‎*•།आजचे_ऐतिहासिक_शिवदिनविशेष།•* ‎📜 १३ जानेवारी इ.स.१६७२ ‎( पौष वद्य नवमी शके १५९३ संवत्सर विरोधकृत शनिवार ) ‎दिलेर खानाने पुणे लुटले :- ‎          पेशवे मोरोपंतांनी दिलेर खानाचा वेढा उठवण्यासाठी १२ हजार मावळे पाठवले. त्यात एक हजारी अधिकारी रामाजी काका पांगेरा होते. ‎मावळ्यांनी गनिमी कावा वापरून खानाला हैराण करून सोडले इतके की खानाने वेढा उठवला. मराठ्यांनी दिलेर खानाचा पाठलाग केला आणि कणेरगड परिसरात खानाची आणि पांगेरा काकांची गाठभेट झाली. काकांनी मावळ्यांना आव्हान केले की, ' आता अखेरचा एल्गार... आपण सोबती असतील ते उभे राहावे ' ७०० मावळे रामाजी काकांबरोबर उभे राहिले. खानाची फौज प्रचंड होती विरुद्ध ७०० मावळे. मराठे घेरले गेले, पण मावळ्यांनी जो प्रतिकार केला तो सुन्न करणारा होता. लाह्या फुटाव्यात अशी मोगलांची सर्रास कत्तल, लांडगेतोड केली. एकेक मावळ्यांच्या शरीरावर तीस चाळीस जखमा, मात्र जखमांची पर्वा न करता मराठे अंगात सैतान शिरल्याप्रमाणे झुंजत होते. पहिल्या प्रहरातच बाराशे हशम, बोकड कपावेत अशा प्रकारे कापून काढले. ‎दिलेर खानाला आठवला तो पुरंदर आणि मुरारबाजी काकांचा पराक्रम! ‎टिकाव लागेल की नाही हे लक्षात येताच खानाने राखीव फौज उतरवून हल्ला केला. आणि अखेर ह्या रणसंग्रामात ७०० मावळे आणि रामाजी काका पांगेरा धारातीर्थी पडले. कोरजाई गावचा सुपुत्र कणेरगड परिसरात धारातीर्थी पडला. ‎रणसंग्रामात झालेली नामुष्की पाहून ह्याचा सूड म्हणून दिलेर खानाने पुणे लुटून निरपराध नागरिकांची हत्या केली. ‎ ‎📜 १३ जानेवारी इ.स.१६८० ‎(पौष वद्य ७ सप्तमी शके १६०१ संवत्सर सिद्दार्थी वार मंगळवार) ‎छत्रपती शिवाजी महाराज व युवराज शंभुराजे यांची पन्हाळा या गडावर ऐतिहासिक भेट. ‎           किल्ले पट्टागडावरून महाराज किल्ले पन्हाळ्यावर आले. युवराज शंभुराजेंच्या पुनरागमनाची वार्ता महाराजांना कळली. महाराजांनी युवराज शंभुराजे यांना किल्ले पन्हाळ्यावर बोलावून घेतले. खजील झालेले युवराज शंभुराजे गडावर आले. छत्रपती शिवाजी महाराज आणि युवराज शंभुराजे या महापराक्रमी पिता-पुत्रांची अखेरची भेट झाली. किल्ले पन्हाळगड त्यास साक्ष आहे! पश्चात्तापदग्ध युवराज शंभुराजे आणि छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्यात अखेरचे बोलणे झाले... अगदी अखेरचे! त्यानंतर महाराज किल्ले राजगडी दाखल झाले. पुढे १५ मार्च १६८० युवराज राजारामराजेंचे लग्न झाले, मात्र या लग्नासाठी ज्येष्ठ पुत्राला आमंत्रण गेले नाही आणि पुढील पंधरवड्यानंतर महाराजांना म्रृत्यूने गाठून नियती शांत झाली. युवराज शंभुराजे पोरके झाले. मात्र युवराज शंभुराजेंना दिलेरखानाच्या तावडीतून सुटून आल्यानंतरची पित्याची अखेरची भेट आणि महाराजांचे ते खडे बोल आयुष्यभर आठवत राहिले. ‎ ‎📜 १३ जानेवारी इ.स.