#🌹🕉️ భక్తి సమాచారం 🕉️🌹 సనాతన ధర్మం ప్రకారం, జీవుడు మరణించిన తర్వాత చేసే పితృ కార్యాలు కేవలం ఒక ఆచారం కాదు, అది ఒక ఆధ్యాత్మిక విజ్ఞానం. అమావాస్య తిథి నాడు పితృ దేవతల నిరీక్షణ మరియు వారు పునర్జన్మ పొందినా మనం ఇచ్చే తర్పణాలు వారికి ఎలా చేరుతాయి అనే విషయాలను తెలుసుకునే ప్రయత్నం చేద్దాం!
సనాతన ధర్మంలో పితృ లోకానికి ఒక ప్రత్యేక విశిష్టత ఉంది. పురాణాల ప్రకారం పితృ లోకానికి అధిపతి యమధర్మరాజు. చంద్రుని ఊర్ధ్వ భాగంలో ఉండే ఈ లోకంలో పితృ దేవతలు వాయు రూపంలో నివసిస్తారు. ప్రతి అమావాస్య నాడు సూర్యచంద్రులు ఒకే రాశిలో కలిసినప్పుడు, పితృ లోక వాసులకు భూలోకానికి వచ్చే అవకాశం లభిస్తుంది.
పితృ దేవతలు తమ వంశీయుల నుండి ఆశించేది కేవలం కొద్దిపాటి జలం మరియు తిలలు మాత్రమే. అమావాస్య రోజున వారు తమ సంతానం వాకిలి వద్దకు వచ్చి నిలబడతారని వరాహ పురాణం స్పష్టం చేస్తోంది:
"ఆదిత్యే అహని సంప్రాప్తే గచ్ఛంతి పితరః స్వయం |
"పుత్ర ద్వారేషు తిష్ఠంతి క్షుత్ పిపాసా సమన్వితాః ||"
(వరాహ పురాణం)
సూర్యుడు, చంద్రుడు కలిసే అమావాస్య నాడు పితృ దేవతలు ఆకలి దప్పులతో తమ సంతానం ఇంటి గుమ్మం వద్ద నిలబడి ఉంటారు. సూర్యాస్తమయం వరకు వారు వేచి చూసి, తర్పణం లభించకపోతే నిరాశతో తిరిగి వెళుతూ, ఆ వంశీయుల శక్తిహీనతకు విచారిస్తారు.
ఒకవేళ మన పితృ దేవతలు పునర్జన్మ పొందితే తర్పణాలు ఎలా అందుతాయి?
చాలామందికి కలిగే సందేహం ఏమిటంటే, "మన పితృ దేవతలు మరణించిన తర్వాత ఇప్పటికే మరో జన్మ (పశువుగానో, పక్షిగానో లేదా మనిషిగానో) ఎత్తి ఉంటే, మనం ఇచ్చే ఈ తర్పణాలు వారికి ఎలా చేరుతాయి?" దీనికి మార్కండేయ పురాణం మరియు మత్స్య పురాణం అద్భుతమైన వివరణ ఇచ్చాయి.
పితృ దేవతలు ఏ రూపంలో, ఏ లోకంలో ఉన్నప్పటికీ, మనం ఇచ్చే తర్పణాలు వారికి ఆయా రూపాలకు అనుగుణమైన ఆహారంగా మారి అందుతాయి. దీనికి ప్రమాణ శ్లోకం:
"నామగోత్రం పితౄణాం తు ప్రాపకం హవ్యకవ్యయోః |
మంత్రాస్తజ్జలధారాశ్చ దత్తం నయంతి తత్కలమ్ ||"
(మత్స్య పురాణం)
మనం చెప్పే పేరు (నామం), గోత్రం మరియు మనం పఠించే మంత్రం అనేవి ఆ తర్పణాన్ని సరైన చిరునామాకు చేరవేసే వాహకాలుగా పనిచేస్తాయి. దీనిని అర్థం చేసుకోవడానికి ఒక చిన్న ఉదాహరణ: మనం ఒక వ్యక్తికి మనీ ఆర్డర్ పంపితే, ఆ వ్యక్తి ఎక్కడ ఉన్నా పోస్టల్ వ్యవస్థ రూపం మార్చి (కాగితాన్ని నగదుగా మార్చి) అతనికి ఎలా అందజేస్తుందో, అలాగే మనం ఇచ్చే జలం కూడా వారి స్థితిని బట్టి మారుతుంది.
