नावातच भैरव असल्याने, तसाच ताट मानेने सह्याद्रीत उभा आहे “मोरोशीचा भैरवगड”.....🚩 आकृती रचना माळशेज घाटाच्या मुख्य रांगेत नाणेघाटाच्या अगदी बाजूला दिमाखात उभी असणारी आव्हानात्मक कठीण तितकीच आल्हाददायी...माळशेज घाटाच्या अलिकडे मुख्य डोंगररांगे पासून बाहेर आलेल्या डोंगरावर भैरवगड किल्ला आहे ठाणे जिल्ह्याच्या मुरबाड तालुक्यात माळशेज घाटाच्या पायथ्याशी मोरोशी गाव आहे या गावाच्या मागे भैरवगड किल्ला आहे किल्ल्याची रचना पहाता या किल्ल्याचा उपयोग टेहळणीसाठी होत असावा...👌🏼♥️🔥 #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त

शिवकालीन शस्त्र बिनीचा भाला... भाला हे भू सेनेतील पायदळ व घोडदळ सैनिकांचे एक शस्त्र आहे भाल्याला दंडशस्त्र असेही म्हणतात भल्ल (भाल्याचे पाते) या संस्कृत शब्दापासून भाला शब्द रूढ झाला. भाल्याच्या फाळाने शत्रूला भोसकून जायबंदी करता येते भाल्याने झालेली जखम खोल असल्यामुळे ती लवकर बरी होत नाही बाण हे भाल्याचे छोटे स्वरूप आहे हलके व आखूड भाले शत्रूवर फेकता येतात द्वंद्वयुद्धात अंगाशी न भिडता भाल्याचा उपयोग केला जाई.... मराठ्यांना भाला व तलवार ही बंदुकीपेक्षा अधिक प्रिय वाटत मुख (हलमुख) किंवा डोके (फाळ) दंड आणि पार्श्व किंवा पादत्राण असे भाल्याचे मुख्य तीन भाग असतात मुखाच्या अग्राने खुपसता येते दंडाच्या एका टोकांवर मुख व विरूद्ध टोकांवर पादत्राण बसवितात मुख ते पार्श्व धरून भाल्याची जास्तीत जास्त लांबी ७ मी आढळते डोक्याची लांबी ७५ सेंमी. पर्यंत असते भाल्याचा फाळ दगडाचा, हाडाचा किंवा धातूचा असतो दंड गोल असून लोखंडाचा किंवा बाबूंचा असतो पादत्राण लोखंडी असते भाल्याच्या पादत्राणाचे टोक जमिनीत खुपसून व भाला उभा किंवा तिरपा धरून भाला-तटबंदी उभी करण्यात मराठा राऊत पटाईत होते फेकण्याचे हातातले व मिश्र बहुकामी असे भाल्यांचे तीन वर्ग आहेत भालाधारी सामान्यतः चिलखत व ढाल वापरत असे.... #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩मी शिवबा भक्त #🚩शिवरायांचे भक्त

दुर्गदुर्गेश्वर रायगड : वाळुसरे खिंड...🚩 आपण पाहिलेल्या खूबलढा बुरुजापासून काही पायऱ्या चढून गेल्यावर थोडीशी सपाटी लागते. त्यापुढे एक खिंड आहे. डाव्या हाताला नाणे दरवाजा आणि उजव्या हाताला एक रस्ता खाली उतरत गेलेला दिसतो. आपण तेव्हा बरोबर हिरकणी टोकाच्या खाली उभा असतो.जी पायवाट खालीपर्यंत उतरत गेली आहे,तीच वाळुसरे खिंडीची वाट. शेजारी असणाऱ्या काळकाईच्या खळग्या मुळे त्यास काळकाईची खिंड असेही म्हणतात... या रस्त्यावरून जुन्या काळात राबता असल्याचे अनेक पुरावे आढळतात. छत्रपती राजाराम महाराज हे जिंजी ला प्रस्थान करताना वाघ दरवाज्यातून न जाता याच वाळुसरे खिंडीतून गेल्याचे अनेक अभ्यासकांचे मत आहे, पण तशे पुरावे नाहीत. खिंडीकडे पाहिले असता, आपल्या डाव्या हाताला रायगड आणि उजव्या हाताला असणारी छोटीशी टेकडी दिसते. तिच्या पोटात दडले आहे एक भुयार.