पुण्यातील एका शांत कॉलनीत 'आप्पा' एकटेच राहायचे. त्यांच्या पत्नीचे पाच वर्षांपूर्वी निधन झाले होते. त्यांची एकुलती एक मुलगी, 'समीरा', बंगळुरूमध्ये एका मोठ्या आयटी कंपनीत नोकरीला होती आणि नुकतीच ती लग्न करून तिथे स्थायिक झाली होती.
आप्पांची एक सवय होती. गेल्या अनेक वर्षांपासून, घड्याळात रात्रीचे बरोबर १० वाजले, की त्यांचा समीराला न चुकता फोन यायचा. फोनवरचे त्यांचे प्रश्न नेहमी तेच असायचे.
"हॅलो बाळा, ऑफिसमधून घरी पोहोचलीस का? जेवण झालं का तुझं?"
सुरुवातीला समीरा या प्रश्नांची प्रेमाने उत्तरे द्यायची. पण लग्नानंतर आणि नोकरीच्या वाढत्या ताणामुळे तिला आप्पांच्या या रोजच्या फोनचा प्रचंड कंटाळा येऊ लागला. कधी ती मित्रांसोबत बाहेर असायची, कधी नवऱ्यासोबत टीव्ही बघत असायची, तर कधी ऑफिसच्या मीटिंगमध्ये असायची. बरोबर १० वाजता आप्पांचा फोन वाजला, की तिची चिडचिड व्हायची.
एके दिवशी रात्री समीराचे तिच्या नवऱ्यासोबत काहीतरी क्षुल्लक कारणावरून कडाक्याचे भांडण झाले होते. ती रागातच बेडरूममध्ये येऊन बसली. तिचे डोके भणाणून गेले होते.
तेवढ्यात घड्याळात १० वाजले आणि तिच्या मोबाईलवर 'आप्पा कॉलिंग' असे नाव झळकले. समीराने रागाने फोन उचलला आणि आप्पा काही बोलण्याआधीच ती संतापाने ओरडली.
"बाबा, काय लावलंय तुम्ही हे रोज रोज? मी आता लहान शाळेत जाणारी मुलगी नाहीये! माझं लग्न झालंय, माझं स्वतःचं एक वेगळं आयुष्य आहे. रोज रात्री बरोबर दहा वाजता फोन करून माझी चौकशी करणं प्लीज बंद करा आता. मला माझा 'स्पेस' हवाय. मी सुरक्षित आहे. मला जेव्हा वेळ मिळेल, तेव्हा मीच तुम्हाला फोन करत जाईन. प्लीज मला रोज हा असा त्रास देऊ नका!"
समीराने न थांबता एका श्वासात सर्व राग आप्पांवर काढला.
पलीकडून काही सेकंद पूर्ण शांतता होती. आप्पांचा फक्त एक जड श्वास समीराला ऐकू आला. थोड्या वेळाने अत्यंत कांपऱ्या आणि दबक्या आवाजात आप्पा फक्त एवढंच म्हणाले, "बरं बाळा... झोप आता. काळजी घे स्वतःची."
आणि फोन कट झाला.
त्या दिवसानंतर आप्पांचा रात्री १० वाजताचा फोन येणे कायमचे बंद झाले. ते फक्त सकाळी व्हॉट्सॲपवर एखादा 'सुविचार' किंवा फुलांचा फोटो पाठवायचे. समीराला खूप मोकळे आणि निवांत वाटले. "चला, सुटले एकदाची या रोजच्या कटकटीतून," असा विचार करून ती स्वतःच्या संसारात आणि नोकरीत मग्न झाली. ती स्वतःहून आप्पांना रविवारी कधीतरी पाच मिनिटे फोन करायची, तेव्हाही आप्पा अतिशय मोजकेच बोलायचे.
असेच सहा महिने उलटून गेले.
एके दिवशी पहाटे साडेपाच वाजता समीराच्या मोबाईलची रिंग वाजली. फोन पुण्याच्या शेजाऱ्यांचा होता. समीराने झोपेतच फोन उचलला आणि पलीकडचे शब्द ऐकताच ती जागीच थिजली.
