⛳आजचे शिव'कालीन ऐतिहासिक दिनविशेष⛳ 📜 १ नोव्हेंबर इ.स.१६५९ (कार्तिक वद्य द्वादशी, शके १५८१, संवत्सर विकारी, वार मंगळवार) खानाची भेट निश्चित होत होती. गोपीनाथपंत अफजलखानाच्या डेऱ्यात फेऱ्या मारत होते. त्यांच्या बरोबरचे हेर छावणीची बातमी काढत होते. राजे भेट जावळी येथेच व्हावी आणि ती पण किल्ले प्रतापगडाच्या पायथ्याशी यासाठी आग्रही होते त्यामुळे तसे ठरलेही होते. खानाच्या फौजेसाठी रस्ता करून देण्यात आला जेणेकरून मखानाला श्रम पडू नयेत राजे घाबरलेत असे वाटावे! खान हळूहळू वाईहून जावळी कडे सरकू लागला. 🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇 📜 १ नोव्हेंबर इ.स.१६७६ (कार्तिक शुद्ध षष्ठी, शके १५९८, नल संवत्सर, वार बुधवार) युवराज शंभुराजे शृंगारपुरचे सुभेदार म्हणून शृंगारपुरात दाखल! शंभुराजे शृंगारपुर प्रभावळीचे सुभेदार म्हणून दाखल झाले. त्याचबरोबर विश्वनाथ नाईक हे छत्रपती शिवाजी महाराजांनी दीले होते. शृंगारपुर हे ठिकाण रत्नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यात संगमेश्वराहून १२ कि.मी.आहे. दक्षिण कोकणचा प्रभावळी हा सुभा त्याचे मुख्यालय शृंगारपुर सुर्वे घराण्याची ही पिढीजात जहांगिरी जावळीचे चंद्रराव मोरे जसे जावळीत रुबाबात रहात असत तसेच शृंगारपुरचे सुर्वे रहात होते. गर्द झाडी व दुर्गम डोंगरांनी वेढलेला हा भाग. येथील सुर्यराव सुर्वे हा अदिलशाहीचा एकनिष्ठ सेवक परंतु स्वराज्यापेक्षा त्यांना अदिलशाहीची चाकरी गोड वाटत होती. छत्रपती शिवरायांनी हा शृंगारपुरचा सुभा खालसा करून २९ एप्रिल इ.स.१६६१ 'ला स्वराज्यात आणला. अन पिलाजीराव शिर्के यांच्या अखत्यारीखाली हा प्रदेश छत्रपती शिवरायांनी दिला. हा भाग संभाजी महाराजांच्या सासुरवाडीचा होता. 🏇🏻🚩🏇🏻🚩🏇🏻🚩🏇🏻🚩🏇🏻 📜 १ नोव्हेंबर इ.स.१६७७ "दक्षिण दिग्विजय मोहीम" छत्रपती शिवरायांनी "तिरुवनमलाई" येथील अरुणाचलेश्वर शिवमंदिराचा जिर्णोद्धार करून तिथे दीपोत्सव केला. १६७७ च्या अखेरीस जिंजीवरून (आत्ताचे तामिळनाडूत) रायगडावर परतण्यासाठी निघाले, वाटेत ते तिरूवन्नमलाई येथील प्रसिद्ध अरूणाचलेश्वर मंदिरात आले. अरुणाचलेश्वर मंदिरात एक हजार स्तंभ असलेला मंडप उभारला गेला जो आजही अस्तित्वात आहे. या मंडपासमोर शिवाजीराजांनी एक गोपुरही उभारले. तसेच, या मंदिराच्या मागे एक उंच टेकडी आहे तिथे तर त्रिपुरी पौर्णिमेस एक हजार घागरी तुपाचा भव्य नंदादीप लावण्याची प्रथा होती व आजही आहे. मात्र त्यावेळी ही प्रथा यावनी प्रभावाखाली बंद पडली आहे असे महाराजांना समजले तेव्हा महाराजांनी हा दीपोत्सव पुन्हा सुरु केला. इस १६७७ सालची त्रिपुरी पौर्णिमा ३० ऑक्टोबर रोजी होती. त्यामुळे साधारण यासुमारासच शिवाजीराजांनी हे अतिशय महत्त्वाचे धार्मिक क्रुत्य केले होते. हे कार्य आटपुनच महाराज पुढे निघाले. 🏇🏻🚩🏇🏻🚩🏇🏻🚩🏇🏻🚩🏇🏻 📜 १ नोव्हेंबर इ.स.