१९८८ पर्यंत या भुयाराविषयी जास्त माहिती नव्हती. ११ जून १९८८ ला मुंबईच्या the Nature Lovers या संस्थेने सर्वप्रथम या भुयाराची माहिती आणि काही प्रकाशचित्रे समोर आणली... आतमधे ५० मी खोलीचे भुयार गाळ-चिखलात दबुन गेले आहे. आतमधे उजव्या आणि डाव्या बाजूला रस्ते गेले आहेत. गळात अनेक पायऱ्या रुतुन गेल्याने आणि अंधाराने नेमके या रस्त्याचे प्रयोजन काय..? हे आजही उलगडले नाही. बहुदा, या मार्गावर नजर ठेवण्यासाठी शिबंदीची व्यवस्था इथे केली गेली असेल. आतमधे छिन्नीच्या घावाचे निशान असल्याने हे भुयार मानवनिर्मितच आहे... याची माहिती १८ जून १९८८ च्या महाराष्ट्र टाइम्स तसेच २१ जुलै १९८८ च्या लोकसत्तामधे सुद्धा छापुन आलेली आहे.. या खिंडी जवळच ‘वीर जीवाजी लाड’ यांचे स्मारक आहे. रायगडच्या युद्धात ते याच खिंडीत धारतीर्थी पडले, असे मानल्या जाते.. फोटोत मशीद मोर्च्यावरून जाणारा रस्ता आणि समोर वाळुसरे खिंडीची टेकडी दिसत आहे. याच टेकडीच्या पोटात भुयार दडून आहे… आम्हीच ते वेडे ज्यांना आस इतिहासाची ♥️ #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩मी शिवबा भक्त #🚩शिवरायांचे भक्त

सह्याद्रीत अनेक किल्ले बघताना त्यांच्या माथ्यावरून दिसणारे आसपासचे वेधक डोंगर मती गुंग करून टाकतात.. नियतीची कृपादृष्टी वक्री झाल्यामुळे त्यांना काही गडकिल्ल्याचे साज चढले नाहीत, तरी भटक्यांची जमात त्यांच्यावर अपार प्रेम करते...! अशा वेडावून टाकणारा “कात्राबाई घळ” आणि “रांजण सुळका”.... घळ बाबत थोडक्यात माहिती : दोन्ही बाजूला भिंतीसारखे डोंगर असून मधल्या भागात असलेल्या अत्यंत अरुंद दरीला घळ म्हणतात. घळ ही अरुंद आणि बऱ्यापैकी लांब दरी असते. तिच्यात प्रवेश केल्यावर दुसऱ्या टोकाला बाहेर पडण्याचा सोपा मार्ग असेलच असे नाही. कित्येकदा त्या टोकाला कडा असू शकतो.. सह्याद्रीत अनेक घळी आहेत... भंडारदरा परिसरातील रतनगडावर जाऊन आलेले असतील त्यांना गडावरील दक्षिण बाजूचा गगनभेदी डोंगर चांगलाच लक्षात राहणारा ठरतो, इतका जो बलदंड व लक्षवेधी दिसतो तोच हा ‘कात्राबाईचा डोंगर’... 👌🏼♥️🔥 . #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩मी शिवबा भक्त #🚩शिवरायांचे भक्त

वेंकटगिरी येथे पाडलेले तांब्याचे नाणे... इ.स.१७५२ मध्ये मुराररावांनी बाबप्पा नायडूकडून कोडिकोंडा ताब्यात घेतले. तेथील नाणी ही विविध फनम प्रकारांतील आहेत. या नाण्यांवर सर्पाचे आरेखन दिसून येते. दक्षिण भारतात सर्पदैवताची पूजा रूढ असून, कार्तिकेय देवाशी त्याचा संबंध आहे. त्यालाच सुब्बराय असेही नाव असून, घोरपड्यांनी सोंडूर येथे त्याचे एक देऊळ बांधल्याचे ज्ञात आहे. त्यामुळे त्यांच्या तेथील नाण्यांवर सर्पाचे आरेखन असणे स्वाभाविक आहे. या नाण्यांवर