आप्पांना झोपेतच सायलेंट हार्ट अटॅक आला होता आणि ते कायमचे हे जग सोडून गेले होते.
समीरा वेड्यासारखी रडत, पहिली फ्लाईट पकडून पुण्यात पोहोचली. घरातली ती गर्दी, ते रडणे आणि आप्पांचे ते शांत झोपलेले शरीर बघून समीराच्या काळजाचे तुकडे झाले. सर्व विधी पार पडले. नातेवाईक निघून गेले. चार दिवसांनी समीरा आप्पांची बेडरूम आवरत होती.
आप्पांच्या उशीखाली तिला त्यांचा तो जुना स्मार्टफोन आणि एक छोटीशी डायरी सापडली. समीराने ती डायरी उघडली. त्यातील एका पानावर आप्पांच्या थरथरत्या अक्षरातील ओळी वाचून समीराचा श्वासच कोंडला गेला.
आप्पांनी लिहिले होते:
"समीराच्या आईला जाऊन पाच वर्षे झाली. हे घर खायला उठतं. रात्री १० वाजले की मला घाम फुटायला लागतो, छातीत भयंकर धडधडतं. या एकटेपणाची आणि अंधाराची मला खूप भीती वाटते. पण जेव्हा मी रात्री बरोबर १० वाजता समीराला फोन लावतो, तिचा 'हॅलो बाबा' हा आवाज कानावर पडतो... तेव्हा माझ्या धडधडणाऱ्या काळजाला शांतता मिळते. माझा जीव भांड्यात पडतो. ती सुरक्षित आहे हे समजलं, की मला या रिकाम्या घरात रात्रीची शांत झोप लागते."
समीराचे हात थरथर कापू लागले. तिने पुढचे पान पलटले. ती त्याच तारखेची नोंद होती, ज्या दिवशी तिने आप्पांना फोनवर रागावून सुनावले होते.
"आज माझ्या मुलीने मला फोन करू नको असं सांगितलं. तिला माझ्या प्रेमाचा आता त्रास होतोय. तिचं बरोबर आहे, ती आता मोठी झालीये. मी आजपासून तिला कधीच कॉल करून त्रास देणार नाही. पण... आता रात्रीची झोप कशी येणार? तिचा आवाज ऐकल्याशिवाय मला श्वास घेता येत नाही."
समीराच्या डोळ्यांतून घळाघळा अश्रू वाहू लागले. तिने वेड्यासारखा आप्पांचा तो जुना मोबाईल हातात घेतला आणि त्याचा 'कॉल लॉग' (Call History) उघडून पाहिला.
मोबाईलची स्क्रीन बघताच समीराने एक भयंकर मोठी किंकाळी फोडली आणि ती जमिनीवर कोसळली!
गेल्या सहा महिन्यांत... ज्या दिवशी तिने आप्पांना ओरडले होते त्या दिवसापासून ते काल आप्पा जाईपर्यंत... रोज रात्री बरोबर १०:०० वाजता आप्पांनी समीराचा नंबर डायल केला होता! पण तो फोन 'रिंग' होण्याआधीच अवघ्या दोन सेकंदात त्यांनी तो 'कट' केला होता.
ती रोज रात्री आपला नंबर डायल करायचे, मोबाईलच्या स्क्रीनवर दिसणारा समीराचा फोटो बघायचे, आणि फोन लागण्याआधीच कट करायचे... जेणेकरून समीराला त्रास होऊ नये! पण स्वतःच्या एकटेपणाशी लढताना, फक्त नंबर डायल करून ते स्वतःच्या काळजाची समजूत काढत होते.
समीरा ढसाढसा रडत होती. ती उशीला घट्ट मिठी मारून ओरडत होती, "मला माफ करा बाबा! मी खूप स्वार्थी आहे. मला वाटायचं तुम्ही माझ्यावर 'कंट्रोल' ठेवण्यासाठी फोन करताय, पण तो फोन माझ्यासाठी नव्हता... तो तुमच्या स्वतःच्या जगण्यासाठी होता! बाबा, प्लीज मला एक कॉल करा... मला तुमचा आवाज ऐकायचाय!"
