⛳स्वराज्यभूमी ⛳ *महाराष्ट्र प्रदेश गड किल्ले संवर्धन सेल* *इतिहास शिवरायांचा* ********************************** *शिव दिनविशेष* 🚩🚩🚩⛳⛳⛳⛳🚩🚩🚩 *४ फेब्रुवारी इ.स.१६१६* *सन १६१५ व १६१६ मधे ह्या मोहिमेतील महत्वाची युद्धे झाली. निजामशाहीचा वझीर मलिक अंबर याने डिसेंबर १६१५ मधे जालन्याजवळ दोन्ही सैन्य एकत्र केली. मुघलांकडून असफखान, शाहनवाझखान, मानसिंह व इतर मातब्बर सरदार होते. जालन्याजवळच्या रोशनगाव इथे हे युद्ध झाले.* *४ फेब्रुवारी १६१६ ला तुंबळ युद्ध झाले. दख्खनी सैन्याला माघार घ्यावी लागली. मुघलांनी खडकी पर्यंत, म्हणजे आजच्या औरंगाबाद पर्यंत धडक मारली. सगळे गाव व बाजूचा परिसर लुटून फस्त केला. मिळालेल्या लुटीसमवेत मग ते बालापूरच्या किल्ल्याकडे वळाले. त्या वेळी निजामशाहीची राजधानी देवगिरीला होती कारण अहमदनगरही मुघलांकडे होते.* 🚩🚩⛳⛳⛳🚩🚩 *४ फेब्रुवारी इ.स.१६७०* *( माघ वद्य नवमी, शके १५९१, संवत्सर सौम्य, शुक्रवार )* *मराठा सैन्याचा सिंह तानाजीकाका मालुसरे सिंहगड घेताना धारातीर्थी :-* *छत्रपतशिवरायांच्या अनेक महत्वपूर्ण घटनांचा साक्षीदार म्हणजे किल्ले सिंहगड! स्वराज्य उभे राहत असताना शहाजीराजांच्या सुटकेसाठी प्रथम दिला तो किल्ले सिंहगड! मिरझाच्या तहानंतर प्रथम आऊसाहेबांना माहिती दिली गेली ती किल्ले सिंहगडावर! अर्थात प्रथम मोगलांना स्वाधीन केला तो किल्ले सिंहगड! आणि आजच्या दिवशी मिरझाबरोबर तह मोडून पहिल्यांदा घेतला तो ही किल्ले सिंहगड! ह्यावेळी सिंहगड स्वराज्यात आला, मात्र सिंहाचे काळीज असणारे तानाजीकाका मालुसरे धारातीर्थी पडले. महाराजांच्या अनेक आठवणींचे मित्र व सोबती मात्र कायमचे गेले. गड आला व सिंह गेला. स्वतःच्या मुलाचे लग्न बाजूला ठेऊन स्वराज्य कार्यासाठी धारातीर्थी पडणाऱ्या तानाजी काकांची तुलना आज जगात होऊच शकत नाही.* 🚩🚩⛳⛳⛳🚩🚩 *४ फेब्रुवारी इ.स.१६७७* *छत्रपती शिवाजी महाराज, कुतुबशाहची भेट* *छत्रपती शिवाजी महाराज हैद्राबाद ला येताच मादाण्णा आणि अक्काण्णा व पातशाहाने महाराजांचे यथोचित स्वागत केली. हैद्राबादमध्ये छत्रपती शिवरायांची प्रचंड मोठी मिरवणूक काढली होती. हैदराबादमधील प्रत्येक माणूस छत्रपती शिवाजी महाराजांना पहावयास आतुर झालेला होता; कारण आतापर्यंत छत्रपती शिवाजी महाराजांचे, सर्वांनी पराक्रम ऐकले होते (अफजल वध, शास्ताखानाची फजिती, जौहरचा वेढा, आग्राभेट व सुटका, शिवराज्याभिषेक). त्यानंतर छत्रपती शिवाजी महाराज, कुतुबशाहीच्या राजवाड्यात आले, शाही नियमानुसार महाराजांचे योग्य आदरातिथ्य, पातशहाने केले. पुढे १ प्रहर, छत्रपती शिवाजी महाराज आणि सुलतान अब्दुल हसन तानाशहा (कुतुबशहा) यांच्यात चर्चा झाली. या चर्चेत, "दक्षिण देश दक्षिणेतील सत्ताधीशांच्याच स्वाधीन राहिला पाहिजे", असे धोरण निश्चित झाले. आणि इतर काही महत्वपूर्ण मुद्यांवर चर्चा झाली. हैद्राबादला महाराज १ महिन्याहून, अधिककाळ (४ फेब्रुवारी ते १० मार्च १६७७) राहिले.* 🚩🚩⛳⛳⛳🚩🚩 *४ फेब्रुवारी इ.स.१६८०* *(माघ शुद्ध पौर्णिमा, शके १६०१, सिद्धर्थी संवत्सर, वार बुधवार)* *पिता पुत्रांच्या अखेरच्या भेटीनंतर महाराज किल्ले रायगडी आले.* *पन्हाळगडी १३ जानेवारी १६८० रोजी छत्रपती शिवराय व छत्रपती शंभूराजे या पिता-पुत्रांची अखेरची भेट झाली. दोघांनाही तेव्हा वाटले नाही की, ही अखेरची भेट आहे. सभासदकार म्हणतात, 'ऐसे प्रमाणे आपले राज्य सालेरी किल्ल्यापासून गोदावरी अलीकडे पुलदेश व मळघाट तुंगभद्रा पावेतो हा एक प्रांत व तुंगभद्रे पलीकडे कोल्हार प्रांत बालापुर, चंदी (जिंजी) एकूण कावेरी पावेतो हा एक प्रांत असे दोन मिळून एक राज्य आहे. ऐसी तजवीज करून पन्हाळीयास ठेविले आणि पुत्राचे समाधान केले की, आपण रायगडास जातो. धाकटा पुत्र राजाराम यांचे लग्न करून येतो. मग राज्यकारभाराचा विचार कर्तव्य तो करू तू वडीलपुत्र आहेस सर्व प्रकारे भरवसा तुमचा.'* 🚩🚩⛳⛳⛳🚩🚩 *४ फेब्रुवारी इ.स.१६८४* *(माघ वद्य चतुर्दशी, शके १६०५, रुधिरोद्रारी संवत्सर, वार सोमवार)* *छत्रपती संभाजी महाराज व पोर्तुगीज यांच्यात तह!* *छत्रपती संभाजीमहाराज व पोर्तुगीज यांच्यात तह छत्रपती संभाजी महाराजांच्या पराक्रमासमोर पोर्तुगीजांची काही एक मात्रा चालत नव्हती. छत्रपती संभाजीमहाराजांच्या सैन्याने तब्बल २६, सव्वीस दिवस साष्टी व बारदेश येथे तळ ठेऊन पोर्तुगीजांचा साफ माज मोडला होता. आदी कलमांसह उभयतांमध्ये तह मान्य करण्यात आला. मात्र छत्रपती संभाजीमहाराज मोघली आक्रमणामुळे जास्त दिवस बारदेशी राहू शकत नसल्याने त्यांनीही तहास मान्यता दिली.* 🚩🚩⛳⛳⛳🚩🚩 *४ फेब्रुवारी इ.स.