మ ప్రచారంలో గడిపారు.
నిరాడంబరత: రాజభవన వైభోగాల కంటే ప్రశాంతమైన ఆధ్యాత్మిక జీవనానికే ఆమె మొగ్గు చూపారు.
3. ఆమె వారసత్వం (Legacy)
ఆమె చివరి ఘట్టం కేవలం ఒక వ్యక్తి ముగింపు కాదు, అది భౌమ-కర రాజవంశంలో ఒక శక్తివంతమైన అధ్యాయానికి పునాది.
ఆమె చూపిన మార్గంలోనే ఆ తరువాత ఈ వంశంలో మరో ఐదుగురు మహిళలు (ఉదాహరణకు పృథ్వీ మహాదేవి, గౌరీ మహాదేవి, వకుళ మహాదేవి) రాణులుగా రాజ్యమేలారు.
భారతదేశ చరిత్రలో ఒకే రాజవంశంలో ఇంతమంది మహిళలు వరుసగా పాలించడం మరెక్కడా కనిపిండదు. దీనికి మూలకారణం త్రిభువన దేవి నెలకొల్పిన ధైర్యవంతమైన సంప్రదాయమే.
త్రిభువన దేవి - ముగింపు సారాంశం
అంశం.... విశేషం
అధికార మార్పిడి.... మనవడు రెండవ శుభకరకు పట్టాభిషేకం చేయడం.
జీవన శైలి..... రాజరికం నుండి సన్యాస తుల్యమైన ఆధ్యాత్మికత వైపు.
చారిత్రక ముద్ర....... ఒడిశా చరిత్రలో 'బంగారు యుగానికి' పునాది వేసిన పాలకురాలిగా గుర్తింపు.
"సూర్యుడు అస్తమించినా తన కాంతిని చంద్రుని ద్వారా ప్రసరింపజేసినట్లు, త్రిభువన దేవి అధికార పీఠం నుండి దిగిపోయినా, ఆమె నెలకొల్పిన ధర్మం ఆ రాజ్యాన్ని సురక్షితంగా ఉంచింది." అని చరిత్రకారులు అభివర్ణిస్తారు.
త్రిభువన మహాదేవి-I వేసిన బలమైన పునాది వల్ల భౌమ-కర (Bhauma-Kara) రాజవంశం సుమారు రెండు శతాబ్దాల పాటు వైభవంగా సాగింది. ముఖ్యంగా భారతదేశ చరిత్రలో ఏ రాజవంశంలో లేని విధంగా ఈ వంశంలో ఎనిమిది మంది మహిళలు రాణులుగా పాలించడం విశేషం.
ఆమె తర్వాత వచ్చిన ప్రధాన వారసుల వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:
1. తక్షణ వారసులు (పురుష పాలకుల కాలం)
త్రిభువన దేవి తర్వాత అధికారం ఆమె మనవళ్లకు చేరింది:
రెండవ శుభకర: ఈయన కాలంలో రాజ్యం ప్రశాంతంగా ఉంది.
రెండవ శాంతికర: ఈయన కాలంలో కూడా స్థిరత్వం కొనసాగింది.
2. పృథ్వీ మహాదేవి (త్రిభువన మహాదేవి-II)
వారసత్వ పోరు తలెత్తినప్పుడు, సోమవంశపు రాకుమారి అయిన పృథ్వీ మహాదేవి అధికారంలోకి వచ్చారు.
ఈమె కూడా తన అత్తగారి లాగే శక్తివంతమైన పాలకురాలిగా పేరు తెచ్చుకున్నారు.
ఈమె కాలంలో శైవ మరియు బౌద్ధ మతాలకు ప్రాధాన్యత పెరిగింది.
3. గౌరీ మహాదేవి
రాజ్యంలో సంక్షోభం ఏర్పడినప్పుడు గౌరీ మహాదేవి పగ్గాలు చేపట్టారు. ఈమె పాలన చాలా తక్కువ కాలం ఉన్నప్పటికీ, రాజ్యాన్ని శత్రువుల నుండి కాపాడడంలో విజయం సాధించారు.
4. వకుళ మహాదేవి మరియు ధర్మ మహాదేవి
వీరు ఈ వంశంలో చివరి తరం మహిళా పాలకులు.
