गावची लोकशाही - एक समृद्ध अडगळ! गावच्या राजकारणात अख्ख्या गावाची एकच जात असेल तर जातीय राजकारण होत नाही. अन् अनेक जाती असतील तर जातीय गट पडतात.आणि या सगळ्यात पुन्हा आपापल्या भावकीचे गट पडतात. पण त्यामुळे विकासाचं राजकारणही होत नाही तर एकमेकांच्या जिरवाजीरवीचा खेळ सुरू होतो. फार फार तर कुणाच्या घरापुढे नाली असेल तर फरश्या टाकून ती झाकली जाते किंवा कुणाचं घर रस्त्यात येत असेल तर रस्ता वाकडा करून घर वाचवलं जातं.गावात राजकारण प्रत्येक गोष्टीचं होतं पण गावात विकासाचं राजकारण होत नाही. तालुक्यावरून गावाकडे येणारा रस्ता अरुंद, खड्डेयुक्त आणि खरबडीचा असला तरी त्या रस्त्यावर एक दुचाकी जाण्यापुरती चाकारी गवसली की रस्त्याचा प्रश्न सुटतो.गावच्या नदीवरचा पूल पडला तरी एक एसटी बस जाण्यासाठी अल्टरनेटीव मातीचा रस्ता असेल तर ठीक नाहीतर पडक्या पुलाच्या तूरमडीतून जरी एखादी दुचाकी गेली तरी कुणाची तक्रार नसते.व्यक्तिगत ऍनसस्थेशियातून गावं कधी सामूहिक जाणीवेकडे गेलीच नाहीत. गावात लहानपणीच आमच्या डोक्यातसुद्धा राजकिय जाणिवा पेरलेल्या असल्याने मतदान नसतानाही पक्षाचं चिन्ह शर्टला लाव, भिंतीवर चीटकलेले तत्सम पक्षाचे स्टिकर कुणी फाडू नये म्हणून राखण बस ते फेसबुकवर आवडत्या नेत्यावर कुणी टीका केली तर त्याला शिव्या दे हे संस्कार गावातूनच केले गेले असल्याने कितीही आखडता हात घेतला तरी तोंडातून न लिहिता पुढच्याला एक शिवी हासडली जातेच. गावातली म्हातारी इलेक्शन आलं की काय करत असतील हा न राहवून मनाला प्रश्न पडतो.मी लहान होतो तेव्हा ती म्हातारी बाराही महिने चार आने लावून पारावर हुकूमबोली खेळत होती.जास्तीत जास्त आठ आने पर्यंत त्यांचा डाव जायचा.अन् त्यांच्यामागे पोरं आणि ढोरं सांभाळण्यापलीकडे नवीन काही काम सोपवलेलं मी बघितलं नव्हतं. यातलं काहीच न करणारी म्हातारी शर्टची आणि धोतराची इस्त्री जपत बसायची. हि म्हातारी अन् त्यांच्या म्हाताऱ्या बहुतेक नातू जे सांगेल त्या पक्षाला मत देत असतील. जवानीत राजकारण करून थकलेली हि खोंडं मत द्यायला नातवाला आधार म्हणून घेऊन जायची पण आधार देत देत मतदान नसलेला नातू ह्यांच्यावरचं मत देऊन यायचा. वय झाल्यास तुमच्यासाठी लोकशाहीही बाद केली जाते हे मला तेव्हा कळलं. गावागावात लोकशाही एवढी रुजलीय की कधीकधी निवडणुकीचे फॉर्म भरताना चुकून बाप एका पक्षाकडून आणि पोरगा दुसऱ्या पक्षाकडून निवडणुकीला ऊभा टाकतो.अन् मग फॉर्म कुणी वापस घेण्यावरून घरातच मारामाऱ्या. निवडणूक आली की नवे कपडे,पायात नवे जोडे आणि तोंडात तीन टाईम मावा चघळत असलेला युवक दिसला की समजून जायचं हा उमेदवाराचा लाभार्थी आहे. प्रचाराच्या गाडीतून हा युवा कार्यकर्ता थकून भागून अंधारात रात्री झुलत झुलत घरी येतो.