आरमाराचे बळ अधिक असलेल्या या सागरी सत्ता ताब्यात-धाकात ठेवायच्या तर आपले देखील आरमार हवे.. हे महाराजांनी खूप आधी ओळखले होते, यातून जलदुर्ग आणि आरमार यांची निकड निर्माण झाली व स्वराज्याचे ते एक वेगळे अंग बनले. असा हा सागरी दुर्गबांधणी छत्रपती शिवरायांनी जबाबदारी दौलतखानावर दिली होती आणि महाराजांचा विश्वास सार्थ ठरवत त्यांनी जंजिऱ्याच्या उरावर दूसरी राजापुरी उभारला “पद्मदुर्ग उर्फ कांसा जलदुर्ग”.....🚩 पद्मदुर्ग बांधणी आपल्याला वाटते तितकी सोपी नव्हती.. आपण नीट ह्या दुर्गाचा अभ्यास केला तर समोर जंजिरा होता. कोणत्याही क्षणी तोफगोळे पडण्याची भीती आणि जीवाचा धोका असूनही हा दुर्ग उभा राहत होता. मजबूत तटबंदी आणि ह्या दुर्गाच्या आतील आणि बाहेरील भिंत पाण्याच्या टाक्या, आतील बांधकाम सर्व काही परिपूर्ण कौशल्यच आहे. जंजिरा तोफगोळे आग ओकत असताना सुद्धा आपल्या बांधवांनी जीव पणाला लावून हा दुर्ग बांधला ही सुद्धा विलक्षण गोष्ट आहे... पद्मदुर्गाच्या रक्षणासाठी शिवरायांनी वेगळेच तंत्र वापरले तटबंदीच्या दगडाचे चिरे लाटा आढळून आढळून झिजले आहेत.. सागरी दुर्गबांधणीतही काही किल्ल्यांचे तटबंदीच्या बाहेर ओबड-धोबड़ दगडांच्या राशी आढळतात भरतीच्या लाटा सोडाच पण साध होडक सुद्धा तटबंदीशी लगट करू शकत नाही शिवाय त्या धारधार दगडांवर कोणी पाय ठेवायची हिम्मत सुद्धा करणार नाही दुर्गबांधणी मध्ये त्यांनी निरनिराळे प्रयोग यशस्वी केले व त्यासाठी बारीक सारीक गोष्टींवर तपशीलवार विचार ही केले होते एक दुर्गविज्ञान त्यांनी आपल्या समोर मांडून ठेवले आहे... बांधकामाबाबतीत दगडी चिरे झिजलेत पण चुन्याचा दर्जा मात्र जसाच्या तसा आहे उत्कृष्ट चुनानिर्मितीचे तंत्र शिवराय आणि त्यांच्या स्थापती जवळ होते त्याला शास्त्राची जोड होती हेच सिद्ध होते...👌🏼♥️🔥 #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩मी शिवबा भक्त #🚩शिवरायांचे भक्त