12 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣದ ವಚನ ಚಳುವಳಿಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿದ ಅನೇಕ ಮಹಿಳಾ ವಚನಕಾರ್ತಿಯರಲ್ಲಿ "ಅಮುಗೆ ರಾಯಮ್ಮ" ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖರು. ಇವರು ತಮ್ಮ ವೈಚಾರಿಕ ನಿಲುವು ಮತ್ತು ಕೆಚ್ಚೆದೆಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ "ಶರಣ ಚಳವಳಿಯ ದಿಟ್ಟ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಸಿದ್ಧರಾಮೇಶ್ವರರ ಹುಟ್ಟೂರಾದ ಈಗಿನ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೊನ್ನಲಿಗೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೇಕಾರ ವೃತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅಮುಗೆ ರಾಯಮ್ಮ ಮತ್ತು ಅಮುಗೆ ದೇವಯ್ಯ ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಬಸವಣ್ಣನವರು ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ "ಅನುಭವ ಮಂಟಪ" ದ ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಶರಣರ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳು ಆಕರ್ಷಿಸಿದವು. ಅದರ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಈ ದಂಪತಿಗಳು ಸೊನ್ನಲಿಗೆಯಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು.
ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅಮುಗೆ ರಾಯಮ್ಮನವರು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶರಣೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅನುಭವ ಮಂಟಪದ ಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಯಮ್ಮನವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರ ವಚನಗಳಷ್ಟೇ ಹರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಮತ್ತು ಬಸವಣ್ಣನವರಂತಹ ದಾರ್ಶನಿಕರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ವಾದ ಮಂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಅಮುಗೆ ರಾಯಮ್ಮನವರು ಯಾರನ್ನೋ ಮೆಚ್ಚಿಸಲು ವಚನ ಬರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ವಚನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯವೆಂದರೆ ಡಾಂಬಿಕತೆಯ ಖಂಡನೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವೇಷಧಾರಿಗಳಾಟವನ್ನು ಅವರು ಮುಲಾಜಿಲ್ಲದೆ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಕಾವಿ ಹೊದ್ದರೆ ಸನ್ಯಾಸಿಯೇ?" ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ವೇಷಕ್ಕಿಂತ ಗುಣ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಸಾರಿದರು. ಬರಿ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಓದುವವರಿಂದ ಜ್ಞಾನ ಸಿಗದು, ಅದು ಅನುಭವದಿಂದ ಬರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದವಾಗಿತ್ತು. ಇವರನ್ನು ಶರಣ ಸಂಕುಲದ "ವಿಮರ್ಶಕಿ" ಎಂದೂ ಹಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇವರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ ಭಾಷೆ ನೇರ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠುರ. "ಅಮುಗೇಶ್ವರ" ಎಂಬ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ಬರೆದ 116 ವಚನಗಳು ಇಂದಿನ ತಾರ್ಕಿಕ ಜಗತ್ತಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿವೆ. ಸ್ತ್ರೀ ಸಮಾನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ, ಹೆಣ್ಣು ಜ್ಞಾನದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಡಿಗಿಂತ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದಿರಬಲ್ಲಳು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ರಾಯಮ್ಮನವರೇ ಸಾಕ್ಷಿ.
"ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಬೀದಿಯ ಪಸರವೆ?
ಬೊಕ್ಕಣಕ್ಕೆ ತುಂಬುವ ಹುರುಳಿಯೆ?
ಚೀಲದೊಳಗಣ ಜೀರಿಗೆಯೆ?
ಗಾಣದೊಳಗಣ ಹಿಂಡಿಯೆ?
ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದ ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಬೀರದಿರಬೇಕು.
ಗೆಲ್ಲ ಸೋಲಿನ ಮಾತು ಬಂದಡೆ
ಗೆಲ್ಲವ ನುಡಿಯದಿರಬೇಕು
ಅಮುಗೇಶ್ವರಲಿಂಗವೆಂಬೆನು"
ವಚನದ ಭಾವಾರ್ಥ;
ಜ್ಞಾನ ಎನ್ನುವುದು ಹಾದಿಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿರುವ ಅಥವಾ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುವಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ಗೌರವ ಮತ್ತು ತೂಕವಿದೆ. ಅರಿವಿಲ್ಲದವರ ಮುಂದೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹರಟೆಯಂತೆ ಬಡಬಡಿಸಬಾರದು. ವಾದ-ವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲು-ಗೆಲುವಿನ ಪೈಪೋಟಿ ಬಂದಾಗ, ನಾನು ಗೆಲ್ಲಬೇಕು ಎಂಬ ಹಠದಿಂದ ಮಾತನಾಡಬಾರದು. ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಗೆಲ್ಲುವ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುವ ಬದಲು ಮೌನವಾಗಿರುವುದೇ ಜ್ಞಾನಿಯ ಲಕ್ಷಣ.
ಕಲ್ಯಾಣ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ, ರಾಯಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕಟ್ಟುಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ನೆಲೆಯಾದ ಸೊನ್ನಲಿಗೆಯ ಸಮೀಪದ ಪುಳುಜೆ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿಯೂ ನೇಕಾರ ಕಾಯಕವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಶರಣ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.
ಅಮುಗೆ ರಾಯಮ್ಮನವರು ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಸ್ತ್ರೀ ಸಬಲೀಕರಣದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರು. ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗದಿಂದ ಬಂದರೂ ತಮ್ಮ ಅಚಲವಾದ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. ಇವರ ವಚನಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನಮಗೆ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕತೆಯ ದಾರಿದೀಪಗಳಾಗಿವೆ.
#ಬಸವಾದಿ ಶರಣ ಶರಣೆಯರು #ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯ #//🌳ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ 🌳// #ವಚನಗಳು #ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳು
