#🌾शेती माहिती #🌱मी शेतकरी #🌾शेती आणि व्यवसाय⚙ (झिंक)चे कार्य* सर्वसाधारण पिकांमध्ये जस्ताचे प्रमाण २७ ते १५० मिलिग्रॅम प्रति किलोग्रॅम एवढे असणे योग्य असते. *कार्य/महत्त्व-* - जस्तामुळे झाडांना प्रथिने निर्मितीस चालना मिळते व संजीवके तयार होतात. प्रामुख्याने इंडॉल असेटिक (आयएए) असिडच्या निर्मितीत सहकार्य करते, ज्यामुळे पिकाची शेंड्याची वा जोमदार होण्यात मदत मिळते. - प्रथिनांच्या निर्मितीसाठी गरजेच्या एन्झाईम्सची निर्मिती करते. तसेच पिकामधिल शर्करेच्या वापरासाठी गरजेचे आहे. - झिंक पिकामध्ये स्टार्च तयार करणे आणि मुळांच्या वाढीसाठी गरजेचे आहे. - झिंक बिज (सीड) आणि खोडाच्या पक्वतेवर परिणाम करते. - झिंक हरीतलवक आणि कर्बोदकांच्या निर्मितीत गरजेचे आहे. - पिकाच्या पेशीमधिल योग्य प्रमाणातील झिंक च्या उपस्थितीमुळे पिक कमी तापमानात देखिल तग धरुन राहते. *झिंकच्या उपल्धतेवर परिणाम करणारे घटक-* *जमिनीचा सामु-* मातीचा सामु जास्त असल्यास झिकची कमतरता जाणवते. मात्र हा नियम सर्वच ठिकाणी लागु होत नाही, असिडीक स्वरुपातील झिंकचा वापर करुन हि कमतरता दुर करता येते. *झिंक आणि स्फुरद (फॉस्फोरस)चे गुणोत्तर -* जास्त प्रमाणातील स्फुरद मुळे झिंक ची कमतरता जाणवते. नत्राची कमी प्रमाणातील उपल्बधता पिकाच्या वाढीवर करित असलेल्या दुष्परिणांमुळे ईतर अन्नद्रव्यांचे शोषण कमी होते, हाच परिणाम झिंक वर देखिल लागु पडतो. *सेंद्रीय पदार्थ -* जमिनीतील सेंद्रीय पदार्थ झिंक चा पुरवठा करीत असतात.तसेच जमिनीतील सेंद्रिय पदार्थांमुळे इनऑरगॅनिक स्वरुपातील जस्ताचे चिलेशन होवुन त्याची पिकास उपल्बधता वाढते. जमिनीतील जास्त प्रमाणातील पाण्यामुळे झिंकची उपल्बधता कमी होते. *झिंक व तांबे (कॉपर)चे गुणोत्तर -* पिक झिंक व कॉपर एकाच पध्दतीने शोषुन घेत असल्या कारणाने जर एकाचे प्रमाण वाढले तर दुस-याची कमतरता जाणवते. *झिंक व मॅग्नेशियमचे गुणोत्तर -* मॅग्नेशियमच्या वापराने झिंक चे पिकाद्वारा शोषण वाढते. *कमतरतेची लक्षणे -* - फळझाडांना पाने कमी लागतात व झाडांची वाढ खुंटते. - गहू या पिकात पानांवर कथिया रंगाचे डाग पडतात. - मका या पिकामध्ये पानाचा अर्धा भाग पांढरा होतो. कणसांमध्ये दाणे भरत नाहीत. - जस्ताची कमतरता विशेषतः धान्य पिकांमध्ये (मका, ज्वारी, सोयाबीन) व भाजीपाल्यामध्ये टोमॅटोत अधिक असते. पाने लहान होऊन शिरामधील भाग पिवळा होतो. पाने ठिकठिकाणी वाळलेली दिसतात. *विविध स्त्रोत -* _*उत्पादन -- रासायनिक फॉर्म्युला -- सर्वसाधारण झिंकचे प्रमाण*_ झिंक सल्फेट -- ZnSO4-H2O -- 36% झिंक ऑक्झि सल्फेट -- Zn0-Zn SO4 -- 38-50% झिंक ऑक्साईड -- ZnO -- 50-80% झिंक क्लोराईड -- ZnCl2 -- 50% झिंक (इ.डी.टी.ए.) चिलेट -- ZnEDTA -- 6-14% झिंक ( एच.ई.डी.टी.ए.) चिलेट -- ZnHEDTA -- 6-10% माती परीक्षणानुसार हेक्टरी १० ते २० किलो झिंक सल्फेट जमिनीतून देणे किंवा अर्धा ते १ किलो झिंक सल्फेट प्रति १०० लिटर पाण्यातून पिकावर फवारावे. स्रोत:ऍग्रोवन 🙏🙏