१६७८ (कार्तिक वद्य द्वादशी, शके १६००, संवत्सर कालयुक्त, वार शुक्रवार) युवराज शंभुराजे शृंगारपुरी! पावसाळा संपत आल्यामुळे आता विजापुरकर आणि मोगलांचे आक्रमण सुरू होणार ही शक्यता छत्रपती शिवाजी महाराजांनी ग्रहीत धरली होती. त्यामुळे कर्णाटकमधून सरसेनापती हंबिरराव मोहीते यांना बोलावून घेतले होते. एवढेच नव्हे तर अदिलशाही आक्रमणाची दाट शक्यता लक्षात घेऊन विजयादशमीनंतर सर्व फौजांना पन्हाळगडावर दाखल होण्यास सांगण्यात आले होते. याच सुमारास संभपत्नी महाराज त्यांच्या पत्नी येसुबाईसाहेब समवेत शृंगारपुरास येऊन राहीले होते. 🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇 📜 १ नोव्हेंबर इ.स. १६७८ मावळांमधील मुठे या गावच्या पाटिलकी विषयी एक नवा तंटा सुरू झाला होता,त्याविषयी छत्रपती शिवाजी महाराजांनी देशा धिकारी कोन्हेर रुद्र यांना पाठविलेले १ नोव्हेंबर १६७८ या तारखेचे पत्र उपलब्ध आहे. या पत्रातही "दादाजी कोंडदेव यांचे वेळेस चालिले असे तेणे प्रमाणे चालवणे" असे म्हटले आहे. 🏇🏻🚩🏇🏻🚩🏇🏻🚩🏇🏻🚩🏇🏻 📜 १ नोव्हेंबर इ.स.१६७९ मराठ्यांचा खांदेरीला पुरवठा, इंग्रजांचा त्यांचा पाठलाग आणि मराठ्यांनी त्यांना चुकवणे किंबहुना बऱ्याचदा तर इंग्रजांना पिच्छा करायला लावून आपल्या जाळात अडकवणे आणि दूर नेवून एखादा मचवा पकडणे हा मराठ्यांचा व्यवसाय अगदी व्यवस्थित सुरु होता. गनिमी काव्याचा हा सागरावरील केलेला बहुदा हा पहिलाच प्रयोग असावा ! .इंग्रज या रोजच्याच उपद्व्यापामुळे जेरीस आले. केग्वीन या त्रासाने वैतागला आणि त्याने १ नोव्हेंबर १६७९ रोजी मुंबईला जे इतिहासप्रसिद्ध पत्र लिहिले त्याचा हा सारांश - “नागाव नदीच्या मुखाशी नौका ठेवण्याच्या बेताविषयी गेल्या पत्रात आपल्याला कळवले होते त्याप्रमाणे दिवसा ते शक्य नाही आणि रात्री चंद्र मावळेपर्यंत गस्त देऊनही उपयोग नाही कारण शत्रूची गलबते उशिराने येतात व वल्ही मारण्यात त्यांची शिताफी अधिक असल्यामुळे त्या आमच्या हाती लागत नाहीत. आम्ही त्रस्त आहोत. त्यांना अडविण्याच्या बाबतीत आम्ही कसलीही कसूर होऊ देत नाही याची आपण शाश्वती बाळगावी परंतु त्या लहान सरपटणाऱ्या होड्या आम्हाला आश्चर्यकारक रीतीने चकवतात.आता आम्हाला असे वाटू लागले आहे की आमच्या कडेही तसल्या होड्या असतील तर आम्हाला कदाचित मदत होवू ही शकेल …” ज्या इंग्रजांना अगोदर वाटले होती की मराठ्यांच्या लहान होड्या आपण काही मोठी गलबते नेवून आरामात बुडवून टाकू तेच इंग्रज आता वरील पत्र लिहीत होते या वरून मराठ्यांचा निग्रह, त्यांची जिद्द, त्यांची चिकाटी आणि त्यांची अनोखी युद्धनीती दिसून येते. गनिमी काव्याचा वापर करून ज्या मराठ्यांनी आजवर शत्रुसैन्याला डोंगर-दऱ्यांमधे जेरीस आणले होते त्यांनी तीच युद्धनीती सागरावर अवलंबून बलाढ्य सागरी सत्तेला जेरीस आणले होते. 🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇 📜 १ नोव्हेंबर इ.स.