ਕਹਾਣੀ — ਮੇਰੀ ਬੋਲੀ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜਦੀ ਸੀ—“ਵੇ ਪੁੱਤ, ਘਰ ਕਦੋਂ ਆਵੇਂਗਾ?” ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸ ਘੋਲਦੀ ਆਈ ਸੀ। ਇਹ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸਦੇ ਨਵੇਂ ਦੋਸਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਦੇ ਸਨ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣੀ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਦਾਦਾ ਜੀ ਮੰਜੇ ’ਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਿਹਾ। ਦਾਦਾ ਜੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਬੋਲੇ, “ਪੁੱਤ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਹਰ ਬੋਲੀ ਸਿੱਖ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਭੁੱਲੀਂ।” ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਦਾਦਾ ਜੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਬੋਲੀ ਸਿਰਫ਼ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ, ਲੋਕ-ਗੀਤ, ਕਹਾਣੀਆਂ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਪਛਾਣ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।” ਉਸ ਰਾਤ ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਲੰਬੀ ਗੱਲਬਾਤ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਮਾਂ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸਮੂਹ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, “ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖਾਂਗੇ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਕੇ ਰੱਖਾਂਗੇ।” ਕੁਝ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ— “ਮੇਰੀ ਬੋਲੀ ਮੇਰੀ ਪਛਾਣ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਮਹਿਕ ਹੈ। ਜਿੰਨੀਆਂ ਮਰਜ਼ੀ ਬੋਲੀਆਂ ਸਿੱਖ ਲਵਾਂ, #ਮੇਰੀ ਕਲਮ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਹੈ।” — ਵਿਰਸਾ ਸਿੰਘ ਵਰਪਾਲ

🌿 ਮੋਰਚਾ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ ਸਬਰ, ਸਿਦਕ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਅਮਰ ਗਾਥਾ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ, ਸਿਦਕ, ਸਬਰ ਅਤੇ ਹੱਕ-ਸੱਚ ਲਈ ਕੀਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ ਮੋਰਚਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਧਿਆਇ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੱਚੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਨ ਵਾਸਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਇਰਾਦੇ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਿਦਕ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਲ 1922 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ ਵਿਖੇ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੋਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੰਗਤ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੋਲਕ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ। 🌸 ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਗਤ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂਘਰ ਦੀ ਲੋੜ ਲਈ ਲੱਕੜ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨੇ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਡਰੀ ਨਹੀਂ। ਅਕਾਲੀ ਜਥੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਾਹਮਣੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀਆਂ ਲਾਠੀਆਂ ਹਨ, ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤਸ਼ੱਦਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ। 🕊️ ਅਹਿੰਸਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਮਿਸਾਲ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਸ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਰੂਪ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਠੀਆਂ ਵਰ੍ਹਦੀਆਂ, ਉਹ ਸਬਰ ਨਾਲ ਸਹਿੰਦੇ। ਕਈ ਸਿੰਘ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਪਰ ਸੰਗਤ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਅਤੇ ਜਥਿਆਂ ਦਾ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਰੁਕਿਆ। ਇੱਕ ਜਥਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਹੁੰਦਾ, ਜਥੇ ਦੇ ਸਿੰਘ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ—ਪਰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਫਿਰ ਨਵਾਂ ਜਥਾ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮੋਰਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਦਕ ਦੀ ਪਰਖ ਸੀ। 🌺 ਸਬਰ ਦੀ ਇੰਤਹਾ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ ਮੋਰਚੇ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਬਰ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤੋੜ ਸਕੇ। ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ— “ਸੱਚ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਦਕ ਦੀ ਪਰਖ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।” ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ। ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ। 🌹 ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ ਮੋਰਚਾ ਸਾਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਹੱਕ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆ ਜਾਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਕਸਦ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਬਰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ। ਸਬਰ ਇੱਕ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਇਰਤਾ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਚਰਿੱਤਰ ਹੈ। ਅਤੇ ਸੱਚ ਦਾ ਰਾਹ ਭਾਵੇਂ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਚਾਨਣ ਬਣਦਾ ਹੈ। 🙏 ਅੱਜ ਲਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਅੱਜ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ ਮੋਰਚਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਡਟਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੰਜਮ, ਸਬਰ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਅਸੀਂ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਨਾ ਕਰੀਏ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕਰੀਏ। ਸੱਚ ਬੋਲੀਏ। ਹੱਕ ਲਈ ਖੜ੍ਹੀਏ। ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਨਾ ਕਰੀਏ। ਦੁੱਖੀ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰੀਏ। #😇ਸਿੱਖ ਧਰਮ 🙏 ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਬਰ ਤੇ ਸਿਦਕ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਾਈ ਰੱਖੀਏ। 🌹 ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ ਮੋਰਚਾ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਰੀਖਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ—ਇਤਿਹਾਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਟਿ-ਕੋਟਿ ਪ੍ਰਣਾਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਦਕ, ਸਬਰ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮਰ ਅਧਿਆਇ ਲਿਖਿਆ। “ਸਿਦਕ ਨਾ ਡੋਲੇ, ਸਬਰ ਨਾ ਹਾਰੇ, ਸੱਚ ਦੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਕਦਮ ਨਾ ਹਟੇ। ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ ਸਦਾ ਯਾਦ ਰਹੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹੇ।” — ਵਿਰਸਾ ਸਿੰਘ ਵਰਪਾਲ