एका बाजूस देवनागरी लिपीत ‘श्रीʼ, ‘श्री नाʼ किंवा ‘श्री षण्मुखʼ असे शब्द असून दुसऱ्या बाजूस सर्पप्रतिमा आहे. याखेरीज कोलार आणि मुलबागल येथूनही फनम प्रकारातील नाणी पाडली असावीत, असा संशोधकांचा तर्क आहे. विशेषत: मुहम्मद शाहच्या नावे कोलार येथून पाडलेला फनम ज्ञात आहे. या शिवाय सोंडूर येथे शाह आलम दुसरा याच्या नावे पाडलेला अर्धा होनही ज्ञात आहे. यावर दोन्ही बाजूस फार्सी भाषेतील मजकूर असून, ‘झर्ब सोन्दूरʼ अर्थात टांकसाळीचे नाव सोंडूर असे नमूद आहे. शाह आलमचे नाव शाह अली गौहर असे नमूद आहे. हे राज्यारूढ होण्याआधीचे नाव असून, फक्त मराठे सत्ताधीशच हे नाव नाण्यांवर वापरीत असत. कालानुक्रम पाहता हे नाणे मुराररावांनी पाडले असावे.. या शिवाय वेंकटगिरी येथूनही मुराराव घोरपड्यांनी नाणी पाडली होती. हे त्यांच्या प्रदेशातील दक्षिणतम ज्ञात टाकसाळीचे शहर असून १७५७ मध्ये मराठ्यांचा याच्याशी प्रथम संपर्क आला. विसाजी कृष्ण बिनीवाले या पेशव्यांच्या सरदाराने तेथील पाळेगाराकडून साडेतीन लाख रुपये खंडणी म्हणून घेतले व त्या सोबतच नेल्लोर, काळहस्ती, सर्वपल्ली, सिधवट या आसपासच्या ठिकाणांहूनही खंडणी गोळा केली. या काळाच्या आसपासच मुराररावांच्या ताब्यात वेंकटगिरी आले असावे, हे उघड आहे. एका समकालीन साधनातील नोंदीनुसार घोरपड्यांना वेंकटगिरीहून दरवर्षी चाळीस हजार रुपये उत्पन्न मिळत असे. येथे पाडलेल्या नाण्यांवर एका ‘किले वेंकटगिरीʼ असे स्थलनाम स्पष्टपणे नमूद असून दुसऱ्या बाजूस फणीधर नागाची सुबक आकृती असते. ही नाणी सोने व तांबे या दोन धातूंमध्ये ज्ञात असून फनम व कासू या प्रकारांमधील आहेत.. वेंकटगिरीतील नाणी त्यादृष्टीने महत्त्वाची आहेत. शिवाय घोरपड्यांप्रमाणे शिवपूर्वकालीन मराठे घराण्याने बदलत्या परिस्थितीप्रमाणे चलनाशी जुळवून घेतल्याचीही थोडीच उदाहरणे पाहावयास मिळतात.. संदर्भ : हिंदुराव घोरपडे घराण्याचा दक्षिणेतील इतिहास. #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩मी शिवबा भक्त #🚩शिवरायांचे भक्त

🚩 आजचे ऐतिहासिक दिनविशेष 🚩 🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩 १३ मार्च १६६५ (चैत्र शुद्ध सप्तमी, शके १५८७, संवत्सर विश्वावसू , सोमवार) स्वराज्य संकटात, मुघली फौजांचा स्वराज्यात धुमाकुळ. संकटाची मालिका सुरू झाली होती.. कोटीचंडी यज्ञ करून आलेल्या मिर्झाराजे जयसिंग यांच्या परवानगीनंतर मिर्झाराजाच्या फौजानी दिलेरखानाच्या नेतृत्वाखाली पुरंदरला वेढा टाकला ! आणि सुरू झाला मऱ्हाठयांचा एल्गार ! 🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩 १३ मार्च १७६० अब्दालीशी तह सुभेदार मल्हारराव होळकर कर्तबगारीने शुन्यातून झंजावात उभे करणारा पुरुष. ज्या काळात स्त्रीयांना गोशाशिवाय शिवाय घराबाहेर पडणे मुश्किल त्या काळात अहिल्यादेवींना