#🙏ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗੁਰਪੁਰਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ — ਬਾਲ ਪ੍ਰੀਤਮ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਭੰਜਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਰੂਹਾਨੀ ਰਹਿਬਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਅਤਿ ਨਿਮਰਤਾ, ਦਇਆ, ਰੂਹਾਨੀ ਅਜ਼ਮਤ ਅਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ 'ਬਾਲ ਪ੍ਰੀਤਮ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, کیونکہ ਆਪ ਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਤਾਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਏ ਸਨ। ੧. ਜਨਮ ਅਤੇ ਗੁਰਤਾਗੱਦੀ ਜਨਮ: ੭ ਜੁਲਾਈ ੧੬੫੬ ਈ. (ਸ੍ਰੀ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ)। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ: ਪਿਤਾ ਸੱਤਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੌਰ (ਸੁਲੱਖਣੀ) ਜੀ। ਗੁਰਤਾਗੱਦੀ: ੧੬੬੧ ਈ. ਵਿੱਚ, ਮਹਿਜ਼ ੫ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਤਾਗੱਦੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ। ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰੂਹਾਨੀ ਉੱਚਤਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਅਥਾਹ ਸੀ। ੨. ਪੰਡਿਤ ਲਾਲ ਚੰਦ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਤੋੜਨਾ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਪੰਜੋਖਰਾ ਸਾਹਿਬ (ਹਰਿਆਣਾ) ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਅਭਿਮਾਨੀ ਪੰਡਿਤ ਲਾਲ ਚੰਦ ਨੇ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦਿਆਂ ਗੀਤਾ ਦੇ ਅਰਥ ਕਰਨ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਿਰ ਨਾਲ ਨਗਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅਨਪੜ੍ਹ ਅਤੇ ਗੂੰਗੇ-ਬੋਲ਼ੇ 'ਛੱਜੂ ਝਿਊਰ' ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਛੜੀ ਰੱਖੀ। ਛੱਜੂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਗੂੜ੍ਹ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਅਰਥ ਕੀਤੇ ਕਿ ਪੰਡਿਤ ਲਾਲ ਚੰਦ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਚਰਨੀਂ ਪੈ ਕੇ ਸਿੱਖ ਬਣ ਗਿਆ। ੩. ਦਿੱਲੀ ਆਗਮਨ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਸੇਵਾ (ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ) ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬੁਲਾਵੇ 'ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ (ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ)। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਚੇਚਕ (ਛੋਟੀ ਮਾਤਾ) ਅਤੇ ਹੈਜ਼ੇ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਬੀਮਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਨ ਛੋਹ ਨਾਲ ਹਵੇਲੀ ਦਾ ਜਲ ਅਜਿਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪੀ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਠੀਕ ਹੋ ਗਏ। ੪. ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਉਣਾ ਅਤੇ 'ਬਾਬਾ ਬਕਾਲੇ' ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਲਾਹੁੰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਬੀਮਾਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਚੇਚਕ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਹੰਢਾ ਲਈ। ੩੦ ਮਾਰਚ ੧੬੬੪ ਈ. ਨੂੰ, ਮਹਿਜ਼ ੮ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਵਚਨ ਕਹੇ — 'ਬਾਬਾ ਬਕਾਲੇ'। ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਸੀ ਕਿ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ) ਬਕਾਲਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ। ੫. ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਯਾਦ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: "ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਧਿਆਈਐ ਜਿਸੁ ਡਿਠੈ ਸਭਿ ਦੁਖਿ ਜਾਇ॥"