శ్రీమద్భాగవతం మరియు శ్రీ కూర్మ పురాణం ప్రకారం:
* ఒకవేళ పితృ దేవతలు దేవతలుగా జన్మిస్తే - మనం ఇచ్చే తర్పణం వారికి 'అమృతం' గా అందుతుంది.
* వారు గంధర్వులుగా ఉంటే - 'భోగ్య వస్తువుల' రూపంలో అందుతుంది.
* పశువులుగా జన్మిస్తే - 'గడ్డి (తృణం)' రూపంలో అందుతుంది.
* మనుష్యులుగా జన్మిస్తే - 'అన్నం' రూపంలో అందుతుంది.
* రాక్షస యోనిలో ఉంటే - 'మాంసం' రూపంలో అందుతుంది.
ఏ రూపంలో ఉన్నా, వారు తృప్తి చెందడం వల్ల కలిగే శుభ ఫలితం మాత్రం తిరిగి వారి వంశీయులకే చేరుతుంది.
శ్రీమద్భాగవతం కూడా మనం వదిలే తర్పణాలను పితృ దేవతలు ఎలా స్వీకరిస్తారో తెలుపుతుంది.
"యథా గోషు ప్రనష్టాసు వత్సో విందతి మాతరమ్ |
తథా శ్రాద్ధేషు దత్తాన్నం మంత్రో నయతి పితౄన్ ||"
భావం: వందలాది ఆవుల మందలో ఉన్నప్పటికీ, దూడ తన తల్లిని (ఆవును) ఎలా వెతుక్కుంటూ వెళ్తుందో, అలాగే మనం చదివే మంత్రం, ఇచ్చే నామ గోత్రాలు ఆ తర్పణాన్ని మన పితృ దేవతలు ఏ జన్మలో, ఏ రూపంలో ఉన్నా వారి వద్దకు చేరవేస్తాయి.
వారు మనిషిగా పుడితే వారికి మంచి ఆహారం రూపంలో, పశువుగా పుడితే గడ్డి రూపంలో, దేవతగా ఉంటే అమృతం రూపంలో మనం ఇచ్చే తృప్తి వారికి అందుతుంది. వారు తృప్తి చెందడం వల్ల కలిగే 'పుణ్య శక్తి' వారి ఆశీస్సుల రూపంలో తిరిగి మనకు, మన సంతానానికి రక్షణ కవచంలా నిలుస్తుంది.
అందుకే "శ్రద్ధయా దీయతే ఇతి శ్రాద్ధం" - అంటే నమ్మకంతో, భక్తితో ఇచ్చేది ఏదైనా అది వారిని చేరుతుంది.
సనాతన ధర్మంలో తర్పణ ఫలం
పితృ దేవతలు తృప్తి చెందితే వారు ఇచ్చే ఆశీస్సులు వంశాన్ని రక్షిస్తాయి. దీనిపై యాజ్ఞవల్క్య స్మృతి ఇలా చెబుతోంది:
"ఆయుః ప్రజాం ధనం విద్యాం స్వర్గం మోక్షం సుఖాని చ |
ప్రయచ్ఛంతి తథా రాజ్యం పితరః శ్రాద్ధతర్పితాః ||"
(యాజ్ఞవల్క్య స్మృతి)
శ్రద్ధతో తర్పణం విడిచే వారికి ఆయుష్షు, సత్సంతానం, ధనం, విద్య, స్వర్గ సుఖాలు మరియు మోక్షం లభిస్తాయి. నువ్వులు (తిలలు) లేకుండా చేసే తర్పణం పితృ దేవతలకు చేరదు. నల్ల నువ్వులు పితృ కార్యాలకు అత్యంత శ్రేష్ఠమైనవి, ఎందుకంటే అవి విష్ణుమూర్తి దేహం నుండి ఉద్భవించి, రాక్షస శక్తులను దరిచేరనివ్వకుండా పితృ దేవతలకు ఆహారాన్ని సురక్షితంగా అందజేస్తాయి.
కావున, పితృ దేవతలు ఏ లోకంలో ఉన్నా, ఏ జన్మలో ఉన్నా, వారి పట్ల కృతజ్ఞతతో అమావాస్య నాడు తర్పణం వదలడం ప్రతి ఒక్క సనాతన ధర్మం అవలంబించే వారి పరమ కర్తవ్యం.
