#संत सावता #संत सावता महाराज #🙏जय हरी विठू माउली🙏 #💐संत महंत🙏 #😊ओरिजिनल शुभेच्छा संत सावता माळी समाधी सोहळा* *भाग ४* **संत सावता माळी यांचा* ' *समयासी सादर व्हावे |* *देव ठेवील तैसे रहावे ||** *प्रा.दिनकर माळी कापडणे* ' हा अभंग त्यांचा अत्यंत प्रगल्भ मानवतावादी, व्यावहारिक आणि विवेकवादी दृष्टिकोन दर्शवणारा दुसरा अत्यंत महत्त्वाचा अभंग आहे *. हा अभंग माणसाला अज्ञानातून, दुःखातून आणि नशिबाच्या खोट्या कर्मकांडाच्या जाळ्यातून बाहेर काढून वर्तमानात धीराने जगण्याची ताकद देतो.* खाली या अभंगाचे मूळ रूप, त्याचा सविस्तर अर्थ आणि मानवतावादी विश्लेषण दिले आहे: *मूळ अभंग समयासी सादर व्हावे ।* *देव ठेवील तैसे रहावे ॥१॥* *आला भोग जरी कष्टाचा ।* *काळ कंठावा आनंदाचा ॥२॥* *सुखदुःखाची न करावी खंत ।* *जाणावा तो भगवंत ॥३॥* *सावता म्हणे शरण आलो ।* *तुज पायीं गढून गेलो ॥४॥* *संत सावता महाराज* म्हणतात, ' *समयासी सादर व्हावे'* – म्हणजेच आयुष्यात जसा काळ येईल, जी परिस्थिती समोर उभी ठाकेल, तिला धीराने आणि धैर्याने सामोरे जा. तत्कालीन मनुवादी व्यवस्थेने बहुजन समाजाच्या नशिबी जे दारिद्र्य आणि कष्ट लादले होते, त्याला नशिबाचा खेळ मानून रडत बसण्याऐवजी, त्या कठीण 'समयाला' (काळाला) डोळसपणे सामोरे जाण्याचा सल्ला ते देतात. *आला भोग जरी कष्टाचा । काळ कंठावा आनंदाचा'* – जर आयुष्यात कष्टाचे दिवस आले, तर निराश होऊन किंवा देवाला आणि नशिबाला दोष देत बसू नका. कर्मकांड सांगणारे पुरोहित नेहमी म्हणायचे की, "तुझ्या नशिबात कष्ट आहेत कारण तू पूर्वजन्मी पाप केलेस." सावता महाराज या अज्ञानावर प्रहार करतात. ते म्हणतात, कष्ट करणे हा माणसाचा धर्म आहे; त्यामुळे कष्टाच्या काळातही मनाचा आनंद ढळू देऊ नका आणि आपले कर्म करत राहा. *'सुख दुःखाची न करावी खंत । जाणावा तो भगवंत' –* आयुष्यात सुख आणि दुःख हे चक्रासारखे येत-जात राहतात. सुखात हुरळून जाणे आणि दुःखात खचून जाणे हे अज्ञानाचे लक्षण आहे. जो माणूस या दोन्ही परिस्थितीत आपले मानसिक संतुलन राखतो आणि माणसांशी माणुसकीने वागतो, तोच खरा 'भगवंत' (ज्ञानी माणूस) असतो. ईश्वर मंदिरात किंवा विशिष्ट विधींमध्ये नसून, सुख-दुःखात स्थिर राहणाऱ्या मानवी मनामध्ये आहे.या अभंगातील मानवतावादी उदाहरणे १) शेतकरी आणि बदलणारे ऋतू (निसर्गाचा दृष्टांत)एक शेतकरी कधीही निसर्गाच्या चक्रावर (उन्हाळा, पावसाळा, हिवाळा) रागावत नाही. कडक उन्हाळा आला म्हणून तो रडत बसत नाही, तर तो 'समयासी सादर' होऊन शेतीची मशागत करतो. पाऊस पडला की तो आनंदाने पेरणी करतो.समन्वय: सावता महाराज नेमका हाच निसर्गनियम मानवी जीवनाला लावतात. पोकळ गंडे-दोरे, नवस-सायास किंवा कर्मकांड करून ऋतू बदलत नाहीत, तसेच माणसाचे जीवनही बदलत नाही. परिस्थिती बदलण्यासाठी माणसाला स्वतःच्या कर्मावर विश्वास ठेवावा लागतो. २)संकटसमयी धावून जाणारी माणुसकीजेव्हा समाजात एखादी नैसर्गिक आपत्ती येते (उदा. महापूर किंवा महामारी), तेव्हा कर्मकांड मानणारे लोक घरात बसून पूजापाठ करतात किंवा 'हे देवाचे पाप' म्हणून अज्ञानाचा प्रसार करतात. परंतु, मानवतावादी दृष्टिकोन असलेले लोक (डॉक्टर्स, समाजसेवक, तरुण) आपल्या प्राणाची पर्वा न करता लोकांचे जीव वाचवण्यासाठी रस्त्यावर उतरतात. ते त्या कठीण 'समयासी सादर' होतात आणि लोकांचे दुःख दूर करतात. हाच सावता महाराजांचा खरा विचार आहे. . *निष्कर्ष* हा अभंग माणसाला 'अति-आशेच्या' आणि 'अति-निराशेच्या' गर्तेतून बाहेर काढतो. देवाच्या नावावर अवास्तव अंधश्रद्धा बाळगण्यापेक्षा, "परिस्थिती कशीही असो, मी माझे कर्म प्रामाणिकपणे करेन आणि माणसासारखा जगून इतरांना जगवेन," हा अत्यंत व्यावहारिक आणि वैज्ञानिक मानवतावाद संत सावता माळी यांनी या अभंगातून मांडला आहे.जगातील पहिला मानवतावादी जाहीरनामा ठरतो *या महान विचारांना आणि कार्यास कोटी कोटी प्रणाम व विनम्र अभिवादन* !! *प्रा.दिनकर माळी व मित्र परिवार* *श्री संत सावता माळी मित्र मंडळ परिवार* *सायन्स करिअर क्लासेस कापडणे*