मिरजेतील सती मंदिरे.. प्रसिध्द सरदार अग्नोजी साळोखे-डुबल यांच्या पत्नी यांचे सती मंदिर... पतीनिधनानंतर चिता रचून त्यावर सती जाण्याची चाल भारतात जुन्या काळात प्रचलीत होती. मराठेशाहीच्या काळात मिरज शहरात काही स्त्रिया सती गेल्याच्या नोंदी आहेत. यापैकी काही स्त्रियांची सतीमंदिरे आजही मिरज शहर आणि परिसरात पहावयास मिळतात. मिरजेतील या सती मंदिरांचा 'हेरिटेज वॉक' दरवर्षी मिरज इतिहास संशोधन मंडळाच्यावतीने आयोजीत करण्यात येतो. सतीसंबंधी अस्सल दुर्मिळ ऐतिहासिक कागदपत्रेही दाखवण्यात येतात... मध्ययुगात महाराष्ट्रात सती गेलेल्या स्त्रियांची अनेक उदाहरणे आहेत. शिवकाल आणि पेशवेकालात विविध कागदपत्रात अशा सतींचे उल्लेख आढळतात. प्रसिध्द सुधारक राजा राममोहन रॉय यांच्या प्रयत्नातून लॉर्ड विल्यम बेन्टिंक याच्या सहकार्याने सन १८२९ साली सतीची ही अनिष्ट चाल देशातून बंद करण्याचा कायदा करण्यात आला... पतीच्या निधनानंतर सती जाणाऱ्या स्त्रीचे एक शिल्प कोरून ठेवत असत. त्याला सतीशिळा असे म्हणतात. यापैकी काही सतीशिळावर चुडा भरलेला अर्धा हात दाखवलेला असतो. त्याचबरोबर चंद्र आणि सुर्याच्या प्रतिमाही कोरलेल्या असतात. काही सतीशिळांवर संबंधीत स्त्री ही पतीबरोबर घोड्यावर झालेली दाखवलेली असते. तर काही शिल्पात तीने मृत पतीला मांडीवर घेतल्याचे शिल्पांकन आढळते. सतीविषयी असणाऱ्या अनामिक भीतीमुळे आजही ही सतीमंदिरे अवशेष रूपात का होईना आपल्याला आढळून येतात... मराठेशाहीत मिरज शहर आणि परिसरातही अशा काही स्त्रिया सती गेल्याचे उल्लेख आहेत. मिरज इतिहास संशोधन मंडळाचे मानसिंगराव कुमठेकर यांनी मिरज आणि परिसरातील अशी सतीमंदिरे शोधून काढली. त्यांच्याविषयीची माहिती संकलीत केली. सन १७५० ते १८१० या काळात शहरात काही स्त्रिया सती गेल्या त्यांची मंदिरे, वृंदावने, सतीशिल्पे शहरातील विविध भागात आहेत. सती जाताना एक विशिष्ठ विधी केला जाई. त्यासाठी स्वतंत्र असे मंत्र म्हटले जात. ‘सहगमन विधी’ या नावाचा हा विधी होता. या विधीची सन १८१० मधील अस्सल हस्तलिखीत पोथी, सन १८०५ मध्ये मिरजेतील हरिपंत गोखले यांची पत्नी सती गेली. त्यावेळी सतीसाठी कोणत्या वस्तू आणल्या याचा खर्च लिहीलेले तत्कालीन मोडी लिपीतील कागद उपलब्ध झाले आहेत. त्याचबरोबर सन १८२८ मधील केशवपन विधीची हस्तलिखीत मंत्रपुस्तिकाही मिळाली आहे... #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩मी शिवबा भक्त #🚩शिवरायांचे भक्त