शिक्षण-राजनीति-युद्धनीतिचे संस्कार करत त्यांना घडवणारा द्रष्टा पुरुष. संपुर्ण आयुष्य लढाया करण्यात गेले. राजकीय मुत्सद्देगिरी कोणालाही चकीत करणारी. वयाच्या पासष्ठाव्या वर्षीही इंग्रजांशीही विजयी झुंज दिली असा हा योद्धा. पानिपत ही एक शोकांतिका. पण १३ मार्च १७६० साली अब्दालीशी तह करुन त्याला परत वाटेला लावण्याचे मुत्सद्दी कार्य त्यांनी केले होते. 🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩 १३ मार्च १८०० नाना फडणवीस यांचा मृत्यू (जन्म १२ फेब्रुवारी १७४२) पेशव्यांच्या दरबारी असणारे मराठा साम्राज्यातील मुत्सद्दी होते. पेशवाईतील साडेतीन शहाण्यांपैकी हे अर्धे शहाणे समजले जात. बालवयातच नानासाहेब पेशव्यांच्या सान्निध्यात आल्यामुळे राज्यकारभाराचे शिक्षण त्यांना मिळाले. वयाच्या २० व्या वर्षी थोरल्या माधवरावांकडून त्यांना फडणिशीची वस्त्रे मिळाली. एवढे मोठे पद नानांनी आपल्या कर्तृत्वाने आणि मुत्सद्दीपणाने सांभाळले. आपल्या चातुर्याच्या बळावर नानांनी राजकीय घडी बसवलीच होती पण त्यांची कामाची तडफ, त्यांच्या वागण्यातला समतोलपणा या बरोबरच पेशवाई आणि राजसत्तेचा दबदबा आणि दरारासुद्धा त्यांनी वाढवला. इंग्रजांचा पाडाव करण्यातही ते यशस्वी झाले. #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त

१३ मार्च १७९५ खर्ड्याची लढाई...🚩 खर्ड्याची लढाई ही पेशवे व हैदराबादचा निजाम यांच्यात फेब्रुवारी-मार्च इ.स १७९५ साली भारतातील महाराष्ट्र राज्याच्या अहमदनगर जिल्ह्यातील खर्डा येथे झालेली एक लढाई होती या लढाईत मराठ्यांच्या संयुक्त फौजांनी हैदराबादच्या निजामाचा पराभव केला... महादजी शिंदेचा वारस दौलतराव शिंदे याच्याशी नाना फडणवीसाचे संबंध सुधारलेले होते आणि शिंद्याची विशाल सेना पुणे येथे असल्याने त्याचा फायदा घेऊन मराठा सत्तेचा प्रभाव दक्षिणेत वाढविण्याचे नानाने ठरविले आणि हैदराबादच्या निजामावर लक्ष केंद्रीत करुन त्याच्याकडे थकलेल्या चौथाईची मागणी केली निजामाचा मंत्री मुशीर मुल्कने ही चौथाईची मागणी फेटाळून लावतानाच भोसल्याचा वर्हाडातील महसुलावरील अधिकारही नाकारला परिणामी पेशवा, दौलतराव शिंदे, तुकोजी होळकर आणि दुसरा रघुजी भोसले यांच्या संयुक्त फौजांनी मार्च इ.स १७९५ मध्ये निजामाच्या प्रदेशावर आक्रमण केले... मराठ्यांनी निजामावर आक्रमण केल्यावर निजामाने ब्रिटिशांकडे मदत मागितली परंतु ब्रिटिशांनी मदत नाकारली आणि खर्डा येथे ही निर्णायक लढाई झाली मराठ्यांशी उघड्या मैदानावर तोंड देण्याचे सामर्थ्य निजामाकडे नसल्याने त्याने खर्डा येथील किल्ल्याचा आश्रय घेतला. मराठ्यांनी ताबडतोब खर्ड्याच्या किल्ल्याला वेढा दिला आणि किल्ल्याला होणारा अन्नधान्य आणि पाण्याचा पुरवठा खंडित करुन तटबंदीभोवती भडीमारासाठी तोफा रचल्या शेवटी भयग्रस्त निजामाने १३ मार्च इ.स १७९५ रोजी तहाची याचना करुन लढाईतून माघार घेतली... खर्डा येथेच दिनांक १३ मार्च इ.स १७९५ रोजी पेशवे आणि निजाम यांच्यात झालेल्या खर्ड्याच्या तहाने या लढाईची सांगता झाली... #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त

