जगात 'आदिवासी देश' अशी कोणतीही अधिकृत विभागणी नाही, कारण बहुतेक देशांमध्ये मूळ रहिवासी (Indigenous People) आणि नंतर स्थलांतरित झालेले लोक एकत्र राहतात. मात्र, संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या (UN) माहितीनुसार, जगातील ९० पेक्षा जास्त देशांमध्ये आदिवासी जमातींचे अस्तित्व आहे.
याबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:
१. जागतिक आकडेवारी
एकूण लोकसंख्या: जगात सुमारे ४७.६ कोटी आदिवासी लोक आहेत.
प्रमाण: ही संख्या जगाच्या एकूण लोकसंख्येच्या केवळ ५% आहे, परंतु जगातील अत्यंत गरिबांपैकी १५% लोक आदिवासी आहेत.
सांस्कृतिक विविधता: जगात सुमारे ७,००० भाषा बोलल्या जातात, त्यातील ५,००० पेक्षा जास्त भाषा केवळ आदिवासी जमातींच्या आहेत.
२. खंडानुसार प्रमुख आदिवासी जमाती
आशिया: जगातील सर्वाधिक (सुमारे ७०%) आदिवासी लोकसंख्या आशिया खंडात आहे. भारतात भिल्ल, गोंड, संथाल, मुंडा या प्रमुख जमाती आहेत.
आफ्रिका: येथे मासाई (केनिया/टांझानिया), सान (कळहारी वाळवंट) आणि पिग्मी (काँगो बेसिन) या प्रसिद्ध जमाती आहेत.
उत्तर अमेरिका: येथे यांना 'नेटिव्ह अमेरिकन्स' (Native Americans) किंवा 'फर्स्ट नेशन्स' म्हणतात. उदा. चेरोकी, नवाजो.
ऑस्ट्रेलिया: येथील मूळ रहिवाशांना 'ॲबॉरिव्हिजिन्स' (Aborigines) म्हटले जाते.
दक्षिण अमेरिका (ॲमेझॉन): ब्राझील आणि पेरूच्या जंगलात आजही अशा काही जमाती आहेत ज्यांचा बाह्य जगाशी कोणताही संपर्क नाही (Uncontacted Tribes).
आर्क्टिक प्रदेश: उत्तर ध्रुवाजवळ इनुइत (Inuit) लोक राहतात, ज्यांना पूर्वी 'एस्किमो' म्हटले जायचे.
३. प्रमुख वैशिष्ट्ये
निसर्ग रक्षण: जगातील ८०% जैवविविधता (Biodiversity) अशा भागात आहे जिथे आदिवासी लोक राहतात. ते निसर्गाचे खरे रक्षक मानले जातात.
स्वतंत्र संस्कृती: त्यांची स्वतःची वेगळी सामाजिक रचना, कायदे आणि परंपरा असतात.
४. काही महत्त्वाचे देश (जिथे आदिवासींची संख्या लक्षणीय आहे)
१. भारत: जगातील सर्वात मोठ्या आदिवासी लोकसंख्या असलेल्या देशांपैकी एक.
२. बोलिव्हिया (दक्षिण अमेरिका): येथील लोकसंख्येच्या अर्ध्याहून अधिक लोक आदिवासी आहेत.
३. पेरू: येथे 'क्वेचुआ' आणि 'आयमारा' जमातींचे मोठे प्रमाण आहे.
४. ग्रीनलँड: येथील जवळजवळ ८८% लोकसंख्या 'इनुइत' आदिवासींची आहे.
५. पापुआ न्यू गिनी: येथे जगातील सर्वाधिक भाषिक विविधता असून शेकडो आदिवासी गट राहतात.
महत्त्वाचा दिवस: दरवर्षी ९ ऑगस्ट हा 'जागतिक आदिवासी दिन' म्हणून साजरा केला जातो.
.
.
.
.
.
#sgeditor #adiwasi #tribal #world #sgeditor #आदिवासी #😎आपला स्टेट्स