వకుళ మహాదేవి: ఈమె భంజా రాజవంశానికి చెందిన రాకుమారి. వివాహం ద్వారా ఈ వంశంలోకి వచ్చి రాణిగా పాలించారు.
ధర్మ మహాదేవి: ఈ వంశపు చివరి శక్తివంతమైన పాలకురాలు. ఈమె మరణంతో భౌమ-కర వంశం క్రమంగా బలహీనపడి, సోమవంశీయుల చేతిలోకి వెళ్లిపోయింది.
భౌమ-కర మహిళా పాలకుల వారసత్వ పట్టిక
మీకు సులభంగా అర్థం కావడానికి ఈ చిన్న పట్టికను చూడండి:
పాలకురాలు.... ప్రాముఖ్యత
త్రిభువన మహాదేవి-I.... వంశానికి పునాది, గొప్ప వైష్ణవ భక్తురాలు.
పృథ్వీ మహాదేవి.... రాజ్యాన్ని విస్తరించిన పాలకురాలు.
గౌరీ మహాదేవి..... క్లిష్ట సమయంలో రాజ్యాన్ని కాపాడిన తల్లి.
వకుళ & ధర్మ మహాదేవి..... వంశ గౌరవాన్ని చివరి వరకు నిలబెట్టిన వారు.
ఈ వారసత్వంలోని ప్రత్యేకతలు:
స్త్రీ శక్తి: అప్పట్లోనే మహిళలకు పట్టాభిషేకం చేయడం, వారు యుద్ధ రంగంలోకి వెళ్లడం ఈ వంశం యొక్క గొప్ప సంప్రదాయం.
మత సామరస్యం: వీరంతా హిందూ (వైష్ణవ, శైవ) మరియు బౌద్ధ మతాలను సమానంగా గౌరవించారు.
పరిపాలన: వీరు కేవలం పేర్లుకే రాణులు కాదు, సొంతంగా శాసనాలు జారీ చేసి, సైన్యాన్ని నడిపిన వీరనారిమణులు.
#అమ్మవారు ప్రతిరూపాలు
*పరమేశ్వరుని రూపాల్లో పరమార్థం*
* నిశ్శబ్దమే నాదమై నినదించే వేళ. అంధకారంలో జ్ఞానదీపం వెలిగే సమయం. పరమేశ్వరుడు కరుణార్ద్రహృదయుడై భక్తులను అనుగ్రహించే తరుణం. అదే పరమ పవిత్ర మహా శివరాత్రి పర్వదినం. మనసా వాచా పరమేశ్వరుని స్మరిస్తూ.. జాగరణలో దైవసన్నిధిని అనుభూతి చెందడమే పండుగ పరమార్థం.* #MMSTUDIOS
ఓం శ్రీ గురుభ్యో నమః
*గురువారం, ఫిబ్రవరి 12, 2026*
*శ్రీ విశ్వావసు నామ సంవత్సరం*
*ఉత్తరాయనం - శిశిర ఋతువు*
*మాఘ మాసం - బహుళ పక్షం*
తిథి : *దశమి* ఉ11.45 వరకు
వారం : *గురువారం* (బృహస్పతివాసరే)
నక్షత్రం : *జ్యేష్ఠ* మ1.27 వరకు
యోగం : *హర్షణం* తె3.05 వరకు
కరణం : *భద్ర* ఉ11.45 వరకు
తదుపరి *బవ* రా12.45 వరకు
వర్జ్యం : *రా10.15 - 12.01*
దుర్ముహూర్తము : *ఉ10.20 - 11.06*
మరల *మ2.53 - 3.39*
అమృతకాలం : *లేదు*
రాహుకాలం : *మ1.30 - 3.00*
యమగండ/కేతుకాలం : *ఉ6.00 - 7.30*
సూర్యరాశి: *మకరం* || చంద్రరాశి: *వృశ్చికం*
సూర్యోదయం : 6.33 || సూర్యాస్తమయం:
5.56
సర్వేజనా సుఖినోభవంతు
శుభమస్తు
*_గోమాతను పూజించండి_*
*_గోమాతను సంరక్షించండి_*
ఓం శ్రీ గురు దక్షిణామూర్తయే నమః.. 🌹🙏🏻🌹 #MMSTUDIOS