पण आता रात्रीचे १० वाजून गेले होते, आणि समीराचा फोन पुन्हा कधीच वाजणार नव्हता. #🎭Whatsapp status
"सख्ख्या भावाने बहिणीला हाकलले 'मागच्या दाराने'! पण भरपार्टीत एका डॉक्टरने जेव्हा 'ते' भयंकर सत्य उघड केले, तेव्हा करोडपती भावाने सर्वांसमोर फोडला हंबरडा!"
सावित्री ही अवघ्या १८ वर्षांची होती, जेव्हा तिच्या आई-वडिलांचे एका अपघातात निधन झाले. तिच्या पदरात तिचा १० वर्षांचा लहान भाऊ, 'रोहन' पडला. नातेवाईकांनी पाठ फिरवली. पण सावित्रीने हिंमत हरली नाही. तिने स्वतःचे शिक्षण सोडले, लोकांच्या शेतात मजुरी केली, दुसऱ्यांची धुणीभांडी केली, पण रोहनला कधीच पोरकेपणाची जाणीव होऊ दिली नाही. तिने स्वतःचे लग्नही केले नाही, जेणेकरून रोहनच्या शिक्षणात पैशांची कमतरता येऊ नये.
रोहन हुशार होता. तो पुण्यातून इंजिनिअर झाला आणि त्याला अमेरिकेत एका मोठ्या आयटी कंपनीत नोकरी लागली. काही वर्षांतच तो करोडपती झाला. तिथेच त्याने एका अतिशय श्रीमंत आणि उच्चभ्रू कुटुंबातील मुलीशी, 'नेहाशी' लग्न केले. सावित्रीला वाटले की आपल्या कष्टाचे चीज झाले, आता आपला भाऊ सुखात राहील.
अमेरिकेहून परतल्यावर रोहनने पुण्यात ५ कोटींचा एक आलिशान बंगला विकत घेतला आणि मोठ्या 'वास्तुशांती' (Housewarming) पार्टीचे आयोजन केले.
तो हृदयद्रावक दिवस आणि बहिणीचा अपमान:
वास्तुशांतीच्या दिवशी सावित्री पहाटेच उठून गावातून एसटी बसने पुण्यात आली. तिच्या हातात एका फाटक्या पिशवीत रोहनच्या आवडीचे घरगुती 'बेसनचे लाडू' होते आणि अंगावर एक जुनी, विटलेली सुती साडी होती.
ती अतिशय आनंदाने रोहनच्या बंगल्याच्या दारात पोहोचली. रोहन सुटाबुटात पाहुण्यांचे स्वागत करत होता. सावित्रीला पाहताच त्याचा चेहरा पडला. तो धावत तिच्याजवळ आला आणि तिला बाजूला ओढत अत्यंत रागाने म्हणाला,
"ताई... तू इथे यायला नको होतं! आतमध्ये माझे विदेशी क्लायंट्स आणि नेहाचे करोडपती नातेवाईक बसलेत. तुझी ही जुनी साडी आणि हा भिकाऱ्यांसारखा अवतार बघून माझी सोसायटीत बेइज्जती होईल. तू एक काम कर, कुणालाही न दिसता मागच्या दाराने किचनमध्ये जा, तिथले उष्टे खरकटे डबे आवर आणि ही पार्टी संपायच्या आत मागच्याच दाराने गावी निघून जा!"
ज्या बहिणीने त्याला हाताच्या फोडासारखे जपले, तिच्याच भावाने आज तिला भिकाऱ्यासारखी वागणूक दिली होती. सावित्रीचे काळीज फाटले, डोळ्यांतून घळाघळा अश्रू वाहू लागले. पण भावाची इज्जत जाऊ नये म्हणून ती निमूटपणे डोळे पुसत 'मागच्या दाराने' किचनमध्ये जाऊन बसली.
तो भयंकर प्रसंग आणि सत्याचा स्फोट:
पार्टी रंगात आली होती. रोहन हातात माईक घेऊन सर्वांसमोर भाषणात सांगत होता की, "मी आज जो काही आहे, तो फक्त आणि फक्त माझ्या स्वकष्टाने आणि हुशारीने आहे. मी शून्यातून विश्व निर्माण केलंय!"
