*स्वाभिमान.....* "रात्री ९ वाजता सासरी भांडण करून मुलगी बॅग घेऊन माहेरी आली आणि 'घटस्फोट' मागितला! घरात गोंधळ उडाला, पण तिथे बसलेल्या पाहुण्याने जे केलं, ते पाहून सर्वांचेच डोळे पाणावले..." रात्रीचे ९ वाजले होते. मधुकरराव आणि त्यांच्या पत्नी सुमतीबाई जेवण करत होते. तेवढ्यात दाराची बेल वाजली. दार उघडताच त्यांची एकुलती एक मुलगी 'मीरा' डोळ्यांत पाणी आणि हातात एक मोठी ट्रॅव्हल बॅग घेऊन उभी होती! मधुकररावांच्या पायाखालची जमीनच सरकली. "मीरा? बाळा काय झालं? आणि ही बॅग?" मीरा घरात आली, बॅग एका कोपऱ्यात भिरकावली आणि ढसाढसा रडत म्हणाली, "बाबा, माझा निर्णय पक्का झालाय. मला रोहनकडून 'घटस्फोट' (Divorce) हवाय! मी आता त्या घरात एक सेकंदही जाऊ शकत नाही." सुमतीबाईंनी डोक्याला हात लावला. घरात एकच गोंधळ उडाला. मीराचं लग्न होऊन जेमतेम २ वर्षे झाली होती. रोहन एका साध्या आयटी कंपनीत नोकरीला होता आणि तो स्वभावाने खूप शांत होता. मीराने रागात सांगायला सुरुवात केली, "आई, आज सासूबाईंनी माझ्या नोकरीवरून आणि माझ्या आई-वडिलांच्या संस्कारांवरून मला भयंकर टोमणे मारले. आणि सर्वात जास्त राग मला रोहनचा आला... तो तिथेच उभा होता, पण त्याने स्वतःच्या बायकोची बाजू घेतली नाही! तो फक्त गप्प उभा राहिला. ज्या नवऱ्याला बायकोच्या 'स्वाभिमानाची' किंमत नाही, त्याच्यासोबत मी संसार करू शकत नाही!" मधुकरराव समजावण्याचा प्रयत्न करत होते, पण मीरा ऐकण्याच्या मनस्थितीत नव्हती. या सर्व गोंधळात हॉलमध्ये सोफ्यावर एक व्यक्ती अत्यंत शांतपणे बसून हे सगळं ऐकत होती. ते होते 'देशमुख काका'. देशमुख काका हे मधुकररावांचे जुने मित्र आणि एका शाळेचे निवृत्त मुख्याध्यापक होते. ते आजच संध्याकाळी गावाहून काही कामानिमित्त त्यांच्याकडे राहायला आले होते. जेव्हा घरातला गोंधळ खूप वाढला, तेव्हा देशमुख काका जागेवरून उठले. त्यांनी मधुकररावांना हातानेच 'शांत राहा' अशी खूण केली आणि ते मीराच्या समोर जाऊन उभे राहिले. काका अत्यंत शांत पण करारी आवाजात म्हणाले, "मीरा बाळा, जर रोहनने तुझ्या अंगावर हात उचलला असेल, शिवीगाळ केली असेल, किंवा त्याचं बाहेर दुसरं काही लफडं असेल... तर मी स्वतः आत्ताच्या आत्ता तुला घेऊन पोलीस स्टेशनला येतो आणि त्याला धडा शिकवतो. सांग, तसं काही आहे का?" मीरा थोडी शांत झाली आणि खाली मान घालून म्हणाली, "नाही काका, रोहन तसा नाहीये. त्याने माझ्यावर कधीच हात उचलला नाही किंवा मला कधीच काही कमी पडू दिलं नाही. पण तो सासूबाईंसमोर गप्प बसतो, माझा इगो दुखावलाय." तेव्हा देशमुख काकांनी जो खुलासा केला, तो ऐकून मीराच्या पायाखालची जमीनच सरकली! काका हसले आणि म्हणाले, "बाळा, 'स्वाभिमान' (Self-respect) आणि 'अहंकार' (Ego) यात एक खूप पुसटशी रेषा असते. तू आज ज्या कारणासाठी घर सोडून आलीस ना... बरोबर २८ वर्षांपूर्वी, तुझी