अन् सकाळी पांढऱ्या कपड्यांवर पडलेले मटणाचे डाग दिसले की झोपेतच बायकोच्या शिव्या खातो.तरी परत सकाळी प्रचाराच्या गाडीत बसतोच.गावात ऐन मतदानाच्या दिवशी हा कार्यकर्ता कुठं गायब होतो कुणाला मेळ लागत नाही.पण मतदानानंतर त्याच्या नेत्याला किती लीड मिळेल हे तो अधीकारवाणीने बोलतो.कारण त्याने प्रचारच इतक्या ईमानदारीने केलेला असतो. याच काळात गावात नेता आला की कुणी मेलं असेल तर सांत्वन करायला जाऊन पहिला चहा त्या घरचा पितो.नंतर कुणाचं लग्न असेल तर पत्रावळीवर जेवतो.कुणाचं लहान लेकरू दिसलं तर त्याला काखेत घेतो.त्याच्याशी खुणावत बोलत खेळतो. थोडं भाषण देतो. त्यातही विकास वगैरे असं काही नसतं. जुन्या आठवणी, जुनी गरिबी यावर दोन वाक्य हमखास बोलतो.त्याची हि सगळी उठाठेव 'साहेब किती साधेयत' असं लोकांनी म्हणावं यासाठी असतो.हा त्याचा मागच्या निवडणूकीनंतर गावचा पहिला दौरा असतो.गावात त्याच्या येण्यानं आणि न येण्यानं तीळभरही फरक पडत नाही. तो एकदा निवडून आला की मग लोकंच त्याच्याकडे "साहेब...साहेब" म्हणून जातात. एरव्ही गावात चव्हाळ्यावर बसलेला तो नेता नंतर मात्र लाखभर रुपयाच्या खुर्चीत बसत असतो. गावची माणसं बेरकी असतात. एकाचं मटण खाऊन दुसऱ्याची दारू पिऊन तिसऱ्याचे पैसे घेऊन मत ज्याला द्यायचं त्यालाच देतात. लेकरांच्या शपथा घेऊन, पोथीवर हात ठेवून किंवा हातात जवारी घेतल्याने ह्या माणसांच्या मतांत तसूभरही फरक पडत नाही. हि माणसं पावसाने झोडपून कधी ओली होत नाहीत,ना हिवाळा त्यांना गारठवतो, ना उन्हाळ्याने ती वाळून जातात. हि माणसं मला कायम कोरडी दिसत आली आहेत. अतीप्रेम, अतिभावना, अतीमोकळेपणा हा त्यांच्या ठायी नसतो. यांच्यातल्या प्रत्येकाकडे आपापली राजकिय मतं आहेत.पण प्रत्येकजण भपकेगिरी करत नाही. नदीवर धुणं धुणाऱ्या,लांबून पायपीट करून डोक्यावर एक आणि कंबरेत एक अशा पाण्याच्या दोन घागरी आणणाऱ्या बाईलाही तिच्या दारात सरकारनं पाण्याचा नळ आणून लावावा असं वाटून जातं पण तिच्या हातात कुणी माईक देत नाही म्हणून तिला मत नाही असं कुणालाच म्हणता येणार नाही.अंगठ्याच्या रेषा मोडलेल्या म्हाताऱ्याला किंवा कपाळावर सुरकुत्या पडलेल्या वयस्कर निराधराला निराधार पेन्शनसोबतच सरकारकडून त्याच्याकडे नसलेल्या गोष्टी मागण्यासाठी मत देण्याचा तेवढाच अधिकार असतो जितका एका शहरीला, सुशिक्षिताला किंवा मोठ्या पगारवाल्याला असतो.अन् ह्याउपर गावातल्या कुणी निवडणूकीत मत दिले नाही तरी त्यालाही गावात त्याचं मत मांडण्याचा अधिकार असतोच.गावातली लोकशाही अशी असते... इतकी समृध्द, इतकी अडगळलेली आणि इतकी अवघडलेली! #🏛️राजकारण #🔴आजचे ताजे अपडेट्स📰 #1️⃣महाराष्ट्र अपडेट्स #😍इमोशनल स्टेटस😊 #👌प्रेरणादायी स्टेट्स