संपादकीय: दीक्षाभूमीच्या साक्षीने... ज्ञानाच्या महासूर्याचा जन्मोत्सव! "शिका, संघटित व्हा आणि संघर्ष करा!" हा महामंत्र देणारे विश्वरत्न बोधिसत्व डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची १३५ वी जयंती आपण साजरी करत आहोत. नागपूर ही केवळ एक शहर नसून ती 'धम्मक्रांतीची' आणि 'दीक्षाभूमीची' पवित्र भूमी आहे. याच भूमीवर बाबासाहेबांनी लाखो अनुयायांना धम्माची दीक्षा देऊन गुलामीच्या शृंखला तोडल्या होत्या. आज 'डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर विद्यार्थी संघ, नागपूर' च्या माध्यमातून त्यांच्या अफाट ग्रंथसंपदेचा जागर होणे, हा या जयंतीचा सर्वात मोठा बहुमान आहे. १. दीक्षाभूमीचा वारसा आणि ग्रंथसंस्कृती नागपूरशी बाबासाहेबांचे नाते रक्ताचे आणि विचारांचे आहे. १९५६ च्या धम्मचक्र प्रवर्तनावेळी त्यांनी दिलेला 'भगवान बुद्ध आणि त्यांचा धम्म' हा ग्रंथ आजही आपल्यासाठी जगण्याचा मार्गदर्शक आहे. बाबासाहेबांचे ग्रंथांवरचे प्रेम इतके उत्कट होते की, त्यांनी स्वतःच्या निवासासाठी 'राजगृह' नावाचे भव्य ग्रंथालय उभारले. एका बाजूला 'रुपयाची समस्या' लिहून देशाच्या अर्थव्यवस्थेचा (RBI) पाया रचणारे बाबासाहेब, तर दुसऱ्या बाजूला 'भारतीय राज्यघटना' लिहून जगातील सर्वात मोठ्या लोकशाहीला दिशा देणारे शिल्पकार! २. नागपूरच्या मातीत घुमलेला समतेचा आवाज जयंतीच्या निमित्ताने जेव्हा आपण नागपूरच्या रस्त्यांवर भीमगर्जना ऐकतो, तेव्हा आपल्याला त्यांच्या 'जातींचा निर्मूलन' (Annihilation of Caste) आणि 'शूद्र पूर्वी कोण होते?' या ग्रंथांची आठवण येते. त्यांनी केवळ भाषणे दिली नाहीत, तर ऐतिहासिक पुराव्यानिशी दलितांना, शोषितांना आणि महिलांना 'माणूस' म्हणून जगण्याचा अधिकार मिळवून दिला. 'हिंदू कोड बिल' मांडून त्यांनी भारतीय स्त्रियांना खऱ्या अर्थाने स्वतंत्र केले. ३. स्थानिक उत्साह आणि वैचारिक क्रांती आज नागपूरच्या घराघरातून भीमजयंतीचा उत्साह ओसंडून वाहत आहे. दीक्षाभूमीवर होणारी गर्दी आणि बुद्ध विहारांमधील प्रार्थना ही त्यांच्या विचारांच्या जिवंतपणाची साक्ष आहे. परंतु, खऱ्या अर्थाने जयंती साजरी करणे म्हणजे बाबासाहेबांनी लिहिलेले हे ३७ ग्रंथ वाचणे आणि ते आचरणात आणणे होय. "वाचाल तर वाचाल" हा त्यांचा संदेश आजच्या पिढीने शिरसावंद्य मानला पाहिजे. ४. विद्यार्थी संघाचा संकल्प नागपूरच्या तरुण विद्यार्थ्यांनी बाबासाहेबांच्या साहित्याचा हा जो अनमोल ठेवा संकलित केला आहे, तो कौतुकास्पद आहे. हा केवळ आकडा नसून ही क्रांतीची ३७ शस्त्रे आहेत. आजच्या जयंतीदिनी आपण संकल्प करूया की, आपण केवळ मिरवणुकीत सामील होणार नाही, तर बाबासाहेबांच्या विचारांचे 'चालते-बोलते ग्रंथ' बनू. निष्कर्ष: बाबासाहेब म्हणत, "ग्रंथ माझे खरे मित्र आहेत." या जयंतीला आपणही या 'मित्रांशी' मैत्री करूया. प्रज्ञा, शील आणि करुणेचा हा वारसा पुढे नेणे हीच त्या महामानवाला खरी मानवंदना ठरेल. विश्ववंद्य महामानवास जयंतीनिमित्त कोटी कोटी प्रणाम! डॉ बाबासाहेब आंबेडकर विद्यार्थी संघ नागपूर 7722022817