సనాతన ధర్మ శాస్త్రాల ప్రకారం అమావాస్య తర్పణం విడిచేటప్పుడు అనుసరించాల్సిన క్రమం, ఎవరెవరికి తర్పణాలు ఇవ్వాలి మరియు ఏ నియమాలు పాటించాలి:
తర్పణం అంటే 'తృప్తి పరచడం'. మనం వదిలే తిల తర్పణాలను స్వీకరించడానికి పితృ దేవతలు ఒక క్రమ పద్ధతిలో వస్తారు. మన వంశ వృక్షంలోని మూడు తరాల పితృ దేవతలకు (పితృ త్రయం) ప్రాధాన్యత ఇస్తూ ఈ ప్రక్రియ సాగుతుంది.
తర్పణ క్రమం: ఎవరెవరికి ఇవ్వాలి?
శాస్త్రం ప్రకారం తర్పణాన్ని ప్రధానంగా మూడు వర్గాలుగా విభజించి ఇస్తారు:
1. పితృ వర్గం (తండ్రి వైపు వారు):
మొదటగా తండ్రి వైపు ఉన్న పితృ దేవతలకు తర్పణం ఇవ్వాలి.
* పితృ: తండ్రి
* పితామహ: తాత
* ప్రపితామహ: ముత్తాత
అలాగే వారి భార్యలకు కూడా క్రమ పద్ధతిలో ఇవ్వాలి.
2. మాతృ వర్గం (తల్లి వైపు వారు - మాతామహులు):
తల్లి తరపు వంశీయులకు ఇచ్చే తర్పణం చాలా ముఖ్యం.
* మాతామహ: తాత (తల్లికి తండ్రి)
* ప్రమాతామహ: ముత్తాత
* వృద్ధ ప్రమాతామహ: తాతకు తాత
వీరి భార్యలకు కూడా తర్పణాలు సమర్పించాలి.
తర్పణం విడిచేటప్పుడు పాటించవలసిన ముఖ్య నియమాలు
తర్పణ ప్రక్రియ ఫలితాలనివ్వాలంటే సనాతన ధర్మం సూచించిన ఈ కింది నియమాలు తప్పనిసరి:
1. దిశ (Direction):
దేవ కార్యాలు తూర్పు ముఖంగా చేస్తాం, కానీ పితృ కార్యాలు ఎప్పుడూ దక్షిణ ముఖంగా (South-facing) ఉండి చేయాలి. పితృ లోకం దక్షిణ దిశలో ఉంటుందని పురాణ ప్రమాణం.
2. సమయం (Timing):
అమావాస్య రోజున తర్పణానికి ఉత్తమ సమయం 'కుతప కాలం'. అంటే మధ్యాహ్నం 11:30 నుండి 12:30 మధ్య సమయం అత్యంత శ్రేష్ఠం. సూర్యుడు నెత్తిమీద ఉన్నప్పుడు పితృ దేవతల శక్తి ఎక్కువగా ఉంటుందని మత్స్య పురాణం చెబుతోంది.
3. తిలలు (నువ్వులు):
పితృ కార్యాలకు ఎప్పుడూ నల్ల నువ్వులనే వాడాలి. తెల్ల నువ్వులు దేవ కార్యాలకు వాడతారు.
"తిలాః పవిత్రాః సర్వత్ర రాక్షసానాం వినాశకాః"
అంటే నువ్వులు రాక్షస శక్తులను నాశనం చేసి, పితృ దేవతలకు హవిస్సును రక్షణగా చేరవేస్తాయి.
4. యజ్ఞోపవీతం (జంధ్యం):
జంధ్యం ఉన్నవారు తర్పణం ఇచ్చే సమయంలో దానిని 'ప్రాచీనావీతి' గా (కుడి భుజం మీదుగా ఎడమ వైపుకు) వేసుకోవాలి. దీనిని పితృ ముద్ర అంటారు.
5. దర్భలు (Grass):
చేతి వేళ్లకు దర్భతో చేసిన పవిత్రం ధరించాలి. దర్భాగ్రం ద్వారా వదిలే నీరు పితృ దేవతలకు అమృతధారగా అందుతుందని సనాతన ధర్మం పేర్కొంటుంది.
సనాతన ధర్మం ప్రకారం ప్రతి మనిషి జన్మతః మూడు రకాల ప్రధాన రుణాలతో పుడతాడు. అవి: దేవ రుణం, ఋషి రుణం, మరియు పితృ రుణం. వీటిలో 'పితృ రుణం' అత్యంత కీలకమైనది.
పితృ రుణం అంటే ఏమిటి?
