#✍🏽 माझ्या लेखणीतून #✍मराठी साहित्य #🎑जीवन प्रवास #🤩जीवनाबद्दल कोट्स 📝 #🙂Positive Thought वाचाल तर वाचाल
बदलापूर असो वा नसरापूर... आपण फक्त मेणबत्त्या पेटवतो, पण नराधम आपल्याच घराच्या उंबरठ्यापर्यंत पोहोचलेत याची कल्पना आहे का?
नुकतीच नसरापूरची ती अमानुष घटना ऐकली आणि काळजात चर्रर झालं. बदलापूर असो किंवा नसरापूर... बातमी येते, आपण संताप व्यक्त करतो, मेणबत्त्या पेटवतो, डीपी बदलतो आणि पुन्हा काही दिवसांनी आपल्या कामात हरवून जातो.
पण आज एक 'डॉक्टर' म्हणून नाही, तर तुमच्यासारखाच एक हळवा 'बाप' म्हणून मी बोलतोय. कारण केवळ संतापून आपली मुलं सुरक्षित होणार नाहीत, तर आपल्याला त्यांच्याभोवती मायेचं आणि जाणीवेचं एक अभेद्य 'सुरक्षा कवच' तयार करावं लागेल.
पहिली चूक आपण इथेच करतो:
आपण मुलांना नेहमी भीती घालतो की, "बाहेर कोणीतरी तुला पळवून नेईल!" पण पालकांनो, ही भीतीच त्यांना मानसिकदृष्ट्या कमकुवत करते आणि संकटाच्या वेळी त्यांची बोलती बंद करते. त्याऐवजी त्यांना आत्मविश्वासाची भाषा शिकवा.
मूल दोन-तीन वर्षांचं झालं की खेळता खेळता त्यांना त्यांच्या शरीराची ओळख करून द्या. त्यांना 'स्विमसुट रुल' (Swimsuit Rule) समजावून सांगा, म्हणजेच शरीराचे ते भाग जे आपण पोहताना कपड्यांनी झाकतो, त्यांना कोणालाही बघण्याचा किंवा स्पर्श करण्याचा अधिकार नाही. आई अंघोळ घालताना किंवा डॉक्टर तपासताना (ते ही तुमच्या उपस्थितीत) जो स्पर्श करतात, तो सोडून इतर कोणीही तिथे हात लावण्याचा प्रयत्न केला, तर तो स्पर्श 'बॅड टच' आहे, हे त्यांना सहजपणे सांगा.
एक मोठी मेख आहे...
नराधम सगळ्यात आधी मुलाला 'गुपित' (Secret) सांगायला शिकवतात. "हे आपल्या दोघांमधलं सिक्रेट आहे, आईला सांगू नको, नाहीतर मी तुला मारेन." मुलांना 'सरप्राईज' आणि 'सिक्रेट' मधला तो पुसटसा फरक समजावून सांगाच. ज्या गोष्टीने चेहऱ्यावर हसू येतं ते 'सरप्राईज', पण ज्या गोष्टीने मनात भीती वाटते, गुदमरल्यासारखं होतं किंवा पोटात गोळा येतो, ते 'भयंकर गुपित'.
आपल्या घराचा एकच नियम ठेवा..'नो सिक्रेट्स' (No Secrets). मुलाला हा विश्वास द्या की, "बाळा, जगात असं कोणतंही गुपित नाही जे तू मला सांगू शकत नाहीस. तू काहीही सांगितलंस तरी मी तुझ्यावर रागावणार नाही, उलट ढाल बनून तुझ्या पाठीशी उभा राहीन."
धोका फक्त रस्त्यावर नाही, तर तुमच्या मुलाच्या हातातल्या मोबाईलमध्येही लपलाय.
