जसा भयानक "प्रचंडगड" तसा इतिहासात त्याचा कारभार... आणि तशी त्याची बेधडक आक्रमक "माची झुंजार".... ● प्रचंडगड (तोरणा) कारभार : शिवाजी महाराजांप्रमाणेच संभाजी महाराजांच्या काळात प्रत्येक गडाच्या अधिकार कक्षेत कोणती गावे समाविष्ट करावयाची ते ठरलेले असे. देवपाल, पालबुद्रुक, बालवडी ही तीनही गावे प्रचंडगडाच्या कक्षेत होती. त्या संबंधात गुंजण मावळच्या वतनदारांनी भांडण काढले होते. प्रचंडगडाचा सबनीस विसाजी माणकेश्वर याने शंकराजी नारायण सचिव यांना या विषयात विनंती केल्यामुळे त्यांनी संताजी शिलिमकर देशमुख व देशकुलकर्णी तर्फ गुंजण मावळ आणि किल्ल्याच्या घेऱ्याचा सरनाईक मालोजी इतबारराव व चाहूजी नाईक देवगिरीकर यांना बोलावून किल्ल्याच्या घेऱ्याची हद्द ठरवून घेऊन या भांडणाचा निकाल लावला होता. हे प्रकरण फारसे महत्त्वाचे नसले तरी संभाजी महाराजांच्या काळात गडकोटांच्या अधिकार कक्षांच्या व्यवस्थेची यावरून कल्पना येते... ● आक्रमकता झुंजार माचीचा विस्तार : राजगडाच्या दिशेने निघालेल्या एका बलदंड सोंडेवरील हे नागमोडी बांधकाम म्हणजे एखादी सळसळणारी नागीणच..!सळसळत जात जिने एकदम आपला फणा वर उचलावा अशी.. या माचीच्या दोन्ही बाजूला खोल कडे आणि डोंगराच्या या धारेवरच दोन टप्प्यांमधील माचीचे बांधकाम ज्याला चिलखती बुरुजांनी आणखी भक्कम केले आहे. तिचे वरून दिसणारे दर्शन जितके पोटात धडकी भरवणारे तितकेच तिच्या अंगाखांद्यावरून फिरताना भटक्यांना दरारा वाढवणारे... #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त