## 📰 કરંટ અફેસૅ # 💯 GPSC તૈયારી # 🤵 તલાટી પરીક્ષાની તૈયારી # 👩‍🏫 #📕 કારકિર્દી ટિપ્સ #📚સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાની તૈયારી #👇વર્તમાન માહિતી🤔 #પોલીસ કોન્સ્ટેબલ, તલાટી, જૂનિયર કલાર્ક, TET, TAT, POLICE CONSTABLE, GPSC પરીક્ષાની તૈયારી વૈજ્ઞાનિક – 28 જુલાઈ* *ઓટો હાન (Otto Hahn)* – પરમાણુ વિખંડનના પિતા પરમાણુ વિખંડન (Nuclear Fission) એ એવી ભૌતિક પ્રક્રિયા છે જેમાં યુરેનિયમ જેવા ખૂબ મોટા પરમાણુ બે નાના પરમાણુઓમાં વિભાજિત થાય છે. આ જ પ્રક્રિયા પરમાણુ બોમ્બ અને પરમાણુ વીજ ઉત્પાદન કેન્દ્રોનું મૂળ આધાર છે. પરંતુ ઘણા વર્ષો સુધી વૈજ્ઞાનિકો માનતા હતા કે યુરેનિયમ (પરમાણુ દ્રવ્યમાન 235 અથવા 238) જેટલા મોટા પરમાણુને બે ભાગમાં વિભાજિત કરવું ઊર્જાત્મક રીતે અશક્ય છે. ડિસેમ્બર 1938માં જર્મન વૈજ્ઞાનિક Otto Hahnએ આ માન્યતાને ખોટી સાબિત કરી. આજે (28 જુલાઈ) તેમની પુણ્યતિથિ નિમિત્તે તેમને "આજના વૈજ્ઞાનિક" તરીકે યાદ કરીએ. 1932માં James Chadwick દ્વારા ન્યુટ્રોનની શોધ થતાં પરમાણુ રૂપાંતરણ માટે નવી દિશા મળી. ત્યારબાદ ઓટો હાને તેમના સહકર્મી Fritz Strassmann સાથે મળીને બર્લિન સ્થિત કાઇઝર વિલ્હેલ્મ રસાયણ સંસ્થામાં યુરેનિયમ પર ધીમા ન્યુટ્રોનનો પ્રહાર કર્યો. તેમના પ્રયોગોમાં જાણવા મળ્યું કે યુરેનિયમમાંથી બેરિયમ (Barium) ઉત્પન્ન થયું હતું. હાને અનુમાન કર્યું કે યુરેનિયમનું પરમાણુ કેન્દ્ર ફાટી ગયું હશે, પરંતુ તેના પાછળનું વૈજ્ઞાનિક કારણ તેઓ સ્પષ્ટ રીતે સમજાવી શક્યા નહોતા. તેમણે પોતાના પરિણામો સ્વીડનમાં રહેલી વૈજ્ઞાનિક Lise Meitnerને મોકલ્યા. લીઝ માઇટનર અને તેમના ભત્રીજા Otto Robert Frischએ સિદ્ધાંત દ્વારા સમજાવ્યું અને સાબિત કર્યું કે યુરેનિયમનું પરમાણુ કેન્દ્ર ખરેખર બે ભાગમાં વિભાજિત થયું હતું. તેમણે પોતાના સંશોધનના પરિણામો વૈજ્ઞાનિક સામયિક Natureમાં પ્રકાશિત કર્યા. લીઝ માઇટનરે ગણતરી કરી કે દરેક વિખંડન પ્રક્રિયામાં લગભગ 200 મેગા ઇલેક્ટ્રોન વોલ્ટ (MeV) ઊર્જા મુક્ત થાય છે. જૈવિક કોષોના વિભાજન (Cell Division) પરથી પ્રેરણા લઈને આ પ્રક્રિયાનું નામ "ફિશન (Fission)" રાખવામાં આવ્યું. આ ઐતિહાસિક શોધ બદલ ઓટો હાનને 1944નો રસાયણશાસ્ત્રનો નોબેલ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો. ઓટો હાન અને લીઝ માઇટનરે રેડિયમ, થોરિયમ, પ્રોટેક્ટિનિયમ અને યુરેનિયમના વિવિધ **કિરણોત્સર્ગી સમસ્થાનિકો (Radioactive Isotopes)**ની શોધ કરી હતી. ઉપરાંત તેમણે Atomic Recoil, Nuclear Isomerism અને Rubidium–Strontium Dating જેવી મહત્વપૂર્ણ શોધોમાં પણ અગ્રણી યોગદાન આપ્યું. તેમના અદ્વિતીય વૈજ્ઞાનિક યોગદાનને કારણે ઓટો હાનને "પરમાણુ રસાયણશાસ્ત્રના પિતા (Father of Nuclear Chemistry)" તેમજ "પરમાણુ વિખંડનના ગોડફાધર (Godfather of Nuclear Fission)" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. અનુવાદ :- કકુભા બી રાઠૉડ