जसा भयानक "प्रचंडगड" तसा इतिहासात त्याचा कारभार... आणि तशी त्याची बेधडक आक्रमक "माची झुंजार".... ● प्रचंडगड (तोरणा) कारभार : शिवाजी महाराजांप्रमाणेच संभाजी महाराजांच्या काळात प्रत्येक गडाच्या अधिकार कक्षेत कोणती गावे समाविष्ट करावयाची ते ठरलेले असे. देवपाल, पालबुद्रुक, बालवडी ही तीनही गावे प्रचंडगडाच्या कक्षेत होती. त्या संबंधात गुंजण मावळच्या वतनदारांनी भांडण काढले होते. प्रचंडगडाचा सबनीस विसाजी माणकेश्वर याने शंकराजी नारायण सचिव यांना या विषयात विनंती केल्यामुळे त्यांनी संताजी शिलिमकर देशमुख व देशकुलकर्णी तर्फ गुंजण मावळ आणि किल्ल्याच्या घेऱ्याचा सरनाईक मालोजी इतबारराव व चाहूजी नाईक देवगिरीकर यांना बोलावून किल्ल्याच्या घेऱ्याची हद्द ठरवून घेऊन या भांडणाचा निकाल लावला होता. हे प्रकरण फारसे महत्त्वाचे नसले तरी संभाजी महाराजांच्या काळात गडकोटांच्या अधिकार कक्षांच्या व्यवस्थेची यावरून कल्पना येते... ● आक्रमकता झुंजार माचीचा विस्तार : राजगडाच्या दिशेने निघालेल्या एका बलदंड सोंडेवरील हे नागमोडी बांधकाम म्हणजे एखादी सळसळणारी नागीणच..!सळसळत जात जिने एकदम आपला फणा वर उचलावा अशी.. या माचीच्या दोन्ही बाजूला खोल कडे आणि डोंगराच्या या धारेवरच दोन टप्प्यांमधील माचीचे बांधकाम ज्याला चिलखती बुरुजांनी आणखी भक्कम केले आहे. तिचे वरून दिसणारे दर्शन जितके पोटात धडकी भरवणारे तितकेच तिच्या अंगाखांद्यावरून फिरताना भटक्यांना दरारा वाढवणारे... #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त

🚩 देश धरम पर मिटने वाला शेर शिवा का छावा था, 🚩 महापराक्रमी परमप्रतापी एक ही शंभूराजा था ⚔️ संभाजी महाराजांच्या बऱ्याच लढायांत कवी कलश महत्वाच्या भूमिकेत होते, कवी कलश हे एक सुंदर कवी होते या बरोबर ते एक निष्णात योद्धे ही होते. म्हणूनच ते शेवट पर्यंत संभाजी महाराजांच्या सोबत होते. ती मैत्री इतिहासात कोरली जावी अशी होती. दोघेही औरंगजेबाच्या कैदेत असताना एवढे भयंकर हाल सोसून देखील दोघांनीही मृत्यूला कवटाळणे पसंद केले पण त्या औरंगजेबासमोर गुडघे टेकले नाहीत. नमाजाच्या रुखाता पढायला औरंगजेब गुडघे टेकून खाली बसतो. त्याची ती अवस्था बघून संभाजी राजांनी कवी कलशांना विचारी, कवी आहात आपण..मग! या प्रसंगावरं सुचते का एखादी कविता?” …कवी कलश म्हणाला “हां हां राजन का नाही, ऐका!… ”राजन तूम हो सांचे..खूब लढे हो जंग!!!.. देखं तुम्हारा तेज…तखत त्यजत औरंग!!!” अहो! राजे…काय लढलात तुम्ही जंग!… काय तुमचं तेज!…काय तुमचं शौर्य!