ਕੋਈ ਰਾਹ ਹੈ ਅਰਦਾਸ ਤੋਂ ਸਿਵਾ, ਕੋਈ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਖੁਦਾ ਤੋਂ ਸਿਵਾ — ਇਹ ਸਤਰਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਉਸ ਮੋੜ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਇਨਸਾਨ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਰੱਬ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਭਾਲਦਾ ਹੈ। ​ਇਸ ਕਾਵਿ-ਸਤਰ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅਰਥ ਅਤੇ ਭਾਵ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ: ​1. ਅਰਦਾਸ ਦੀ ਤਾਕਤ (ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼) ​ਮਤਲਬ: ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਨਸਾਨ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਥੀ ਉਸਦਾ ਦੁੱਖ ਵੰਡਾਉਣਰ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਬਚਦਾ ਹੈ—ਅਰਦਾਸ (ਦੁਆ)। ​ਭਾਵ: ਇਹ ਸਤਰ ਸਵਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦਰ ਹੈ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਰਤ ਦੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣ ਸਕੇ? ਜਵਾਬ ਨਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਰਦਾਸ ਹੀ ਉਹ ਪੁਲ ਹੈ ਜੋ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ​2. ਖੁਦਾ ਦਾ ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਹਾਰਾ ​ਮਤਲਬ: "ਕੋਈ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਖੁਦਾ ਤੋਂ ਸਿਵਾ" ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਟੱਲ ਸੱਚ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਹਾਡਾ ਦੁੱਖ ਸੁਣ ਕੇ ਅੱਕ ਜਾਣ ਜਾਂ ਮਦਦ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ, ਪਰ ਖੁਦਾ (ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ) ਹਰ ਵੇਲੇ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪੱਖਪਾਤ ਦੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ​ਭਾਵ: ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੱਡਬੀਤੀ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਇਨਸਾਨ ਪੱਲੇ ਨਾ ਰਹੇ, ਪਰ ਖੁਦਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲਿਆਂ ਮਨ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। #🙏ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਰਥ-ਭਾਵ🙏 #🙏ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ #ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਿਮਰਨ #😇ਸਿੱਖ ਧਰਮ 🙏 #ਗੁਰਬਾਣੀ