भारतीय संस्कृतीत आणि आयुर्वेदामध्ये तुळशीला केवळ एक रोप नाही, तर 'संजीवनी' मानले गेले आहे. प्रत्येक घराच्या अंगणात असणारी तुळस ही आरोग्याचा एक अत्यंत मोठा नैसर्गिक खजिना आहे. पावसाळा असो वा हिवाळा, हवामान थोडे जरी बदलले की सर्दी, खोकला आणि घशात खवखव होणे या समस्या अगदी सामान्य होतात. अशा वेळी मेडिकलमधून आणलेले कफ सिरप घेण्यापेक्षा आपल्या अंगणातील तुळशीचा हा नैसर्गिक उपाय कधीही अधिक सुरक्षित, प्रभावी आणि फायदेशीर ठरतो. तुळशीची पाने, आले आणि काळी मिरी एकत्र करून बनवलेला काढा हा आजारांवर अत्यंत वेगाने काम करतो आणि शरीराला आतून उब देतो.
तुळशीचा काढा पिण्याचे शरीरासाठी होणारे फायदे:
१. छातीतील कफ मोकळा होतो: तुळशीमध्ये नैसर्गिक अँटी-बॅक्टेरियल (जीवाणूनाशक) आणि अँटी-व्हायरल गुणधर्म असतात. जेव्हा तुळस, आले आणि मिरी एकत्र उकळली जाते, तेव्हा छातीत साचलेला आणि घट्ट झालेला कफ पातळ होऊन नैसर्गिकरित्या शरीराबाहेर पडण्यास मदत मिळते.
२. घशाची खवखव आणि वेदना त्वरित थांबतात: आल्यामध्ये आणि काळ्या मिरीमध्ये सूज आणि वेदना कमी करणारे (अँटी-इन्फ्लेमेटरी) घटक भरपूर प्रमाणात असतात. यामुळे घशातील इन्फेक्शन कमी होते आणि काहीही गिळताना होणारा त्रास लगेच थांबतो.
३. रोगप्रतिकारशक्ती (इम्युनिटी) वाढते: हा काढा केवळ सर्दी-खोकला बरा करत नाही, तर शरीराची आजारांशी लढण्याची ताकदही अनेक पटींनी वाढवतो. वारंवार आजारी पडण्याची प्रवृत्ती यामुळे कमी होते.
काढा बनवण्याची सोपी आणि योग्य पद्धत:
साहित्य: ७ ते ८ ताजी तुळशीची पाने, आल्याचा एक छोटा तुकडा (किसून किंवा ठेचून), आणि २ काळे मिरीचे दाणे.
कृती: एका पातेल्यात दीड ते दोन कप पिण्याचे पाणी घ्या. त्या पाण्यात मिठाच्या पाण्याने स्वच्छ धुतलेली तुळशीची पाने, ठेचलेले आले आणि कुटलेली काळी मिरी टाका. हे पाणी मध्यम आचेवर तोपर्यंत चांगले उकळा, जोपर्यंत ते आटून अर्धे (साधारण एक कप) होत नाही.
सेवन करण्याची पद्धत: गॅस बंद करून हा तयार झालेला काढा एका कपात गाळून घ्या. तो थोडा कोमट असतानाच चहासारखा घोट घोट प्या. जर तुम्हाला हा काढा खूप तिखट वाटत असेल, तर उकळताना तुम्ही यात थोडासा सेंद्रिय गूळ किंवा काढा कोमट झाल्यावर त्यात थोडे मध मिसळू शकता.
वापरताना घ्यायची काळजी आणि काही महत्त्वाची पथ्ये:
हा काढा दिवसातून दोन वेळा (सकाळी उपाशीपोटी आणि रात्री झोपण्यापूर्वी) पिणे सर्वात जास्त फायदेशीर ठरते. रात्री काढा पिऊन झोपल्यास सकाळी घसा पूर्णपणे मोकळा होतो.
काढा प्रकृतीने उष्ण असल्यामुळे एकाच वेळी खूप जास्त प्रमाणात (एका मोठ्या ग्लासभर) पिऊ नये. अर्धा ते एक कप काढा एका वेळेसाठी पुरेसा असतो, अन्यथा उष्णतेचा किंवा पित्ताचा त्रास होऊ शकतो.
हा गरम काढा प्यायल्यावर लगेच फ्रीजचे थंड पाणी पिणे किंवा थेट पंख्याच्या किंवा एसीच्या थंड हवेत बसणे टाळावे. अंगावर एखादी चादर ओढून झोपल्यास शरीराला आतून चांगला शेक मिळतो आणि सर्दी लवकर बरी होते. #⚕️आरोग्य
