रोहित १० वर्षांचा असताना त्याचे वडील वारले. त्यानंतर दोन वर्षांनी त्याच्या आईने, **'सुधा'**ने, समाजाचा विरोध पत्करून 'शंकर' नावाच्या एका साध्या क्लार्कशी दुसरं लग्न केलं. रोहितला हे कधीच मान्य नव्हतं. त्याला वाटायचं, "हा परका माणूस माझ्या बाबांची जागा घ्यायला आलाय." रोहित कधीच शंकरला 'बाबा' म्हणाला नाही. तो नेहमी त्यांना "ए" किंवा "तुम्ही" म्हणायचा. शंकरने खूप प्रयत्न केले रोहितशी बोलायचे, त्याला जवळ घ्यायचे, पण रोहित नेहमी त्यांना झिडकारायचा. वर्षे सरली. रोहित २३ वर्षांचा झाला. इंजिनिअर होऊन त्याला बंगलोरला नोकरी लागली. तो घर सोडून गेला. तो फक्त आईशी फोनवर बोलायचा. शंकरशी तो कधीच बोलला नाही. काही दिवसांपूर्वी अचानक बातमी आली - सुधाला (आईला) हार्ट अटॅक आला आणि ती गेली. रोहित तडक गावी आला. अंत्यसंस्कार झाले. घरात आता फक्त रोहित आणि शंकर (सावत्र बाबा) उरले होते. रोहितला शंकरचा प्रचंड राग येत होता. त्याला वाटत होतं, "आता आई गेलीये, या परक्या माणसाचा आणि माझा काय संबंध? याने आता माझ्या घरातून निघून जावं." तेरावं झाल्यावर रोहित शंकरपाशी गेला आणि तोरा दाखवत म्हणाला, "बघा शंकरराव, आता आई नाहीये. त्यामुळे तुमचं आणि माझं नातं संपलं. हे घर माझ्या वडिलांचं (सख्ख्या) आहे. मला हे घर विकायचं आहे. तुम्ही तुमची सोय बघा आणि उद्यापर्यंत रूम खाली करा." शंकर शांत होते. त्यांच्या चेहऱ्यावर दुखः होतं, पण रोहितच्या वागण्याचं आश्चर्य नव्हतं. ते फक्त एवढंच म्हणाले, "हो बाळा. मला माहित होतं हा दिवस येणार आहे. मी माझी बॅग भरली आहे. मी आजच निघतो." शंकर यांनी आपली जुनी, मळकी पत्र्याची पेटी उचलली. त्यांनी रोहितकडे एकदा शेवटचं भरल्या डोळ्यांनी बघितलं आणि ते घराबाहेर पडले. ते कुठे जाणार हे त्यांनी सांगितलं नाही. रोहितला हायसं वाटलं. "सुटलो एकदाचा!" त्याने कपाट आवरलं. कपाटात शंकरने एक 'जुनी डायरी' आणि 'बँकेचे काही कागद' ठेवले होते. रोहितला वाटलं, "नक्कीच या म्हाताऱ्याने आईच्या नावावर काहीतरी कर्ज काढून ठेवलं असणार." रागाने त्याने ती फाईल उघडली. आणि आतले कागद वाचताना... रोहितच्या पायाखालची जमीन सरकली. ते 'होम लोन' (Home Loan) चे कागद होते. रोहितला माहित होतं की हे घर त्याच्या सख्ख्या वडिलांनी बांधलं होतं. पण त्याला हे माहित नव्हतं की, त्याचे सख्खे वडील दारूच्या व्यसनात खूप मोठं कर्ज मागे ठेवून गेले होते. घर बँकेच्या जप्तीत निघालं होतं. त्या फाईलमध्ये एक 'नोट' (Letter) होती, जी शंकरने सुध्दासाठी (रोहितच्या आईसाठी) लिहिली होती, पण ती कधी दिलीच नव्हती. "सुधा, आज मी माझ्या प्रॉव्हिडंट फंडाचे (PF) आणि निवृत्तीचे सगळे पैसे भरून या घराचं शेवटचं कर्ज फेडलं आहे. आता हे घर पूर्णपणे 'रोहित'चं झालं आहे. त्याला कधी सांगू नकोस की त्याच्या सख्ख्या बापाने घर गहाण ठेवलं होतं, नाहीतर त्याच्या मनात वडिलांबद्दलचा आदर कमी होईल. मी 'सावत्र' आहे, हे मला माहित आहे. तो माझा तिरस्कार करतो, हे ही माहित आहे. पण माझं प्रेम खोटं नाही ग. मी त्याला कधीच 'माझा मुलगा' म्हणू शकलो नाही, पण मी त्याला कधीच 'परका' मानलं नाही. तुझ्या मृत्यूनंतर मी हे घर सोडून जाईन, कारण मला माहित आहे त्याला माझा चेहरा आवडत नाही. पण त्याला सांग, बाळा, हे घर तुझंच आहे, मी फक्त त्याचा 'चौकीदार' होतो." रोहितच्या हातातून ती डायरी गळून पडली. ज्या माणसाला तो आयुष्यभर 'परका' आणि 'घराचा ताबा घेणारा' समजत होता, त्या माणसाने स्वतःची पूर्ण कमाई घालवून रोहितचं घर वाचवलं होतं... फक्त यासाठी की रोहितला रस्त्यावर यावं लागू नये. आणि बदल्यात त्याला काय मिळालं? अपमान आणि हकालपट्टी? रोहित अनवाणी पायाने रस्त्यावर धावत सुटला. "बाबा... बाबा!" आज पहिल्यांदा त्याच्या तोंडातून 'बाबा' शब्द बाहेर पडला होता. तो बस स्टँडवर पोहोचला. समोर शंकर एसटीत चढत होते. रोहितने धावत जाऊन त्यांचे पाय धरले आणि तो लहान मुलासारखा रडला. "मला माफ करा बाबा! मी चुकलो... मी रक्ताच्या नात्यालाच सर्वस्व मानलं, पण प्रेमाच्या नात्याला ओळखू शकलो नाही. तुम्हीच माझे खरे बाबा आहात. मला सोडून नका जाऊ!" शंकरने त्याला उचलून छातीशी लावलं. आज अनेक वर्षांनी बाप-लेकाची गळाभेट झाली होती... एका स्मशानाच्या शांततेनंतर आणि एका डायरीच्या खुलाशानंतर! नात्यांना 'रक्ताची' गरज नसते, त्यांना फक्त 'विश्वासाची' आणि 'त्यागाची' गरज असते. 'सावत्र' म्हणजे वाईटच असं नसतं. कधीकधी रक्ताची माणसं जी जखम देतात, त्यावर फुंकर मारायला देवाने पाठवलेला तो 'सावत्र' माणूसच असतो. माणसाला ओळखा, रक्ताला नाही. #🙏प्रेरणादायक / सुविचार