१६८५ ‎(पौष वद्य ३ त्रृतीया शके १६०६ संवत्सर रक्ताक्ष वार मंगळवार) ‎मराठ्यांचा पुण्यात मोगलांबरोबर संघर्ष! ‎          पुणे, शिरवळ, नवलाख उंबरे येथे मराठे सैन्याबरोबर मोगल सैन्य झुंजत होते. मराठ्यांचे १००००  सैन्य पुण्याजवळ येऊन धडकले. पुण्याचा मोगली ठाणेदार रसदअंदाजखान सांगण्यास तयार झाला. त्याच्याजवळ सैन्य कमी होते. त्याने बादशहास कळविल्यानंतर त्याला अतिशखानाबरोबर १४५५ स्वार, एक तलवार व २००० रुपये पाठविण्यात आले. त्याने मराठ्यांना प्रतिकार केला. त्याचवेळी शिरवळला असलेला मोगली ठाणेदार बरामंदखान हा तेथील बंदोबस्त करीत होता. तो कडक करण्यात आला. तेथील सैनिकांसाठी २००० बैल धान्य सरकारी गोदामांतून  बादशहानेपाठविले होते. त्यापैकी ३००बैल धान्य मराठ्यांनी लुटले आणि ते सुप्याला पाठविले. बरामंदखानाला आपल्या ठाण्याची विषेश काळजी घेण्याबद्दल व मराठ्यांपासून जाग्रृत राहण्याबद्दल सांगण्यात आले. वरील घटनेवरून पुणे, शिरवळ, शिवापूर या भागातील मराठे सैन्य मोगली सैन्यास किती हैराण करून सोडीत होते याची कल्पना येते. ‎ ‎📜 १३ जानेवारी इ.स.१६८८ ‎(पौष वद्य षष्ठी शके १६०९ संवत्सर प्रभव वार शुक्रवार) ‎मराठ्यांचा कांजीवरमवर हल्ला! ‎          आक्रमक सह्याद्रीच्या प्रदेशातील लढाई सफाईदारपणे खेळणारे मराठे आत्ता कुठलिही कसर ठेवत नव्हते. सपाट प्रदेशात त्या तुलनेत सोपे युद्ध मराठे लिलया खेळत होते. छत्रपती संभाजी महाराजांच्या सैन्याने कांजीवरम लुटून प्रतिकार करणार्‍या ५०० लोकांना मराठा तलवारीचे पाणी काय असते ते दाखवून ठार मारले. ‎ ‎📜 १३ जानेवारी इ.स.१७६० ‎श्रीमंत सदाशिवराव भाऊसाहेब यांचे गोविंदपंत बुंदेले यांना पत्र ‎स्वतः निजाम विरुद्धच्या स्वारीवर असतांना दिनांक १३ जानेवारी सन १७६० रोजी गोविंदपंत बुंदेले यांना लिहिलेल्या पत्रात ते येथील खबर त्यांना देतानाच उत्तरेतील घडामोडीं काय आहेत याची विचारणा करतात. निजामाचा फैसला लवकरच होईल याबत आत्मविश्वासाने लिहितात. ‎ ‎📜 १३ जानेवारी इ.स.१७६१ ‎पानीपत युद्ध भूमीचे आता रंग बदलत चालले होते मराठ्यांच्या छावणीत आता अन्नधान्याची फारच कमतरता भासू लागली. कितीही पैसा द्यायचा ठरवलं तरी धान्य तर हवे ना! शेवटी धान्यसाठा पूर्णतः संपायच्या आत उपासमार होऊन मरण्यापेक्षा लढणे योग्य असा विचार करून मराठ्यांच्या फौजेतले सैन्याचे सुभेदार सदाशिवरावभाऊंकडे लढण्याची मागणी करू लागले. पौष शुद्ध सप्तमी, मंगळवार म्हणजेच दि. १३ जानेवारी १७६१ या दिवशी सदाशिवरावभाऊंनीही आपला लढण्याचा विचार पक्का केला. बाजारात असलेले राखीव धान्य साऱ्या भुकेल्या फौजेत वाटण्यात आले. रात्रीच्या वेळेस जेवणं झाल्यानंतर सदाशिवरावभाऊंनी, समशेरबहाद्दर, रघुनाथराव, विश्वासराव, इब्राहिमखान, नाना फडणवीस, नाना पुरंदरे अशा सर्व प्रमुखांना छावणीत बोलावले. सर्वानुमते 'उद्याच झुंज घ्यावे' असे ठरले. भाऊसाहेबांनी युद्धाचा व त्यानंतर कोणी, कसे काय करायचे याचा आराखडा सर्वांपुढे मांडला. 'युद्ध आपणच जिंकणार! परंतु जर दुर्दैवाने तसे न होता गिलचे आणि अफगाण जोरावर आले तर युद्धभूमी सोडून बाहेर जावे. असं मसलतीत ठरवण्यात आलं ‎ ‎📜 १३ जानेवारी इ.स.१७७९ ‎वडगावचा तह ‎रघुनाथरावाशी संपूर्णपणे वाकडे धरू नये, असे तुकोजी होळकर, मोरोबादादा फडणीस आणि सखारामबापू यांना वाटत होते. यातूनच बारभाईत मतभेद वाढू लागले. सखारामबापू आणि मोरोबादादा फडणीस यांनी पेशवाईचा मालक सवाई माधवराव पण रघुनाथरावाने वडिलकीच्या नात्याने कारभार करावा, असा बेत करून १७७८ च्या मार्चमध्ये पुणे ताब्यात घेतले; पण महादजी शिंदे फौजेनिशी पुण्यास येऊन दाखल झाले व मोरोबाच्या कटाची इतिश्री झाली; मोरोबास कैद करून पुढे १८०० पर्यंत तुरूंगात ठेवण्यात आले. याच सुमारास मुंबई