మన ఉనికికి కారకులైన తల్లిదండ్రులు, వారి కంటే ముందున్న వంశపరంపర పట్ల మనం కలిగి ఉండే బాధ్యతనే పితృ రుణం అంటారు. మనకు ఈ శరీరాన్ని, వంశ నామాన్ని, సంస్కారాన్ని మరియు జీవన స్థితిగతులను అందించినందుకు గాను వారికి మనం తిరిగి చెల్లించవలసిన కృతజ్ఞత ఇది.
తైత్తిరీయ సంహిత (కృష్ణ యజుర్వేదం) పితృ రుణం గురించి ఇలా స్పష్టం చేస్తోంది:
"జాయమానో వై బ్రాహ్మణస్త్రిభిరృణవా జాయతే |
బ్రహ్మచర్యేణ ఋషిభ్యో యజ్ఞేన దేవేభ్యః ప్రజయా పితృభ్యః ||"
దీని అర్థం: "ప్రతి మానవుడు పుడుతూనే మూడు రుణాలతో పుడతాడు. బ్రహ్మచర్యం (వేదాధ్యయనం) ద్వారా ఋషి రుణాన్ని, యజ్ఞ యాగాల ద్వారా దేవ రుణాన్ని, సత్సంతానాన్ని పొంది వంశాన్ని నిలబెట్టడం ద్వారా పితృ రుణాన్ని తీర్చుకోవాలి."
పితృ రుణం ఎలా తీరుతుంది?
పితృ రుణాన్ని తీర్చుకోవడానికి సనాతన ధర్మం రెండు మార్గాలను సూచించింది:
* సత్సంతానం (వంశాభివృద్ధి): మన వంశం మనతో ఆగిపోకుండా, సన్మార్గంలో నడిచే సంతానాన్ని లోకానికి అందించడం ద్వారా పితృ రుణం తీరుతుంది. తద్వారా పితృ దేవతల నామ గోత్రాలు భూమిపై నిలిచి ఉంటాయి.
* ధర్మ కార్యాలు మరియు తర్పణాలు: వారు బ్రతికున్నప్పుడు వారిని గౌరవించి సేవించడం (శ్రవణ భక్తి), వారు మరణించిన తర్వాత పితృ కార్యాలు (శ్రాద్ధము, తర్పణం) నిర్వహించడం.
పితృ రుణం తీర్చుకోకపోతే కలిగే పరిణామాలు
ఒక వ్యక్తి పితృ రుణాన్ని విస్మరిస్తే అది 'పితృ దోషం'గా మారుతుంది. గరుడ పురాణం ప్రకారం, పితృ దేవతలు తృప్తి చెందకపోతే ఆ కుటుంబంలో:
* సంతాన సమస్యలు కలగడం.
* ఇంట్లో ఎప్పుడూ కలహాలు ఉండటం.
* ఎంత సంపాదించినా ధనం నిలవకపోవడం.
* కారణం లేని అనారోగ్య సమస్యలు తలెత్తడం జరుగుతుంది.
"మాతృదేవోభవ.. పితృదేవోభవ" అనేది సనాతన ధర్మ నినాదం. తల్లిదండ్రులు దైవ స్వరూపులు. వారు భౌతికంగా ఉన్నా లేకపోయినా, వారి పట్ల కృతజ్ఞతతో ఉండటం, అమావాస్య వంటి పుణ్య తిథుల్లో వారిని స్మరించుకోవడం ద్వారా పితృ రుణం నుండి విముక్తి లభిస్తుంది. పితృ దేవతలు తృప్తి చెందితే, వారి ఆశీస్సులు వేయి మంది దేవతల ఆశీస్సులతో సమానమని శాస్త్ర వచనం.
సనాతన ధర్మంలో తర్పణం వదిలే సంప్రదాయం లేదా వీలు లేని వారికి కూడా పితృ దేవతలను తృప్తి పరచడానికి ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను శాస్త్రాలు సూచించాయి. పితృ దేవతలు కేవలం మనం వదిలే నీటిని మాత్రమే కాదు, మన శ్రద్ధను, కృతజ్ఞతను కూడా ఆహారంగా స్వీకరిస్తారు.
తర్పణం వదలలేని వారు అనుసరించదగ్గ మార్గాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:
1. స్వయంపాక దానం (అన్నదానం)
తర్పణం ఇచ్చే వీలు లేని వారు అమావాస్య రోజున ఒక బ్రాహ్మణుడికి లేదా పేదవారికి 'స్వయంపాకం' (బియ్యం, పప్పు, కూరగాయలు, నెయ్యి, బెల్లం కలిపిన పదార్థాలు) దానం చేయాలి.