तेवढ्यात पार्टीत शहरातले अत्यंत नामांकित आणि वयस्कर सर्जन, 'डॉक्टर देशपांडे' यांची एंट्री झाली. ते रोहनचे फॅमिली डॉक्टर होते. रोहनने आनंदाने त्यांचे स्वागत केले. पण डॉ. देशपांडे यांची नजर कोपऱ्यातून पाणावलेल्या डोळ्यांनी बघणाऱ्या सावित्रीवर पडली.
ते थेट सावित्रीकडे गेले. त्यांनी सर्वांसमोर त्या जुन्या साडीतल्या सावित्रीचे चक्क पाय धरले! संपूर्ण पार्टीत स्मशानशांतता पसरली. रोहन आणि त्याची पत्नी नेहा अवाक् होऊन बघत होते.
"डॉक्टर, तुम्ही हे काय करताय? ती एक साधी गावरान बाई आहे..." रोहन अडखळत म्हणाला.
डॉ. देशपांडे रोहनकडे वळले. त्यांचा चेहरा रागाने लाल झाला होता. त्यांनी अत्यंत कठोर आणि थरथरत्या आवाजात सर्वांसमोर असा काही खुलासा केला की तिथे उपस्थित असलेल्या प्रत्येकाच्या पायाखालची जमीनच सरकली!
"रोहन... तू शून्यातून विश्व निर्माण केलं नाहीस, तू या 'माऊलीच्या' आयुष्याची राखरांगोळी करून स्वतःचा इमला उभा केलास! तू विसरलास का? १५ वर्षांपूर्वी जेव्हा तुझ्या दोन्ही किडन्या (Kidneys) निकामी झाल्या होत्या आणि तू हॉस्पिटलच्या बेडवर मृत्यूच्या दारात होतास... तेव्हा याच ताईने स्वतःच्या आयुष्याची पर्वा न करता, स्वतःची एक किडनी तुला दान केली होती! एवढंच नाही, तर तुझ्या ऑपरेशनसाठी आणि अमेरिकेच्या तिकीटासाठी तिने स्वतःच्या वाट्याची पिढीजात शेतजमीन विकली आणि आयुष्यभर अविवाहित राहिली!"
डॉक्टरांनी रोहनच्या छातीवर बोट ठेवत पुढचे वाक्य उच्चारले,
"आज तू ज्या करोडोंच्या संपत्तीचा आणि प्रतिष्ठेचा अहंकार दाखवतोयस ना... तो अहंकार ज्या शरीरातून येतोय, ते शरीर आणि तो श्वास या फाटक्या साडीतल्या बहिणीच्या उधारीवर चालतोय! जिने स्वतःचा अवयव काढून तुला दिला, तिलाच आज तू 'मागच्या दाराची' लायकी दाखवलीस?"
हे ऐकताच रोहनच्या हातातला माईक खाली पडला. त्याच्या सासरच्या मंडळींच्या आणि नेहासकट सर्वांच्या डोळ्यांतून पाणी आले. रोहनला त्याच्या भयंकर पापाची जाणीव झाली होती. तो धावत गेला आणि त्याने सावित्रीचे पाय धरून असा काही हंबरडा फोडला की अख्खा बंगला हादरला!
"ताई... मला माफ कर ताई! पैशाच्या मस्तीत मी आंधळा झालो होतो. मी खूप मोठा पापी आहे!" रोहन जमिनीवर डोकं आपटून रडत होता.
पण सावित्रीने अत्यंत शांतपणे रोहनला बाजूला केले. तिने ती बेसनाच्या लाडूंची पिशवी टेबलावर ठेवली आणि म्हणाली,
"रोहन, मी तुला माझी किडनी दिली, कारण तू माझा भाऊ होतास. पण आज तू मला मागच्या दाराने हाकललंस... तिथेच माझं काम संपलं. इथून पुढे तू तुझ्या पैशांच्या आणि प्रतिष्ठेच्या दुनियेत सुखी राहा. मी पुन्हा कधीच तुझी लाज काढायला या मोठ्या बंगल्यात येणार नाही!"
