#ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ .. ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ପୌରାଣିକ କାଳର ଜଣେ ମହାନ ଋଷି ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଅଭିଶାପ କାରଣରୁ ଯମରାଜଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ଯଦିଓ ଯମରାଜ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ କର୍ମ ଆଧାରରେ ନ୍ୟାୟ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମରାଜ କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେ ଅଜାଣତରେ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିଲେ ଯାହାର ଦଣ୍ଡ ତାଙ୍କୁ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ମହର୍ଷି ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଭାର୍ଗବ ବଂଶର ଋଷି ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଏକ ନାମ "ଅଣୀମାଣ୍ଡବ୍ୟ" ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ମତ୍ସ୍ୟ ପୁରାଣରେ କଥା ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଛି। ସେ ମହର୍ଷି ମାତଙ୍ଗ ଏବଂ ଦିତ୍ତାମଙ୍ଗଳିକାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ସେ ଅଳ୍ପ ବୟସରେ ଅନେକ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏକ ବ୍ରତ ଥିଲା ଯେ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ତପସ୍ୟା ବେଳେ ସେ ମୌନବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ଥରେ କିଛି ଲୁଟେରା ଲୁଟର ବହୁତ ଜିନିଷ ଧରି ପଳାଉଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ରାଜାଙ୍କର ଅନେକ ସୈନିକ ଗୋଡ଼ାଉଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ବର୍ତ୍ତିବା ପାଇଁ ସେମାନେ ଦୌଡ଼ି ଯାଇ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଲୁଚିଗଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ଯେତେବେଳେ ସୈନିକମାନେ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେମାନେ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଋଷିଙ୍କୁ ସେହି ଲୁଟେରାମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ। ମୌନ ବ୍ରତ କାରଣରୁ ସେ କୌଣସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ। ତା’ପରେ ଯେତେବେଳେ ସୈନିକମାନେ ଭିତରକୁ ଗଲେ, ସେମାନେ ଲୁଟ୍ ଜିନିଷ ସହିତ ଲୁଟେରାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପାଇଲେ। ସେମାନେ ଭାବିଲେ ଯେ ଏହି ଋଷି ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସାମିଲ ଅଛନ୍ତି, ଏହି କାରଣରୁ ସେମାନେ ଲୁଟେରାମାନଙ୍କ ସହିତ ଋଷିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦୀ କରି ନେଇ ରାଜାଙ୍କ ଆଗରେ ହାଜର କଲେ। ରାଜା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ କିନ୍ତୁ ମୌନ ବ୍ରତ ଥିବାରୁ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଋଷି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ରାଜା ଏହାକୁ ତାଙ୍କର ସ୍ୱୀକୃତି ବୋଲି ଭାବିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୁଟେରାଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶୂଳୀରେ (ଶୂଳରେ) ଚଢ଼ାଇବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ଶୂଳୀରେ ଚଢ଼ାଇବା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ଲୁଟେରାମାନେ ତତକ୍ଷଣାତ ମରିଗଲେ କିନ୍ତୁ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଋଷି ନିଜ ତପସ୍ୟା ବଳରେ ଅନେକ ଦିନ ଧରି ନଖାଇ ନପିଇ ଜୀବିତ ରହିଲେ। ଶୂଳର ଅଗ୍ରଭାଗକୁ "ଅଣି" କୁହାଯାଏ ଏବଂ ସେବେଠାରୁ ସେ "ଅଣୀମାଣ୍ଡବ୍ୟ" ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଯେତେବେଳେ ରାଜା ଏହି ଚମତ୍କାର ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲେ, ସେ ନିଜେ ଖାଲି ପାଦରେ ମହର୍ଷିଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଶୂଳୀରୁ ଓହ୍ଲାଇଲେ। ତା’ପରେ ସେ ମହର୍ଷିଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର କ୍ଷମା ମାଗିଲେ। ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଋଷି ଏହା ଭାବି ତାଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରିଦେଲେ ଯେ ରାଜା ତ ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁସାରେ ନ୍ୟାୟ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଚୁପଚାପ୍ ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେ ଚାଲିଗଲେ ସିନା କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ କଥା ତାଙ୍କ ମନକୁ ଆନ୍ଦୋଳିତ କରୁଥିଲା ଯେ ସେ କେବେ କୌଣସି ପାପ କରିନାହାଁନ୍ତି, ତେବେ କେଉଁ କାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିଲା? ଏହାର କାରଣ ଜାଣିବା ପାଇଁ ସେ ଯମପୁରୀରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଯେଉଁଠାରେ ଯମରାଜ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ। ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଋଷି ଯମରାଜଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ମନେ ନାହିଁ କେବେ ସେ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି, ତେବେ କେଉଁ କାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ ଏପରି କଠୋର ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିଲା? ଏହା ଶୁଣି ଯମରାଜ କହିଲେ - "ହେ ମହର୍ଷି! ପିଲାଦିନେ ଆପଣ କୀଟମାନଙ୍କ (ପ୍ରଜାପତି) ପଛ ଭାଗରେ ଏକ କାଠି ପୂରାଇ ଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁ କାରଣରୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିଲା। ଯେପରି ଛୋଟ ପୁଣ୍ୟର ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ସେହିପରି ଛୋଟ ପାପର ମଧ୍ୟ ଫଳ ଅଧିକ ହିଁ ମିଳିଥାଏ।" ଏହା ଶୁଣି ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଋଷି ଯମରାଜଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ ଯେ ମୁଁ ଏହି ଅପରାଧ କେଉଁ ବୟସରେ କରିଥିଲି? ତେବେ ଯମରାଜ ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ ଯେ ସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ୧୨ ବର୍ଷ ବୟସରେ କରିଥିଲେ। ଏହା ଉପରେ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯମରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ - "ହେ ଧର୍ମରାଜ! ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ୧୨ ବର୍ଷ ବୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅପରାଧ ଶ୍ରେଣୀରେ ରଖାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ କାରଣ ସେହି ବୟସରେ ତାଙ୍କୁ ପାପ-ପୁଣ୍ୟର ଜ୍ଞାନ ନଥାଏ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ପିଲାଦିନେ କରାଯାଇଥିବା ମୋର ଅପରାଧ କାରଣରୁ ମୋତେ ଏତେ ବଡ଼ ଦଣ୍ଡ ଦେଲ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅଭିଶାପ ଦେଉଛି ଯେ ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟ ଯୋନିରେ ଶୂଦ୍ର ବର୍ଣ୍ଣରେ ଜଣେ ଦାସୀର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେବ।" ତା'ପରେ ଯେତେବେଳେ ଯମରାଜ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ ସେ ସାରା ସଂସାରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଋଷି ଏକ ନୂତନ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସ୍ଥାପନ କଲେ ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଆୟୁସୀମାକୁ ବଢ଼ାଇ ୧୪ ବର୍ଷ କରିଦେଲେ। ଏବେ ୧୪ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଆଚରଣ କାରଣରୁ ଦଣ୍ଡରୁ ଅଭୟ ମିଳିଗଲା। ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଅଭିଶାପ କାରଣରୁ ହିଁ ଧର୍ମରାଜ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ମହର୍ଷି ବେଦବ୍ୟାସଙ୍କ କୃପାରୁ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ଦାସୀ ପାରିଶ୍ରମୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ବିଦୁର ରୂପରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେ ନିଜ ସମୟର ମହାନ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଏବଂ ହସ୍ତିନାପୁରର ମହାମନ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ। ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ସନ୍ଦର୍ଭରେ ଆଉ ଏକ କଥାର ବର୍ଣ୍ଣନା ଆସିଥାଏ ଯାହା ସତୀ କୌଶିକୀଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ଅଟେ। କୌଶିକୀ ନାମକ ଜଣେ ସତୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ଯାହାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ନାମ କୌଶିକ ଥିଲା ଏବଂ ସେ ବିକଳାଙ୍ଗ ଥିଲେ। ଦିନେ ରାତିରେ ସେମାନେ କୁଆଡେ ଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ଅନ୍ଧାର କାରଣରୁ ସେମାନେ ତପସ୍ୟାରତ ମହର୍ଷି ମାଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କ ସହ ଧକ୍କା ଖାଇଗଲେ ଯାହା ଫଳରେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା। ଏଥିରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଋଷି କୌଶିକୀଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ ଯେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ ସେ ବିଧବା ହୋଇଯିବେ। କୌଶିକୀ ଅନେକ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତେ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଅଭିଶାପକୁ ବିଫଳ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥତା ଦେଖାଇଲେ। ତା'ପରେ ସେ ମାତା ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଶରଣାପନ୍ନ ହେଲେ, ଯିଏ ଆକାଶବାଣୀ ମାଧ୍ୟମରେ ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ ଯେ ସେ ନିଜର ସତୀତ୍ୱ ଶକ୍ତିର ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତୁ। ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟର କିଛି ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ଯମଦୂତ କୌଶିକୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଗଲେ କିନ୍ତୁ ସେ ଦଶ ଦିଗକୁ ସାକ୍ଷୀ ରଖି କହିଲେ ଯେ ଯଦି ସେ ପ୍ରକୃତରେ ସତୀ ଅଟନ୍ତି ତେବେ ଆଉ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ହିଁ ହେବ ନାହିଁ। ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ କୌଶିକୀଙ୍କ ସତୀତ୍ୱର ରକ୍ଷା କାରଣରୁ ଅଟକି ଗଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଅଟକିଯିବାରୁ ସମଗ୍ର ଜଗତରେ ହାହାକାର ଖେଳିଗଲା। ଦେବତାମାନେ ତ୍ରିଦେବଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଯିଏ ସେମାନଙ୍କୁ ମାତା ଅନୁସୂୟାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ମାଗିବାକୁ କହିଲେ। ତା'ପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଅନୁସୂୟା କୌଶିକୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ କହିଲେ। ସେ କୌଶିକୀଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ ଦିଆଇଲେ ଯେ ସେ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କରିବେ। ତାଙ୍କର ଆଶ୍ୱାସନା ପାଇ କୌଶିକୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ହେବା ମାତ୍ରେ ଯମଦୂତ କୌଶିକଙ୍କ ପ୍ରାଣ ନେବାକୁ ଆଗେଇ ଆସିଲେ କିନ୍ତୁ ମାତା ଅନୁସୂୟାଙ୍କ ସତୀତ୍ୱ କାରଣରୁ ସେମାନେ ସେପରି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତା'ପରେ ଯମରାଜଙ୍କ ଅନୁରୋଧ କ୍ରମେ ମାତା ଅନୁସୂୟା ନିଜ ସତୀତ୍ୱର କିଛି ଅଂଶ ଦେଇ କୌଶିକୀଙ୍କୁ ମହର୍ଷି ମାଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କ ଅଭିଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ ଏବଂ କୌଶିକଙ୍କ ରକ୍ଷା କଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ ସଂସାର ଦୁଇ ସତୀଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଦେଖିଲା। ରାଧେ ରାଧେ #🌹🌹good morning 🌹🌹 #🚩ସନାତନ ଧର୍ମ💪