तुकोबारायांचा जन्म कुणबी जातीत झाला. धर्मशास्त्रानुसार कुणबी शूद्र समजला जातो आणि शूद्राला ज्ञान घेण्याचा किंवा देण्याचा किंवा उपदेश देण्याचा अधिकार आणि लिहिण्याचा किंवा वाचण्याचा अधिकार नाही.शूद्राने ज्ञान मिळवण्याचा प्रयत्न केला तरी त्यासाठी कठोर शिक्षा मनुस्मृतीने ठोठावल्या आहेत. ज्ञान मिळवण्याचा प्रयत्न करणा-या शंबूकाचे मुंडके उडवले, तर शूद्र जातीत जन्मूनही श्रेष्ठ धनुर्धारी बनलेल्या द्रोणाचार्य, एकलव्याचा अंगठा कापून घेतो, कर्णाला सूतपुत्र म्हणून ब्रम्हास्त्रविद्या नाकारली जाते.. जर शूद्राने ज्ञान मिळवण्यासाठी प्रयत्न केले तर त्याची काय अवस्था होते ते या कथांतून सांगितलं गेलं आहे. तुकोबाराय लोकांना खरं ब्रह्मज्ञान सांगत होते. म्हणजे त्यांनी ते ज्ञान मिळवलं होतं. ते त्या ज्ञानाचा लोकांना उपदेश करत होते. *मनुस्मृतीनुसार एका कुणब्याने अशाप्रकारे ज्ञान मिळवणं, घेणं-देणं हा अक्षम्य गुन्हा होता.* तुकोबारायांना याची वारंवार जाणीव करून दिली जात होती. त्याकाळी समाजावर ज्यांचं वर्चस्व होतं, त्यांच्या वर्चस्वाला, त्यांच्या मक्तेदारीला तुकोबारायांनी आव्हान दिलं होतं. त्याचे परिणाम काय होतील याची जाणीव तुकोबारायांना निश्चितच होती. तुकोबारायांच्या काव्यात क्रांतिकारी आशय होता. धार्मिक वर्णवर्चस्वाला आव्हान होतं. हे वर्चस्व उलथून टाकण्याची क्षमता होती. धार्मिक जुलुमाविरोधात विद्रोह होता. म्हणून तर त्यांचा सतत छळ करण्यात आला आणि धर्मपिठासमोर खटला चालवून, त्यांची गाथा बुडवण्याची शिक्षा देण्यात आली. त्यांचा गाथा बुडवून त्यांचे विचार नष्ट करण्याचे प्रयत्न सातत्याने केले गेले.अजूनही ते सुरू आहेत. या पार्श्वभूमीवर तुकोबारायांनी घेतलेली भूमिका ठोस आणि खंबीर आहे. *जर ईश्वराच्या इच्छेशिवाय झाडाचं पानही हलत नाही असं तुम्ही सांगता, तर माझ्यासारख्या शूद्र जातीत जन्मलेल्या कुणब्याच्या तोंडून बाहेर पडणारं काव्य ही सुद्धा त्याचीच देन आहे. तोच माझ्या तोंडून वदवून घेतो आहे.* असं तुकोबाराय म्हणतात, *करितो कवित्व म्हणाल हे कोणी । नव्हे माझी वाणी पदरीची ।।* मी कविता करतो असं कोणी म्हणत असेलही, पण हे शब्द माझे नाहीत.माझ्या माध्यमातून परमेश्वर हे बोलतो आहे, माझ्या मुखाने बोलवून घेतो आहे. माझे शब्द, माझी वाणी, माझे काव्य हे सर्व त्याचेच आहे, मी निमित्तमात्र आहे. *माझिये युक्तीचा नव्हे हा प्रकार । मज विश्वंभर बोलवितो ।।* हा माझ्या युक्तीचा प्रकार म्हणजे माझ्या बुद्धीचं सामर्थ्य नाही, तर परमेश्वरच माझ्या तोंडून हे वदवून घेतो आहे. *काय मी पामर जाणे अर्थभेद । वदवी गोविंद तेच वदे ।।* मला पामराला त्याचे अर्थ कसे माहीत असणार ? तो पांडुरंग जे माझ्या तोंडून वदवून घेतो तेच मी बोलतो. *निमित्त मापासी बैसविलो आहे । मी तो काही नव्हे स्वामीसत्ता ।।* वजन करून, मोजून देण्यापुरता मी आहे, मी काही दुकानाचा स्वामी नाही. *तुका म्हणे आहे पाईकचि खरा । वागवितो मुद्रा नामाची हे ।।* तुकोबाराय म्हणतात मी खरा चाकरच आहे.पांडुरंगाच्या नामाची मुद्रा बाळगणारा सामान्य मी चाकरच आहे.चाकर मालकासाठी काम करतो म्हणून तो मालक होत नाही, सैनिक स्वामीसाठी लढतो म्हणून तो स्वामी होत नाही. - *जय जगद्गुरु तुकोबाराय* - धर्मापुत्र #👌प्रेरणादायी स्टेट्स #👌हृदयस्पर्शी फोटो #1️⃣महाराष्ट्र अपडेट्स #😊Feeling happy #🤳व्हाट्सअप प्रोफाईल फोटो