कौन्सिलने पुरंदर तहाच्या विरूद्ध कंपनीच्या संचालकांकडे तक्रार करून युद्ध चालू ठेवण्याचा हुकूम मिळविला. रघुनाथरावाला घेऊन कंपनीची छोटी फौज पुण्याच्या दिशेने निघाली. तळेगावजवळ तिला वेढण्यास येऊन वडगावचा अपमानकारक करार १३ जानेवारी १७७९ रोजी मान्य करावा लागला. यावेळी सखारामबापूंचा शत्रूपक्षाशी झालेला पत्रव्यवहार उघडकीस आला आणि बापूंना कैद झाली. नाना फडणीसांना सर्वाधिकार प्राप्त झाले. पुढे कलकत्त्याहून सेनापती टॉमस गोडार्डच्या हाताखाली दुसरी फौज सुरतला येऊन दाखल झाली. युद्धास पुन्हा तोंड फुटले आणि १७८२ च्या मे महिन्यात सालबाईच्या तहाने ते थांबले. रघुनाथरावास सालिना तीन लाख रु. देऊन त्याने कोपरगावी रहावे असे ठरले. ‎ ‎📜 १३ जानेवारी इ.स.१७९२ ‎इ.स. १७९१ च्या अखेरीस महादजींनी पुन्हा महाराष्ट्रात येण्याचे ठरवले. गेली सात वर्षे त्यांचे वास्तव्य उत्तरेतच, बहुतांशी मथुरा शहरातच असे. अतिशय पवित्र असणारे हे शहर त्यांना अत्यंत प्रिय होते. शिवछत्रपती महाराजांपासून काशी, मथुरा, प्रयाग, वृंदावन ही तीर्थक्षेत्रे स्वराज्यात असावीत, असे प्रत्येकाचेच स्वप्न होते. अन् तीच स्वप्नं पूर्ण करण्यासाठी पेशवे अहोरात्र झटत होते. नानांनी महादजींना पत्र लिहून कळवले की, 'मथुरा व वृंदावन ही दोन्ही महास्थळे सरकारचे नावे करून घ्यावीत' यावर महादजींनी उत्तर दिले, 'मथुरा-वृंदावन इ. तीर्थांच्या जागा अविंधांकडे होत्या. त्या घेऊन तीर्थांच्या ब्राह्मणांकडे दिल्या आहेत. ब्राह्मणांस उत्पन्न पोचते पातशाहाजाद्याकडून स्थळांचा करार करून घेतला.' यावर नानांनी आणखी एक पत्र पाठवले, 'श्री काशीत विश्वेश्वराचे मंदिर जुने हजार वर्षांचे मोडून मसिद केली, त्यास विश्वेश्वराचे स्थळ मोकळे होऊन पूर्ववत देवालय व देवस्थापना व्हावी हे हिंदुधर्मास उचित आहे...!' यानंतर पूर्वीच्या वकील-इ-मुतालिकीच्या सनदा आणि आताच्या मथुरा-वृंदावनच्या सनदा घेऊन महादजी पुण्याकडे निघाले. दि. १३ जानेवारी १७९२ रोजी महादजींनी प्रतापगडाहून (उज्जैनजवळील) कूच केले आणि उज्जैन, हुताशनी, बीड, नांदूर, तुळजापूर, जांबगड या मार्गाने दि. ११ जून १७९२ रोजी पुण्याच्या संगमावर पोहोचले. पुरत्या आठ वर्षांनंतर महादजी पुण्याच्या वेशीवर येऊन पोहोचले!! ‎ ‎*≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈* ‎*आपल्या राजा शिवछत्रपती Whatsapp समुहामध्ये सामील होण्यासाठी खाली दिलेल्या लिंकवर क्लिक करून आपले नाव आणि पत्ता सांगा आपल्याला समुहामध्ये सामील केले जाईल..*👇👇 ‎*♠️ अजय सोनवणे* ‎https://wa.me//918605494249 #🚩छत्रपती संभाजी महाराज स्टेटस🙏 #☘️हर हर महादेव🙏🏼 #🙏आई एकविरा 🙏 #🚩शिवराय #🙏शिवदिनविशेष📜 ‎*≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈* ‎*WhatsApp ग्रुप लिंक* ‎*།། राजा श्री शिवछत्रपती །། इतिहास माझ्या राज्याचा समुह क्र.०१* ‎https://chat.whatsapp.com/EBOf3f2DDie3q5GrvcKYNA ‎ ‎*समुह क्र.०२* ‎https://chat.whatsapp.com/F0OcXttE6x1LrWYF9eqWdb ‎ ‎*-----------☆★۩۞۩★☆-----------* ‎*राजा श्री शिवछत्रपती,* ‎*इतिहास माझ्या राज्याचा.महाराष्ट्र राज्य* ‎*-----------☆★۩۞۩★☆-----------* ‎*जय जगदंब जय जिजाऊ* ‎  *जय शिवराय जय शंभूराजे* ‎           *जय गडकोट* ‎       *!! हर हर महादेव !!* ‎