ऑनलाईन गेम्स खेळताना किंवा अनोळखी लोकांशी चॅट करताना मुलं नकळत 'ग्रूमिंग'ची शिकार होतात. त्यांना हे ही शिकवा की, स्वतःचे फोटो किंवा व्हिडिओ कोणालाही पाठवणे किंवा कोणी तुम्हाला त्यांचे फोटो पाठवणे हा सुद्धा चुकीचा स्पर्शच आहे, यालाच 'डिजिटल टच' म्हणतात.
म्हणूनच त्यांना 'नो-गो-टेल' (NO-GO-TELL) हा जीवनाचा मंत्र तोंडपाठ करून द्या. कोणीही चुकीचं वागलं तर पहिल्यांदा जोरात 'नाही' म्हणायचं (NO), तिथून तातडीने सुरक्षित ठिकाणी पळून जायचं (GO) आणि आपल्या जवळच्या व्यक्तीला न घाबरता सांगायचं (TELL). मुलांसोबत एक 'कोड वर्ड' ठरवून ठेवा, जो केवळ तुम्हा दोघांनाच माहित असेल. संकटकाळी जेव्हा तुम्ही जवळ नसाल आणि एखादी व्यक्ती मुलांना न्यायला आली, तर जोपर्यंत ती हा कोड वर्ड सांगत नाही तोपर्यंत त्याच्यासोबत जायचे नाही, हा नियम मुलांच्या मनावर बिंबवा.
आपण दुसरी चूक करतो ती पोलिसांची भीती घालून...
"पोलीस तुला पकडून नेईल" ही धमकी मुलांच्या मनात पोलिसांबद्दल दहशत निर्माण करते. यामुळे संकटात सापडलेली मुलं पोलिसांकडे जायला घाबरतात. त्यांना सांगा की पोलीस आपले रक्षक आहेत, ते आपले मित्र आहेत. संकटकाळी आम्ही जवळ नसलो तर पोलिसांकडे धाव घ्यायला त्यांना शिकवा.
सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे, रोज रात्री झोपण्यापूर्वी मुलांशी फक्त १५ मिनिटे गप्पा मारा. शाळेत, व्हॅनमध्ये किंवा मैदानावर काय घडलं, हे त्यांना मोकळेपणाने सांगू द्या. तुमचा त्यांच्याशी असलेला हा 'संवाद' हीच त्यांची जगातली सर्वात मोठी सुरक्षा आहे. कारण मुलांच्या वागण्यातील छोटासा बदल, त्यांचं अचानक शांत होणं, खाणं कमी करणं, विशिष्ट व्यक्तीला पाहून घाबरणं किंवा झोपेत दचकणं, हे शब्दांपेक्षा बरंच काही सांगून जातं.
आज स्वतःला एक प्रश्न विचारून बघा...
आपण आपल्या मुलांच्या करिअरसाठी तासनतास आणि लाखो रुपये खर्च करतो, पण त्यांच्या सुरक्षिततेसाठी दिवसातली १५ मिनिटे देतो का? ही वेळ डोळे झाकण्याची नाही, तर सतर्क होण्याची आहे.
एक जागरूक समाज म्हणून आपण अजून काय करू शकतो? शाळांमध्ये आणि सोसायट्यांमध्ये सुरक्षेचे नियम अधिक कडक कसे करता येतील? तुमच्याकडे काही अशा कल्पना आहेत का ज्यातून आपण मुलांचं जग अधिक सुरक्षित करू शकू? तुमची मते कमेंट्समध्ये नक्की मांडून हा लेख प्रत्येक पालकापर्यंत पोहोचवा.
कारण तुमचा एक 'शेअर' कदाचित आज कोणाचं तरी 'काळजाचं पाखरू' वाचवू शकेल.
संकट काळी मदतीसाठी 'चाइल्ड हेल्पलाईन १०९८' हा क्रमांक नेहमी लक्षात ठेवा.
🩺 डॉ. सुजित भरत पाटील
बालरोगतज्ज्ञ, पुणे.
#TheHealersChronicles
#DrSujitBharatPatil
#ChildSafetyIndia
#AwareParenting