१४ मार्च १७६०, "पानिपत" (लिखित विश्वास पाटील)... पानिपत दिल्लीपासून उत्तरेकडे भौगलिकदृष्टया एक सपाट असलेला त्यावेळेसच्या पंजाब प्रांतातील व आताच्या हरयाणा राज्यातील भूभाग. पानिपतचा एकंदरीत रक्तरंजित व तेवढाच गौरवशाली इतिहास... ● पानिपतच्या या मातीने तीन वेगवेगळ्या लढाया अनुभवल्या : • पहिली लढाई (१५२६) मुघल बाबर व इब्राहिम लोदी. मुघल बाबर विजयी. • दुसरी लढाई (१५५६) मुघल अकबर व हेमू. मुघल विजयी. • तिसरी लढाई (१७६१) अफगाणचा राजा अहमद शहा अब्दाली दुरानी व मराठे. मराठे पराभूत. पानिपत मोहीमेत अब्दालीच्या सैन्यापेक्षाही पेक्षाही मराठ्यांचा खरा पराभव हा "पाण्याने" केला. १४ मार्च १७६० रोजी सदाशिवराव भाऊ यांच्या नेतृत्वाखाली ४५००० ते ६०००० सैन्य व यात्रेकरू असे सर्व मिळून २ लाख जणांचा जत्था उत्तरेकडे रवाना झाला. इंदौरचे होळकर संस्थान व ग्वाल्हेरचे शिंदे संस्थानातील अनुक्रमे मल्हारराव होळकर व महादजी, जानकोजी शिंदे यांची सोबत मराठ्यांना झाली. मजलदरमजल करत, पावसाला सामोरे जात १ ऑगस्ट १७६१ रोजी हे सर्व दिल्लीमधे पोहचले. लाल किल्ला जिंकला. पुढील खान्या पिण्याची सोय व्हावी म्हणून महालातील मोत्याची दागिने विकून या सर्व लवाजम्याची व्यवस्था केली जाई. डिसेम्बर महिन्यापर्यंत मराठे दिल्लीमधे तळ ठोकून होते. दिल्लीतील यमुनेच्या काठावरील बुराड़ी घाटावरील लढाईत अटीतटीचा लढा देऊन दत्ताजी शिंदे धारातीर्थी पडले. सदाशिव भाऊंच्या ताफ्यातील एक लढवय्या मोहरा बुराडी घाटाच्या लढाईत गेला. नोव्हेंबर डिसेंबर पासून मराठ्यांना २ लाखापेक्षा जास्त असलेल्या या सर्व लवाजम्याला अन्न पूरवण्याचा प्रश्न भेडसावू लागला; कारण यामधे सैन्यापेक्षा यात्रेकरू यांचाच जास्ती भरना होता व त्यांचा लढाईच्या दृष्टीने काहीच फायदा नव्हता. मराठे खरच खूप भावूक आणि देवदेव करणारे (यामध्ये सैनिकांचा समावेष नाही, सामील झाले यात्रेकरू) परंतु युद्धनितीमधे या असल्या भावना काही कामाच्या नसतात आणि हे सदाशिव भाऊ यांना देखील खटकत होतं. परंतु वरिष्ठ पेशव्यांच्या दबावामुळे या यात्रेकरुंना सैन्यासोबत समावेश करून घ्यावा लागला. जसजसा जानेवारी महिना सुरू होऊ लागला तसतसा मराठ्यांना रसदेचा प्रश्न खूप सताऊ लागला. गनिमांनी दिल्लीकडून येणारी रसद बंद पाडली गेली व राहिली साहिली पंजाब मधून येणारी रसद देखील बंद झाली. सदाशिव भाऊ समोर युद्धनीति आखावी की अन्नाचा प्रश्न सोडवावा या बिकट परिस्थितिमधे मानसिक तोल ढासळत असे... #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त