१७०३* *११ नोहेंबर १७०३ मध्ये स्वतः औरंगजेब जातीनिशी राजगड किल्ला जिंकण्यासाठी पुण्याहून निघाला. औरंगजेबाचा हा प्रवास मात्र सुखकर झाला नाही. राजगडाच्या अलीकडे चार कोस घाटातला रस्ता आहे. रस्ता केवळ दुर्गम होता औरंगजेबाने एक महिना आधी काही हजार गवंडी, बेलदार आणि कामदार यांना रस्ता नीट करण्याच्या कामावर पाठविले. पण रस्ता काही नीट झाला नव्हता त्यामुळे बरेचशे सामान आहे तिथे टाकून जावे लागले. २ डिसेंबर १७०३ रोजी औरंगजेब राजगडाजवळ पोहचला. किल्ल्यास मोर्चे लावले. किल्ल्याचा बुरुज तीस गज उंच; त्याच उंचीचे दमदमे तयार करून त्यावर तोफा चढविल्या व बुरुजावर तोफांचा भडिमार करु लागले. तरबियतखान आणि हमीबुद्दीनखान याने पद्मावतीच्या बाजूने मोर्चे लावले. पुढे दोन महिने झाले तरी किल्ला काही हातात येत नव्हता. शेवटी ४ फेब्रुवारी १७०३ रोजी राजगड औरंगजेबाच्या हातात पडला. इरादतखान याला औरंगजेबाने किल्लेदार नेमले आणि किल्ल्याचे नाव 'नाबिशहागड'असे ठेवले.* 🚩🚩⛳⛳⛳🚩🚩 *४ फेब्रुवारी इ.स.१७३५* *सेखोजीच्या मृत्यूनंतर वडीलकीच्या मानाप्रमाण सरखेलीचा हक्क संभाजींकडे आला असता मानाजींने सरखेली आपणास मिळावी म्हणून खटपट चालविली. संभाजी स्वभावाने तापट होता. त्याच्या वागण्याचा शांत स्वभावी मानाजींस राग येऊन त्यांनी आपणास सरखेली मिळण्यासाठी जोरात प्रयत्न सुरू केले. आणि त्याकरीता पोर्तुगीज व इंग्रजांची मदत घेतली. इंग्रजांनीही चालून आलेली संधी सुवर्ण संधी मानून त्यांनी मानाजींच्या सहाय्यास इंचबर्ड यास चेऊलास डिसेंबर १७३४ मध्ये पाठविले. इतकेच नव्हे तर इंचवर्डला इंग्रजांनी सूचना दिल्या की, मानाजीला द्रव्यसहाय्य, मनुष्यबळ व इतर लढाऊ साहित्य हवे असल्यास देणे व त्यांस संभाजींविरुद्ध फितविणे. मानाजींने आपला हस्तक बाजीरावांच्या भेटीस पाठवून त्यांस ताबडतोब आपल्या मदतीस बोलविले. बाजीरावांनी कुलाब्यास तारीख ४ फेब्रुवारी १७३५ ते ३ एप्रिल १७३५ पर्यंत आपला मुक्काम ठेऊन आंग्रे बंधुचा तंटा मिटविण्याची तोड काढली. मानाजींने कुलाब्यास राहावे व संभाजींनी सुवर्णदुर्गास राहून त्यांना दोन भाग करून दिलेल्या प्रदेशाची त्यांनी वहिवाट करावी. संभाजींना सरखेलपद दिले व मानाजीनस वजारतमाब पद दिले. मानाजींची स्थापना कुलाब्यास झालेली इंग्रजांच्या पथ्यावर पडली. कारण मानाजी हे समंजस व पेशव्यांचे तंत्राने चालणारे होते.* 🚩🚩⛳⛳⛳🚩🚩 *४ फेब्रुवारी इ.स.१७६८* *मराठा लाइट इन्फंट्री* *भारतात अडीचशे वर्ष पूर्ण झालेल्या अगदी मोजक्या रेजिमेंट आहेत. त्यातली 'मराठा लाइट इन्फंट्री' ही एक अत्यंत मानाची रेजिमेंट. ब्रिटिश काळात मुंबई प्रांतामध्ये बॉम्बे नेटिव्ह सिपॉयच्या रूपात 'मराठा'ची स्थापना झाली. त्यावेळी फर्स्ट मराठा म्हणजेच जंगी पलटण आणि सेकंड मराठा म्हणजे काळी पाचवी अशा दोन बटालियन होत्या. या दोन्ही