सावित्री मागे न पाहता त्या बंगल्याच्या मुख्य दरवाजातून कायमची निघून गेली. आणि मागे उरला तो फक्त रोहनचा पश्चात्ताप आणि पैशांच्या गर्वावर पडलेली कर्माची सर्वात मोठी चपराक!
भाऊ-बहिणीच्या नात्याची आणि त्यागाची जाणीव करून देणारी ही कथा तुम्हाला कशी वाटली? #🎭Whatsapp status
मुंबईच्या रखरखत्या उन्हाळ्यात दुपारच्या वेळी रस्त्यावरून चालणं सुद्धा मुश्कील झालं होतं. बाहेर तापमान ४० अंशांच्या वर गेलं होतं. 'आदित्य' हा एक मोठा आयटी व्यावसायिक (IT Businessman) आपली ३ वर्षांची चिमुकली लेक, 'रिया', हिला घेऊन आपल्या ५० लाखांच्या आलिशान कारमधून निघाला होता. रिया मागच्या सीटवर गाढ झोपली होती.
वाटेत एका मेडिकल दुकानाजवळ आदित्यने कार थांबवली. त्याला रियासाठी काही औषधं घ्यायची होती. त्याने विचार केला, "फक्त २ मिनिटं तर लागतील. पोरीला कशाला बाहेर या उन्हात नेऊ?" त्याने कारचे इंजिन चालू ठेवले, एसी (AC) फुल केला आणि बाहेरून दरवाजे लॉक करून तो मेडिकलमध्ये गेला.
मेडिकलमध्ये थोडी गर्दी होती आणि औषध शोधायला वेळ लागत होता. पाहता पाहता १० मिनिटे निघून गेली. अचानक बाहेरून एक मोठा आवाज आला— 'धडाम!' आदित्यने दुकानातून बाहेर पाहिलं, तर एक १४-१५ वर्षांचा, अंगावर फाटके कपडे असलेला कचरा वेचणारा (Rag-picker) भिकारी मुलगा एका मोठ्या दगडाने त्याच्या आलिशान कारची काच फोडत होता!
आदित्यचा राग अनावर झाला. "माझा २ लाखांचा लॅपटॉप आहे आत! हा भिकारडा नक्कीच चोरी करतोय!" आदित्य वेड्यासारखा कारजवळ धावला. त्या मुलाने काच फोडली होती आणि तो आत हात टाकून दरवाजा उघडण्याचा प्रयत्न करत होता. आदित्यने मागून त्या मुलाची कॉलर पकडली आणि त्याला रस्त्यावर खचकन ओढले.
"चोर कुठला! भिकारड्या... माझ्या गाडीत हात टाकतोस?" आदित्यने त्या मुलाला बेदम मार द्यायला सुरुवात केली. आजूबाजूच्या लोकांनीही तिथे गर्दी केली आणि त्या गरीब मुलाला 'चोर' समजून लाथा-बुक्क्यांनी मारलं. तो मुलगा रक्ताबंबाळ झाला होता, त्याच्या तोंडातून रक्त वाहत होतं. तो मुलगा बोट दाखवून काहीतरी सांगण्याचा प्रयत्न करत होता, पण आदित्यने रागाच्या भरात त्याच्या पोटात जोरात लाथ मारली.
पोलिसांची गाडी आली. आदित्यने ओरडून सांगितलं, "साहेब, हा चोर माझ्या गाडीतलं सामान चोरतोय, ह्याला आत टाका!" पोलिसांनी त्या मुलाला फरफटत पोलीस स्टेशनला नेले.
सगळे लोक आदित्यला म्हणाले, "बरं केलंत साहेब, हे रस्त्यावरचे पोरं असेच चोर असतात." आदित्य अहंकाराने आपला शर्ट नीट करत कारजवळ आला. त्याने कारचा दरवाजा उघडला... आणि त्याच्या पायाखालची जमीनच सरकली!
आदित्यच्या तोंडातून एक भयंकर किंकाळी बाहेर पडली.
