🇮🇳 ભારતીય આયોજનની પૃષ્ઠભૂમિ (ઇતિહાસ) 🇮🇳
📌 ભારતમાં પ્રથમ પંચવર્ષીય યોજનાની શરૂઆત વર્ષ 1951માં થઈ હતી.
🌱 પરંતુ તેના મૂળ સ્વતંત્રતા પહેલાં રજૂ થયેલી વિવિધ યોજનાઓમાં રહેલા છે.
📘 1. એમ. વિશ્વેશ્વરૈયા પ્લાન (1934)
📖 પુસ્તક: “Planned Economy For India” (આયોજનની દિશામાં પ્રથમ નક્કર પગલું)
⏳ સમયગાળો: 10 વર્ષીય યોજના.
🎯 મુખ્ય લક્ષ્ય: શ્રમબળને કૃષિમાંથી ઉદ્યોગો તરફ વાળીને રાષ્ટ્રીય આવક બમણી કરવી.
🏢 2. ફિક્કી (FICCI) પ્રસ્તાવ (1934)
🗣 ભલામણ: FICCI ના અધ્યક્ષ એન. આર. સરકારે “રાષ્ટ્રીય આયોજન પંચ” સ્થાપવાની માંગ કરી.
🛑 નીતિ: લેસેઝ-ફેર (મુક્ત વ્યાપાર) નીતિનો અંત લાવી સરકારના સક્રિય હસ્તક્ષેપની ભલામણ.
✋ 3. કોંગ્રેસ પ્લાન (1938)
⛺️ અધિવેશન: હરિપુરા (સુરત) અધિવેશન - અધ્યક્ષ: સુભાષચંદ્ર બોઝ.
👥 સમિતિ: જવાહરલાલ નહેરુની અધ્યક્ષતામાં રાષ્ટ્રીય આયોજન સમિતિની રચના. (જેણે પોતાનો રિપોર્ટ 1949માં રજૂ કર્યો).
🏭 4. બોમ્બે પ્લાન (1944)
🗓 રજૂઆત: જાન્યુઆરી 1944માં બોમ્બેના 8 ટોચના ઉદ્યોગપતિઓ દ્વારા.
👔 મુખ્ય સભ્યો: જે.આર.ડી. ટાટા, જી.ડી. બિરલા, કસ્તૂરભાઈ લાલભાઈ, અર્દેશિર દલાલ વગેરે.
💰 રોકાણ અંદાજ: ₹10,000 કરોડ.
📈 ઉદ્દેશ: 15 વર્ષમાં માથાદીઠ આવક બમણી કરવી અને ઝડપી ઔદ્યોગિકીકરણ કરવું.
🛞 5. ગાંધીવાદી યોજના (1944)
👤 રજૂઆત: આચાર્ય શ્રીમાન નારાયણ અગ્રવાલ દ્વારા.
💸 રોકાણ અંદાજ: ₹3,500 કરોડ.
🏡 ઉદ્દેશ: ગ્રામીણ અર્થવ્યવસ્થા, કુટિર અને લઘુ ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપી 10 વર્ષમાં પ્રતિવ્યક્તિ આવક બમણી કરવી.
👥 6. જનતા યોજના (People's Plan - 1945)
🚩 રજૂઆત: પ્રસિદ્ધ સામ્યવાદી નેતા એમ. એન. રોય દ્વારા.
💡 પ્રેરણા/અંદાજ: સોવિયત આયોજનથી પ્રેરિત, ₹15,000 કરોડનો પ્રસ્તાવ.
⚖️ ઉદ્દેશ: 10 વર્ષીય યોજના. કૃષિમાં 4 ગણી અને ઉદ્યોગોમાં 6 ગણી વૃદ્ધિ. સંપૂર્ણ રોજગારી અને સંપત્તિનું સમાન વિતરણ.
📋 7. આયોજન સલાહકાર બોર્ડ (1946)
🏛 રચના: વચગાળાની સરકાર દ્વારા.
🔍 કાર્ય: ભવિષ્યની યોજનાઓ અને પ્રોજેક્ટ્સની સમીક્ષા કરી ભલામણો આપવી.
🤝 8. આર્થિક કાર્યક્રમ સમિતિ (1947)
🏛 રચના: ઓલ ઈન્ડિયા કોંગ્રેસ કમિટી દ્વારા.
📝 ભલામણ: ખાનગી-જાહેર ભાગીદારી, શહેરી-ગ્રામીણ સંતુલન અને કાયમી આયોજન પંચની સ્થાપના અંગે ભલામણ.
🌱 9. સર્વોદય પ્લાન (1950)
🕊 રજૂઆત: સમાજવાદી નેતા જયપ્રકાશ નારાયણ દ્વારા.
🚜 ઉદ્દેશ: જમીન સુધારણા, કુટિર ઉદ્યોગ પર ભાર અને વિદેશી ટેકનોલોજી પર નિર્ભરતા ઘટાડવી. #👨🎓શૈક્ષણિક ટિપ્સ અને ટ્રિક્સ✅ #🧐અજાણ્યા તથ્યો 🤩 #👩🎓College Study #📚સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાની તૈયારી #🔍 જાણવા જેવું