… राजे! तुमचं तेज बघून औरंगजेब स्वतः स्वतःचे सिंहासन त्यागून तुमच्या पुढं येऊन गुढघे टेकून बसलाय...☝️ प्रत्यक्ष मृत्यू समोर आहे तरी संभाजी राजे कवी कलशाना मनापासून दाद देतात.. बहोत खूब!!! हे सर्व ऐकल्यावर औरंगजेबच्या तळ पायाची आग मस्तकात जाते तो आदेश देतो... आखे निकालनेसे पहले इसकी जबान काट डालो और ये सजाये पहले इस कवी पर आजमाओ ”औरंगजेब निघून गेला पण कवी कलश यांना सजा करावी असे सांगून त्याने फार मोठा डाव खेळला होता. कवी कलशाना होणाऱ्या सजा पाहून शंभू राज्याच्या काळजाचा थरकाप होईल, ते जीवाची भीक मागून मुस्लीम धर्म स्वीकारायला तयार होतील असे त्याला वाटले. पण औरंगेबाला माहित नव्हते मराठ्याचा हा छावा आपल्या आईच्या दुधाला जागणारा होता. "कवी कलशांनी एक नजर शंभू राजांवर टाकली कारण ते परत या डोळ्यांनी शंभू राजांना पाहू शकणार नव्हते". आज महाशिवरात्री, शंभु महादेवास दण्डवत घालण्याचा तर शंभू छत्रपतींना स्मरण दिनी नतमस्तक होण्याचा दिवस 🙏 मानाचा मुजरा राजे 🙏 मानाचा मुजरा 🙏 #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त

🚩 आणि....... अखेरं! तो औरंग्या म्हणत राहिला...... "सचमुच छावा हैं छावा शेरं का... हमनें आँखें निकाल दीं उसकी, लेकिन उसकी आँखें झुकी नहीं हमारें सामने" "हमनें जबान काँट दी उसकी, लेकिन उस जबान से उसने मांगे नहीं रेहेम के दो लब्जं" "हमनें हात तोड़ दिए उसके, लेकिन नहीं फैलाएं उसने अपने हात हमारें सामने" "हमनें पांव काँट दिए उसके, लेकिन नहीं टेंकें उसने अपने घुटनें हमारें सामने" "हमनें गर्दन काँट दी उसकी, लेकिन उसकी गर्दननहीं झुकी हमारें सामने" ""सचमुच छावा हैं छावा शेरंका" ......या अल्लाह!!! होंगे कामयाब कभीं या ऐसेही लौटना पड़ेगा ख़ाली हाथ देहेल्ली.....🏇 पण! दिल्लीला परत जाण्याचं भाग्यं औरंग्याची वाट्याला आलंच नाही. संभाजीराजांच्या रक्ताच्या थेंबा थेंबातून इथं पुन्हा जन्माला आले...🔥 "हजारों, लाखों"..."छत्रपती संभाजी" अरे!!! संताजी,,,धनाजीसारखा एक-एक झुंजत राहिला, लढत राहिला...⚔️ राजाशिवाय चौदा वर्ष महाराष्ट्र औरंग्याशी टक्करं घेत राहिला आणि अखेरं इथंचऔरंग्या कबरं बांधून मग शांत झाला. हि प्रेरणा होती छत्रपती संभाजीं राजांच्या बलिदानाची, हि प्रेरणा होती संभाजी राजांच्या राष्ट्रप्रेमाची , राष्ट्रभक्तीची , धर्मनिष्ठेची...☝ मरण आले तरी चालेल पण शरण जाणार नाही......☝ छत्रपती संभाजी महाराज की जय !! हिंदू धर्म की जय !! छत्रपती संभाजी महाराज यांचे बलिदान असामान्य होते त्यांच्या कार्याची ज्वाला या आसमंतात कायम धगधगत राहील आणि जाणीव करून देईल या महाराष्ट्राला शौर्याची आणि पराक्रमाची गाथा☝ जय भवानी🚩 जय शंभुराजे 🚩 #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #🚩शिवरायांचे भक्त #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩मी शिवबा भक्त