ਧੰਨ ਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ 🙏🏻🙏🏻🙏🏻🙏🏻🙏🏻🙏🏻🙏🏻🙏🏻🙏🏻🙏🏻🙏🏻🙏🏻 ਧੰਨ ਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਜਿੰਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਅੱਜ ਸਮੂੰਹ ਸੰਗਤਾਂ ਵਲੋਂ ਬੜੇ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਸਹਿਤ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਆਪ ਜੀ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ 1656 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਜੀ ਸਨ। ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਧਿਆਈਐ ਜਿਸ ਡਿਠੈ ਸਭਿ ਦੁਖ ਜਾਇ॥ ਹਰ ਗੁਰਸਿੱਖ ਜਦੋਂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ, ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਅਕੀਦਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਅਜਿਹੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਧਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਿਆਂ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਨਵਿਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੁਕ ਤੋਂ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਰਾਹੀਂ 'ਬਾਲਾ ਪ੍ਰੀਤਮ' ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ, ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਗੌਰਵਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਅਜ਼ਮਤ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਾਈ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਇਕ ਪਾਸੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਰਾਮ ਰਾਇ ਦੇ ਮੱਥੇ ਲੱਗੇਗਾ ,ਉਹ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। “ਰਾਮ ਰਾਇ ਖੁਸ਼ਾਮਦ ਕਰ ਨੀਂਵਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਸ੍ਰੀ (ਗੁਰੂ) ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਰੱਬੀ ਗੀਤ ਗੁਣ ਗਾ ਕੇ ਉੱਚੇ ਤੇ ਅਪਹੁੰਚ। ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਆਪਣੀ ਫਾਰਸੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਵਰਨਣ ਕਰਦੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦੇ ਭਾਵ ਅਰਥ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ : ਪਿਆਰੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਉਪਮਾ ਅਪਰ-ਅਪਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰੇ ਤੇ ਦਾਤਾਂ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ, ਅਕਾਸ਼, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਆਪ ਨਿਰੰਕਾਰ ਹਨ। ਜਿਸ ਤੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਵੱਲੀ ਨਜ਼ਰ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਲੋਕ ਤੇ ਪ੍ਰਲੋਕ ਸੰਵਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਸਵਾ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਪੁਰ ਵਿਖੇ ਗੁਰਿਆਈ ਦਾ ਤਿਲਕ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ। ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਸੇਵਾ, ਦਇਆ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਅਦਭੁੱਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਛੋਟੇ ਭਾਈ ਨੂੰ ਗੁਰਿਆਈ ਮਿਲਣ ਤੇ ਰਾਮ ਰਾਇ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਹੋਇਆ । ਉਸਨੇ ਧੀਰ ਮੱਲ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਕੁਝ ਮਸੰਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਗੰਢਿਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਬਣ ਬੈਠਾ । ਪਰ ਸਿੱਖ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਲੱਗੇ । ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਔਰੰਗਜੇਬ ਪਾਸ ਜਾ ਸਕਾਇਤ ਕੀਤੀ । ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਖਲ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ । ਪਰ ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਬਣ ਕੇ ਰਾਮ ਰਾਇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲੇਗਾ ਅਤੇ ਹਕੂਮਤ ਇਸ ਪਾਸਿਓਂ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਹੋ ਜਾਏਗੀ । ਔਰਗਜੇਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਅਹਿਲਕਾਰ ਦੇ ਹੱਥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ । ਓਧਰ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਆਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤਾਂ ਜ਼ੋ ਰਾਮ ਰਾਇ ਦੁਆਰਾ ਚੱਲੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ । ਸੋ ਦੋਵੇਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਅਹਿਲਕਾਰ ਹੱਥ ਹੀ ਆਈਆਂ । ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਪੜ੍ਹ ਤੁਰੰਤ ਰਜ਼ਾਮੰਦ ਹੋ ਗਏ । ਦਿੱਲੀ ਜਾਂਦਿਆਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪੰਜੋਖੜਾ , ਜ਼ਿਲਾ ਅੰਬਾਲਾ ਵਿਖੇ ਰੁਕੇ । ਪੰਜੋਖੜਾ ਵਿਖੇ ਲਾਲ ਚੰਦ ਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਡਿਤ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਰਚਿਤ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਓ । ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਵੱਡੇ ਬਣ-ਬਣ ਬਹਿਣਾ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਜਾਓ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦਾ ਬੰਦਾ ਲੈ ਆਓ, ਜ਼ੋ ਤੁਸੀਂ ਪੁਛੋਗੇ ਉਸਦਾ ਉੱਤਰ ਉਹ ਦੇਵੇਗਾ। ਪੰਡਿਤ ਗਿਆ ਅਤੇ ਛੱਜੂ ਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਝਿਉਰ ਜੋ ਮੂਰਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਸੱਦ ਲਿਆਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਛੱਜੂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੋਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਰਾ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਪੁਛੋ ਜ਼ੋ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ । ਜ਼ੋ ਵੀ ਪੰਡਤ ਸਵਾਲ ਕਰੇ, ਛੱਜੂ ਤੁਰੰਤ ਉਸਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਈ ਜਾਵੇਂ । ਪੰਡਿਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਗੁਰ ਚਰਨੀ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਬਣ ਗਿਆ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਸਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ । ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਿੱਲੀ ਪੁੱਜੇ। ਰਾਜਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਆਪਣੇ ਬੰਗਲੇ ( ਹੁਣ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ) ਵਿੱਚ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਹੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸੰਗਤ ਜੁੜਦੀ ਰਹੀਂ ਅਤੇ ਸਤਸੰਗ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਔਰਗਜੇਬ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ । ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਤਿਮਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ । ਜਦ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਗੱਦੀ ਬਾਰੇ ਰਾਮ ਰਾਇ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਗੁਰ ਗੱਦੀ ਕੋਈ ਜੱਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਗੁਰ ਗੱਦੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਗੁਰੂ ਗੱਦੀ ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਹੱਕਦਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਪੰਕਤੀ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਗਲਤ ਅਰਥ ਕਰਨ ਕਾਰਣ ਗੁਰੂ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛੇਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ । ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾਸੋਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰਾਮ ਰਾਇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਧੀਕੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਪਰ ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ । ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਵਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾਲਤਾ ਕਰਨ । ਜਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਭ ਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਨੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ । ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪਟਰਾਣੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਫਰਮਾਇਆ , ਕਦੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨਹੀਂ ਲਈਦੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਛਲੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਸਨ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪਟਰਾਣੀ ਬਣੇ । ਅੱਗੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ, ਭਰਮ, ਭੁਲੇਖੇ ਆਦਿ ਛੱਡ ਕੇ ਭਲੇ ਕੰਮ ਹੀ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਅੱਗਾ ਸਵਾਰੋ । ਇਸ ਸਭ ਬਾਰੇ ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਜਾਣ ਕੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਰਾਮ ਰਾਇ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਹੈਜ਼ੇ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀ ਫੈਲੀ ਤਾਂ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਖਿਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੀ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਨਿਢਾਲ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਾਡੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਕੋਣ ਕਰੇਗਾ । ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਬਾਬਾ ਬਕਾਲੇ ( ਹੁਣ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ) ਉਪਰੰਤ ਮਾਰਚ 30 , 1664 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਆਪ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾ ਗਏ। ਜਮਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ( ਹੁਣ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਲਾ ਸਾਹਿਬ) ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨਾ ਅਤੇ ਹਰ ਜੀਵ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਕਰਕੇ ਸੰਗਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ "ਬਾਲਾ ਪ੍ਰੀਤਮ" ਕਹਿ ਕੇ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉੱਚੇ ਵਿਚਾਰ, ਸੇਵਾ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਓ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਮੌਕੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸਾਏ ਹੋਏ ਸੇਵਾ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰੀਏ। ਸਭ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਧੰਨ ਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪਾਵਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਦੀਆਂ ਲੱਖ-ਲੱਖ ਵਧਾਈਆਂ । 🙏🏻🙏🏻🙏🏻🙏🏻🙏🏻🙏🏻 ਵਿਰਸਾ ਸਿੰਘ ਵਰਪਾਲ #😇ਸਿੱਖ ਧਰਮ 🙏

ਕਹਾਣੀ: ਕਿਸਾਨੀ ਧਰਤੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਨ ਜਦੋਂ ਖੇਤਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੀ, ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਾਦਰ ਓੜ੍ਹ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਫੈਲੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਹਿੰਦਾ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਨਹੀਂ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੀ ਕਿਸਾਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਦੇ ਭੁੱਖਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਮਾਂ ਬਦਲਿਆ, ਖੇਤੀ ਦੇ ਢੰਗ ਬਦਲੇ, ਪਰ ਗੁਰਮੇਲ ਦਾ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ। #ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਇੱਕ ਸਾਲ ਮੀਂਹ ਘੱਟ ਪਿਆ। ਫ਼ਸਲ ਸੁੱਕਣ ਲੱਗੀ। ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਬੋਝ ਵੀ ਵਧ ਗਿਆ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖੇਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲਾ ਜਾ, ਪਰ ਗੁਰਮੇਲ ਨੇ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਹਾਰੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ, ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਏ ਅਤੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਫਲ ਦਿੱਤਾ। ਖੇਤ ਲਹਿਰਾਉਣ ਲੱਗੇ, ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਬੱਲੀਆਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਝੂਮਣ ਲੱਗੀਆਂ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਆ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਦਿਨ ਗੁਰਮੇਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਧਰਤੀ ਸਾਡੀ ਪਰਖ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਿਹਨਤੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਰੋਟੀ ਦਾ ਹਰ ਦਾਣਾ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਲਈ ਕਿਸਾਨੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਇਬਾਦਤ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ, ਉਸ ਦਾ ਮਾਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ, ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨੀ ਧਰਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਅਨਾਜ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਵਿਰਸਾ ਸਿੰਘ ਵਰਪਾਲ।