#24 ऑगस्ट १९४० — गांधी-काँग्रेसच्या राजकारणाचे आंबेडकरी विश्लेषण!
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे काँग्रेसच्या राजकारणाचे केवळ विरोधक नव्हते, तर त्याचे तर्कशुद्ध आणि चिकित्सक विश्लेषण करणारे विचारवंत होते.
१९३७ च्या प्रांतिक निवडणुकांनंतर काँग्रेसने अनेक प्रांतांत सरकारे स्थापन केली. मात्र अल्पसंख्याक, दलित आणि इतर वंचित समाजांच्या राजकीय प्रतिनिधित्वाबाबत काँग्रेसची भूमिका आंबेडकरांना मान्य नव्हती. काँग्रेस स्वतःला संपूर्ण भारताचे प्रतिनिधित्व करणारी संस्था मानत होती; आंबेडकरांचा प्रश्न होता — जर काँग्रेस सर्वांची प्रतिनिधी असेल, तर वंचित समाजाला स्वतंत्र राजकीय प्रतिनिधित्वाची गरज का भासते?
१९३९ मध्ये काँग्रेसच्या प्रांतिक मंत्रिमंडळांनी राजीनामे दिल्यानंतर भारतीय राजकारणात नवे राजकीय संघर्ष उभे राहिले. याच काळात आंबेडकरांनी काँग्रेसच्या निर्णयांचे आणि राजकीय भूमिकांचे कठोर परीक्षण केले. १९४० मध्ये त्यांनी काँग्रेसच्या राजकारणावर अनेक माध्यमांतून आपली भूमिका मांडली.
आंबेडकरांच्या मते राजकीय स्वातंत्र्य म्हणजे केवळ ब्रिटिश सत्ता जाणे नव्हे; सामाजिक, आर्थिक आणि राजकीय समानताही आवश्यक आहे. त्यांच्या दृष्टीने जर सत्तेचे हस्तांतरण झाले, पण समाजातील बहुसंख्य वंचित लोकांना सत्तेत योग्य वाटा मिळाला नाही, तर केवळ सत्ताधारी बदलल्याने खरे स्वातंत्र्य मिळणार नव्हते.
म्हणूनच आंबेडकरांचे गांधी आणि काँग्रेसवरील टीकात्मक लेखन समजून घेताना त्याकडे “गांधीविरोध” म्हणून नव्हे, तर प्रतिनिधित्व, सामाजिक न्याय आणि सत्तेच्या वाटणीवरील राजकीय मतभेद म्हणून पाहणे अधिक योग्य ठरते.
बाबासाहेबांचा मूलभूत प्रश्न आजही विचार करण्यास भाग पाडतो —
“स्वातंत्र्य कोणासाठी आणि सत्तेत वाटा कोणाचा?”
##दलितराजकारण #सामाजिकन्याय #राजकीयप्रतिनिधित्व #Ambedkarite #JaiBhim #IndianHistory #🎭Whatsapp status #☸️जय भीम #✍🏻आजचे दिनविशेष👉🏻