उन्हामुळे कारचे इंजिन ओव्हर-हीट (Over-heat) होऊन बंद पडले होते. इंजिन बंद पडल्यामुळे एसी पूर्णपणे बंद झाला होता आणि दरवाजे 'ऑटो-लॉक' (Auto-lock) झाले होते. बाहेर ४० अंश ऊन आणि आत बंद कारमध्ये 'ग्रीनहाऊस इफेक्ट'मुळे (Greenhouse effect) हवा पूर्णपणे उकडली होती. मागे बसलेली ३ वर्षांची रिया बेशुद्ध पडली होती, तिचे ओठ निळे पडले होते आणि गुदमरल्यामुळे तिच्या नाकातून रक्त आलं होतं!
त्या भिकारी मुलाने काच चोरीसाठी नाही फोडली होती... तो त्या गुदमरत असलेल्या चिमुकलीचा जीव वाचवण्यासाठी काच फोडत होता, कारण आत तिला श्वास घेता येत नव्हता!
आदित्य वेड्यासारखा रियाला घेऊन हॉस्पिटलमध्ये धावला. डॉक्टरांनी तातडीने तिला आयसीयूमध्ये (ICU) घेतले. अर्ध्या तासाने डॉक्टर बाहेर आले.
"आदित्य सर, तुमची मुलगी वाचली. पण खरा आभार त्या माणसाचा माना ज्याने तुमच्या कारची काच फोडली. जर त्या काचेचा तुकडा फुटून आत हवा आली नसती, तर पुढच्या ३ मिनिटांत रियाचा गुदमरून मृत्यू झाला असता. कोण आहे तो देवदूत?"
डॉक्टरांचे ते शब्द ऐकून आदित्यला स्वतःचीच किळस आली. 'ज्याने माझ्या मुलीचा जीव वाचवला, त्याला मी चोर समजून चौकात रक्ताबंबाळ होईपर्यंत मारलं? त्याला पोलीस लॉकअपमध्ये पाठवलं?' आदित्य धावत पोलीस स्टेशनला गेला.
लॉकअपच्या एका अंधाऱ्या कोपऱ्यात तो १४ वर्षांचा मुलगा गुंडाळून बसला होता. त्याचा एक हात मोडला होता आणि तोंडावर भयंकर सूज आली होती. आदित्यने पोलीस इन्स्पेक्टरला हात जोडून लॉकअप उघडायला लावला.
आदित्य धावत आत गेला आणि त्याने त्या भिकारी मुलाचे पाय घट्ट पकडले. तो एका लहान मुलासारखा धाय मोकलून रडू लागला.
"मला माफ कर लेका! मी पैशाच्या माजाने आंधळा झालो होतो! तू माझ्या पोरीचा जीव वाचवलास आणि मी तुला... माझे हात तुटून का नाही पडले!"
तो मुलगा भीत-भीत म्हणाला, "साहेब, माझी पण एक लहान बहीण होती. ती पण अशीच एका अपघातात गुदमरून गेली. त्या पोरीला गाडीत तडफडताना बघून मला माझी बहीण आठवली. काच फोडताना माझा हात कापला, पण तिला वाचवणं गरजेचं होतं. तुम्ही मला मारलं तरी चालेल, पण तुमची पोरगी ठीक आहे ना साहेब?"
ते ऐकून आदित्यच्या आतला अहंकार पूर्णपणे मातीत मिसळला. एक करोडपती बाप, एका भिकारी मुलाच्या पायावर डोकं ठेवून ढसाढसा रडत होता. आदित्यने त्याच दिवशी त्या मुलाला पोलीस स्टेशनमधून बाहेर काढलं, त्याच्या उपचाराचा सर्व खर्च केला आणि त्याला आपला 'मानलेला मुलगा' म्हणून कायमचं घरी नेलं.
या कथेतून दोन मोठ्या शिकवणी मिळतात:
१) लहान मुलांना बंद कारमध्ये एकटे सोडून जाण्याची चूक कधीच करू नका, ती एक भयंकर मृत्यूचा सापळा असू शकते.
२) माणसाची पारख त्याच्या कपड्यांवरून करू नका. कधी कधी ज्याला आपण समाजाचा 'कचरा' समजतो, त्याच्या आत एका श्रीमंत माणसापेक्षा खूप मोठा 'देवदूत' लपलेला असतो. #🎭Whatsapp status