१६८३ विरजईने फोंड्याला मोर्चे बांधले. मराठे किल्ला लढवण्यासाठी छातीचा कोट करून उभे ठाकले होते. नरवीर येसाजी आणि कृष्णाजी कंक हे पराक्रमी पिता-पुत्र, किल्ल्यावर ६०० मराठ्यांची शिबंदी होती तर २०० जन किल्ल्याबाहेरच्या झाडीत लपून बसले होते. फिरंग्यांच्या ३ तोफा रात्रंदिवस किल्ल्यावर आग ओकू लागल्या. दुसऱ्या बाजूने डोम रोड्रीगो द कोस्त हा हल्ला चढवत होता आणि दोन्ही बाजूंनी होणाऱ्या हल्ल्यांना निधड्या छातीने तोंड देत उभा अभेद्य तटबंदीचा किल्ले फोन्डा एकही चिरा ढळत नसल्याचे पाहून विरजइने तोफा किल्ल्याजवळ रस्त्यावर आणून मारा सुरु केला आणि अखेर फोन्ड्याची चिरेबंदी तटबंदी ढासळली! बुरुजाला भगदाड पडताच पोर्तुगीज सैन्य आत शिरू लागले आणि एकाएकी आत दाबा धरून बसलेल्या मराठ्यांनी एकाच हल्ला चढवला. सुरुवातीला माघार घेणारे पोर्तुगीज नंतर मराठ्यांच्या कुमकेवर चालून गेले. तळपत्या विजेसारखे मराठे पोर्तुगीजांवर कोसळले. फोंड्याचा वेढा फोडण्यासाठी खास संभाजीराजे स्वतः ८०० स्वार आणि मोठे पायदळ घेऊन निघाले. हे नुसते कळण्याचा अवकाश कि व्हाइसरॉयची भीतीने गाळण उडाली ! 🏇🏻🚩🏇🏻🚩🏇🏻🚩🏇🏻🚩🏇🏻 📜 १ नोव्हेंबर इ.स.१६९२ पन्हाळगडाला बादशहाचा नातू "महंमद मुइनुद्दिन बेदारबख्त" याचा वेढा पडला. यावेळी गडाचे किल्लेदार होते "त्र्यंबकजी इंगळे". यांनी तब्बल ८ वर्ष किल्ला लढवला. 🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇 📜 १ नोव्हेंबर इ.स.१७६० मराठी फौजा व अहमदशाह अब्दाली याच्या फौजांची प्रथम पानिपतावर चकमक झाली. या चकमकीत अहमदशाह अब्दाली याने माघार घेऊन त्याने ०३ नोव्हेंबर १७६० रोजी दहाड येथे छावणी केली. यानंतर अब्दाली याने पुन्हा माघार घेऊन त्याने ०२ डिसेंबर सन १७६० रोजी यमुनातीरावर छावणी केली ३० डिसेंबर सन १७६० पर्यंत अहमदशाह अब्दाली पानिपता पासून दूर यमुना तीरावर छावणी करून होता. 🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇 📜 १ नोव्हेंबर इ.स.१७९० लोहगडाच्या महादरवाजाचे काम नाना फडणीसांनी १ नोव्हेंबर १७९० ते ११ जून १७९४ या कालावधीत केले. 🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇 YouTube चैनल वर हि video स्वरूपात शिवदिनविशेष पाहू शकता खालील लिंक वर👇 . . . 👉अतिशय महत्त्वाचे : सर्व शिवप्रेमींना विनंती आहे या पोस्ट मध्ये कोणीही आपली स्वताची प्रसिध्दी करु नये. 🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇 ✍ लेखन / माहिती संकलन : राहूल बोरसे पाटील. शिवकालीन दिनविशेष व इतिहासावरील दर्जेदार माहिती 🏇🚩🏇🚩🏇🚩🏇 🚩🏇 ☀🚩⚔️|| हर हर महादेव, जय श्रीराम || || जय भवानी, जय शिवाजी.||⚔️🚩☀ #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #📜इतिहास शिवरायांचा #वेड इतिहासाचे #🙏शिवदिनविशेष📜 ##📜इतिहास शिवरायांचा #⛳शिवसंस्कृती #🙏शिवदिनविशेष📜 #🚩छत्रपति शिवाजी महाराज #🚩गड-किल्ले स्टेट