ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜੇ ਵਾਕਈ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਨਯੋਗ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 18,727 ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਬੰਦ ਹੋਣਾ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨਤਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਿੱਥੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨਿੱਜੀ (ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ) ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਗ੍ਰਾਫ਼ ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਪਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰੀਕਰਨ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਭਰਪੂਰ ਸਿੱਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਸੰਪੰਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ? ਡੇਟਾ ਸਾਫ਼ ਹੈ—ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਹੁਣ ਨਿੱਜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। #punjab ਬਾਰੇ 1. ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ (2014-2024) ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1,530 ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਬੰਦ ਹੋਏ ਹਨ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। • ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਔਸਤਨ ਹਰ ਸਾਲ 153 ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਘੱਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। • ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਨਿੱਜੀ (ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ) ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ 309 ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। 2. ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਪਿਛਲੇ 4-5 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਖਾਸ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ: • ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ: ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਗਭਗ 800 ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 20 ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਹੈ। • ਕਾਰਨ: ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਸਰਕਾਰ 'ਸਕੂਲ ਮਰਜਿੰਗ' (School Merging) ਨੀਤੀ ਅਪਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। • ਨਵਾਂ ਰੁਝਾਨ: ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 'ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਐਮੀਨੈਂਸ' (School of Eminence) ਵਰਗੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੁਝ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਬੰਦ ਹੋਣਾ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ। 3. ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਕੀ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ? • ਦੂਰੀ: ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ, ਦੂਰ-ਦਰਾਡੇ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। • ਨਿੱਜੀਕਰਨ: ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਘਟਣ ਨਾਲ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਫੀਸਾਂ ਦਾ ਬੋਝ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ #🌆 ਸਿਟੀ ਸਪੈਸ਼ਲ🎤 #👉🏻 ਸਥਾਨਕ ਅਪਡੇਟਸ 📰 #🌍 ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹਰ ਅਪਡੇਟ 🗞️ #👉CM ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ #👉 ਤਾਜ਼ਾ ਅਪਡੇਟਸ ⭐