मराठ्यांनी 'बेरीरगिरी' म्हणजे 'शत्रुला चोहूबाजूने घेरून केली जाणारी फिरती लढाई' या तंत्राने मुघलांना हैराण करून सोडले... छत्रपती शिवरायांनी याच कूटयुद्धनीतीचा पुरेपुर वापर करत शत्रूला पराजीत केले.. आपण त्याला आज “गनिमी कावा” म्हणतो इतकेच संख्येने सदैव कमी असलेल्या मराठा सैन्याला विजय प्राप्त व्हावे म्हणुन त्यांनी लढाईची रणक्षेत्रे अनुकूल निवडली.. शत्रु जर आपल्या प्रतिकूल रणक्षेत्रामध्ये असेल तर स्वतः शत्रूला अनुकूल न होता शत्रूला आपल्या अनुकूल रणक्षेत्रामध्ये खेचून आणणे यात त्यांचे कौशल्य होते उदा.अफझलखान प्रकरण वाई येथे बसलेल्या खानास राजांनी हरप्रयत्ने जावळीच्या जंगलात खेचून आणलेच अनुकूल रणक्षेत्र निवडताना शिवरायांनी एक पथ्य नियमितपणे पाळले ते म्हणजे लढाई स्वराज्याच्या भूमीत शक्यतो होऊ द्यायची नाही (अपवाद पुरंदरचे युद्ध) कारण उभय पक्षात लढाई झाली की विजय कोणाचाही होवो नुकसान हे सामान्य जनतेचे होते पिके जाळली जाणे, घरे लुटणे असले प्रकार सर्रास होत असत कधीही भरून येणार नाही अशी हानी होत असे.. कूटयुद्धा मध्ये वापरले जाणारे अजून एक प्रभावी तंत्र म्हणजे ‘बेरीरगिरी’ म्हणजे फिरती लढाई..! लढाई करता-करता एका जागी न थांबता रणक्षेत्र थोड्या अंतराने बदलणे आणि शत्रूला पांगवणे त्यानंतर चहुबाजूने हल्ले करून हैराण करणे (उदा.जालना, खानदेश येथील हल्ले १६७९) दुसरे अजून एक तंत्र म्हणजे रात्री चालकरून शत्रू जवळ पोचणे आणि भल्या पहाटे शत्रुवर हल्लाबोल करणे हे तंत्र तर मराठ्यांनी कैक वेळा वापरले तानाजी मालुसरे यांनी घेतलेला सिंहगड (१६७०), कोंडाजी फर्जंद यांनी घेतलेला पन्हाळा( १६७३), प्रतापराव-आनंदराव यांचे बहलोलखानाबरोबरचे उमराणीचे युद्ध, मोरोपंत-प्रतापराव यांचे मुघलांविरूद्धचे साल्हेरचे युद्ध अशी अनेक उदाहरणे आहेत.. कूटनितीच्या प्राचीन युद्धतंत्राचे पालन करत छत्रपती शिवरायांनी विजयाची एक मोहोर दख्खनेवर उमटवली एका नव्या साम्राज्याचा पाया निर्माण केला पण ह्या सर्वांसोबत चोख लष्करी व्यवस्था, दुर्गमदुर्ग बांधणी आणि कोशबल यांची योग्य सांगड घातली...👌🏼♥️🔥 #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त