ప్రమాణం: "అశక్తః స్వయంపాకం తు దద్యాత్ విప్రాయ భక్తితః" - అంటే శక్తి లేని వారు భక్తితో విప్రునకు స్వయంపాకం సమర్పించాలి.
మనం ఇచ్చే ఈ అన్నం పితృ దేవతలకు తృప్తిని కలిగిస్తుంది.
2. గోగ్రాసం (ఆవుకు గ్రాసం అందించడం)
సనాతన ధర్మంలో ఆవును 'సర్వదేవతా స్వరూపం'గా భావిస్తారు. ఆవు శరీరంలో పితృ దేవతలు కూడా నివసిస్తారని పురాణ వచనం. అమావాస్య నాడు ఆవుకు పచ్చగడ్డి, అరటిపండ్లు లేదా నానబెట్టిన బియ్యాన్ని తినిపించడం వల్ల పితృ దేవతలు అత్యంత తృప్తి చెందుతారు.
3. తిల దానం (నువ్వుల దానం)
తర్పణం విడిచే సంప్రదాయం లేని వారు, ఒక పాత్రలో నల్ల నువ్వులను ఉంచి, పితృ దేవతలను స్మరిస్తూ పాత్రతో సహా దానం చేయవచ్చు. నువ్వులు పితృ దేవతలకు అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైనవి కాబట్టి, నేరుగా తర్పణం ఇవ్వలేకపోయినా ఈ దానం వారిని చేరుతుంది.
4. దీప దానం
ముఖ్యంగా మహాలయ అమావాస్య లేదా సాధారణ అమావాస్య సాయంత్రం వేళ ఆకాశం వైపు లేదా దక్షిణ దిశ వైపు చూపిస్తూ దీపం వెలిగించడం (ఆకాశ దీపం) వల్ల పితృ దేవతలకు దారి కనిపిస్తుందని, వారు సంతోషిస్తారని పద్మ పురాణం చెబుతోంది.
5. పితృ గాయత్రి లేదా పితృ స్తోత్ర పఠనం
ఏమీ చేయలేని స్థితిలో ఉన్నవారు, అమావాస్య నాడు దక్షిణ ముఖంగా కూర్చుని పితృ దేవతలను మనస్ఫూర్తిగా స్మరిస్తూ ఈ కింది మంత్రాన్ని చదువుకోవచ్చు:
"దేవతాభ్యః పితృభ్యశ్చ మహా యోగిభ్య ఏవ చ |
నమః స్వధాయై స్వాహాయై నిత్యమేవ నమో నమః ||"
ఈ మంత్రాన్ని పఠించడం వల్ల పితృ లోకంలో ఉన్న పితరులకు శక్తి అందుతుంది.
6. శాస్త్రం చెప్పిన అత్యంత సరళ మార్గం (విష్ణు పురాణం)
ఒకవేళ మీ వద్ద ధనం లేకపోయినా, దానం చేసే స్థితిలో లేకపోయినా ఏం చేయాలి? దీనికి విష్ణు పురాణం అద్భుతమైన పరిష్కారం చెప్పింది:
ఒక నిర్మానుష్యమైన ప్రాంతానికి వెళ్లి, రెండు చేతులూ ఆకాశం వైపు ఎత్తి, పితృ దేవతలను ఉద్దేశించి ఇలా ప్రార్థించాలి:
"నా దగ్గర పితృ కార్యాలు చేయడానికి ధనం లేదు, తర్పణం వదిలే అవకాశం లేదు. కానీ నా పితృ దేవతల పట్ల నాకు అపారమైన భక్తి ఉంది. ఓ పితృ దేవతలారా! నా భక్తిని స్వీకరించి మీరు తృప్తి చెందండి."
ఇలా మనస్ఫూర్తిగా ప్రార్థిస్తే, ఆ కృతజ్ఞతా భావమే వారికి అమృతంలా అందుతుంది. సనాతన ధర్మంలో బాహ్య ఆచారాల కంటే 'భావం' (Intent) ముఖ్యం.
అమావాస్య నాడు ఈ తర్పణ ప్రక్రియ ద్వారా మీ పితృ దేవతల ఆశీస్సులు మీ వంశంపై ఎల్లప్పుడూ ఉండాలని ఆశిస్తున్నాను.
శ్రీమాన్ అర్చకం రామకృష్ణ దీక్షితులు,
అనువంశిక అర్చకులు,
శ్రీవారి ఆలయం,
తిరుమల