रेजिमेंटनी पहिल्या आणि दुसऱ्या महायुद्धात मोठा पराक्रम गाजवला. ब्रिटिशांनी युरोपात मिळवलेल्या विजयाचे खरे शिल्पकार हेच मराठे होते. दुसऱ्या महायुद्धात इटली व जर्मनीच्या सैन्याशी लढताना इटलीमधील सँग्रो येथे ब्रिटिश सैन्य अडकले होते. त्यांना सोडविण्यासाठी फर्स्ट मराठाचे सैनिक विद्युतवेगाने तब्बल ४० किलोमीटरचे अंतर पायी कापत पोहोचले आणि आपल्या पराक्रमाच्या जोरावर त्यांनी ब्रिटिशांची सुटका केली. त्याच कामगिरीमुळे मराठा बटालियन ही लाइट (विद्युतवेगाने काम करणारी) बटालियन म्हणून ओळखली जाऊ लागली. त्याचवेळी सँग्रो नदीच्या किनाऱ्यावर सॅपर्स पूल उभारत असताना जर्मन फौजांनी केलेला हल्ला मराठ्यांनीच परतवून लावला.* 🚩🚩⛳⛳⛳🚩🚩 *४ फेब्रुवारी इ.स.१८०८* *सिधोजीराव निंबाळकर देसाई उर्फ आप्पासाहेब निपाणकर यांचे आणि कोल्हापूर राज्याचे संबंध १८०७ साली अधिकच बिघडले. सावंतवाडीच्या लक्ष्मीबाई भोसले यांनी छत्रपतींच्या विरुद्ध आप्पासाहेब निपाणकराकडे मदत मागितली. निपाणकर हे पेशव्यांचे जहागिरदार. तेव्हा पेशव्यांचा रुकार त्यांनी मिळविला आणि कोल्हापूरवर प्रचंड फौज घेऊन स. १८०७ च्या मे मध्ये स्वारी केली. हे युद्ध पुढे सहा महिने चालले. ४ फेब्रुवारी १८०८ रोजी कोल्हापूरच्या फौजेवर जोराचा हल्ला करून महाराजांच्या फौजेची दाणादाण उडविली. कोल्हापूरकरांचा दारुण पराभव झाला. सिधोजीराव निंबाळकरांचा जय झाला. त्यांनी चिकोडी, मनोली हे तालुके आपल्या ताब्यात घेतले आणि महाराजांच्या मुलीशी जून १८०८ मध्ये लग्न केले. एवढे करूनही निपाणकर स्वस्थ बसले नाहीत. रत्नाकरपंत राजाज्ञा यांची सेवानिवृत्ती व तदनंतर सेनापती प्रीतीराव घोरपडे यांचे देहावंसान हे पाहून निपाणीकरांनी पुन्हा कोल्हापूर राज्यास उपद्रव देण्याचा कार्यक्रम पूर्ववत चालू केला. त्यांच्याजवळ फार मोठी फौज होती.* 🚩🚩⛳⛳⛳🚩🚩 *जय जगदंब जय जिजाऊ* *जय शिवराय जय शंभूराजे* ⛳ *जय गडकोट*⛳ *!! हर हर महादेव !!* 🚩🚩🚩🚩🚩🚩🚩 *श्री मंगेश चंद्रकांत वीर* ( भोर तालुका गड किल्ले संवर्धन सेल सोशल मीडिया प्रमुख ) मा श्री महेंद्र तानाजी देवघरे* ( अध्यक्ष पुणे जिल्हा ) मा श्री योगेशजी सुदामराव शेलार (प्रदेशाध्यक्ष - महाराष्ट्र प्रदेश गड किल्ले संवर्धन सेल) राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टी महाराष्ट्र प्रदेश गड किल्ले संवर्धन सेल #🙏शिवदिनविशेष📜 #🙏 शिवराय स्टेटस #🚩जय भवानी जय शिवाजी🚩 #🚩छत्रपति शिवाजी महाराज #📜इतिहास शिवरायांचा