आई (सुमतीबाई) सुद्धा अशीच रात्री १० वाजता हातात बॅग घेऊन घर सोडून माझ्या दारात आली होती आणि तिनेही तुझ्या बाबांकडे घटस्फोट मागितला होता!" हे ऐकताच मीराने धक्क्याने आई-बाबांकडे बघितले. सुमतीबाई आणि मधुकरराव खाली मान घालून उभे होते. काका पुढे म्हणाले, "होय मीरा! तुझी आजी अत्यंत कडक स्वभावाची होती. ती सुमतीला खूप बोलायची आणि तुझे बाबाही (मधुकरराव) आईच्या भीतीने गप्प राहायचे. पण सुमतीने अहंकार बाजूला ठेवला, तिने तुझ्या बाबांना समजून घेण्यासाठी वेळ दिला. संसार म्हणजे 'रेडिमेड मिळणारा 2-BHK फ्लॅट' नसतो बाळा, ती एक चालू असलेली बांधकाम साईट (Construction site) असते. तिथे विटा पडतात, धूळ उडते, सिमेंटचे डाग लागतात. पण ते घर एकदा उभं राहिलं, की आयुष्यभर सावली देतं! जर तू छोट्या छोट्या अहंकारापायी हे घर मोडायला गेलीस, तर आयुष्यभर तू फक्त 'रेडिमेड घर' शोधत राहशील, जे जगात कुठेच अस्तित्वात नसतं!" मीरा सुन्न होऊन ऐकत होती. तिला तिची चूक हळूहळू समजत होती. आणि तेवढ्यात खरा चमत्कार झाला... देशमुख काकांच्या खिशातला मोबाईल वाजला. त्यांनी फोन उचलला आणि मुद्दाम 'स्पीकरवर' (Speaker) टाकला. पलीकडून रोहनचा अत्यंत घाबरलेला आणि रडवेला आवाज आला, "काका... मीरा तिथे आलीये का? प्लीज तिला कुठे जाऊ देऊ नका. मी आत्ताच अर्ध्या तासात तिथे पोहोचतोय. मी आज पहिल्यांदा आईला स्पष्ट सांगितलंय की या घरात मीराचाही तितकाच हक्क आहे जेवढा माझा आहे. माझ्या शांत राहण्यामुळे मीराला वाटलं की मी तिच्या पाठीशी नाहीये, पण मी फक्त भांडण वाढू नये म्हणून गप्प होतो. काका, मी मीराशिवाय नाही राहू शकत, तिला सांगा मला माफ कर!" मीराच्या डोळ्यांतून घळाघळा पाणी वाहू लागले. देशमुख काकांनी मीराला समजावून सांगण्याआधीच, त्यांनी गुपचूप रोहनला मेसेज करून वास्तवाची जाणीव करून दिली होती. त्यांनी फक्त सल्ला दिला नाही, तर मोडत चाललेला एक सुंदर संसार आपल्या अनुभवाने एका झटक्यात वाचवला होता! मीराने आपली ट्रॅव्हल बॅग बाजूला केली आणि ती रडत जाऊन आईला आणि देशमुख काकांना बिलगली. अर्ध्या तासात रोहन तिथे आला आणि त्याने सर्वांसमोर मीराची माफी मागून तिला सन्मानाने परत सासरी नेले. अहंकाराच्या एका चुकीच्या निर्णयामुळे उध्वस्त होणारा संसार आज एका पाहुण्याच्या 'समजूतदारपणामुळे' कायमचा सांधला गेला होता! क्षुल्लक कारणावरून आणि 'इगो' दुखावल्यामुळे घटस्फोटापर्यंत गेलेल्या मुलीचे डोळे एका पाहुण्याने कसे उघडले, ही अत्यंत प्रॅक्टिकल आणि डोळे उघडणारी कथा तुम्हाला कशी वाटली? *डिस्क्लेमर:* ही कथा पूर्णपणे काल्पनिक आहे. तिचा कोणत्याही व्यक्तीशी, घटनेशी, ठिकाणाशी किंवा टीव्ही/चित्रपटाशी कोणताही संबंध नाही. कोणत्याही विशिष्ट कथेशी कोणतेही साम्य आढळल्यास तो निव्वळ योगायोग समजावा. *सुनील इनामदार, ९८२३०३४४३४.* #🎭Whatsapp status