Dhamnashrya yuwa vichar mnach nanded
542 views • 3 days ago
दलित साहित्य आणि नामांतराचा वाद
भाग 2
ब्राम्हणवादी हिंदू संस्कृती आहे असे म्हटले तर वावगे ठरणार नाही. असे जोरदार समर्थन श्रेष्ठ बौद्ध साहित्यिक विजय सोनवणे यांनी "दलित साहित्य का नको?" या पुस्तकात केले असून बौद्ध साहित्याचा आग्रह धरतांना ते म्हणतात "डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांना अभिप्रेत असणारे जे प्रबुद्ध साहित्य आणि प्रगत तर्कशुद्ध बौद्ध विचार पुढे येत आहेत जे साहित्य समता, स्वातंत्र्य आणि बंधुप्रेमातून उत्स्फुर्त पाऊन ज्ञानाने मार्गदर्शित झालेले आहे, ते प्रबोधनकारी साहित्य डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांना अभिप्रेत होते. पुढे ते म्हणतात, "या साहित्यास बौद्ध साहित्य म्हंटले जाते".
धर्मांतरानंतर डॉ. आंबेडकरांचा जो 'इझम' आहे. तो बुद्धाच्या तत्वप्रणालीमुळे अधिकच बळकट झाला आहे. म्हणूनच आम्हांला आंबेडकरवाद हा कार्ल मार्क्सच्या वादाशी जुळता आहे, असे वाटत नाही. मार्क्सवाद हा अपूर्ण वाटतो. आम्हाला आंबेडकरवादच हा आमच्या प्रगतीकात्मक एकमेव वाद मान्य असून तो बौद्ध साहित्यात संपूर्णपणे व्यक्त झाला आहे. असा आमचा ठाम विश्वास असून, सामाजिक परिवर्तनासाठी तो परिपूर्ण आहे.
५ आंबेडकरवादी साहित्यिक म्हणवून घेणाऱ्यांचा आंबेडकरवाद
संधिसाधू दलित साहित्यिक आणि बौद्ध साहित्यिकांमधील दलित वृत्तीचे बौद्ध साहित्यिक यांना आपण बांडगूळ साहित्यिक हा शब्दप्रयोग करणार आहोत है आपल्या लिखाणात. जीवनवादी, बुद्धिवादी, आंबेडकरवादी, सौंदर्यवादी, कमिटमेंट, प्रवर्तक, जळतगाभा, परिवर्तन की प्रवर्तन इ. जड शब्दांची शब्दफेक करून आपल्या उथळ बुद्धीचे प्रगल्भ बुद्धीत रूपांतर करून घेण्याच्या प्रयत्नात हे बांडगूळ, दोषमूलक समीक्षक असतात. त्यामुळे त्यांचे म्हणणे नेमके काय आहे, याचा सुगावा वाचकांना लागत तर नाहीच पण आपल्या लिखाणात आंबेडकरवाद कसा आहे. हे पटवून देण्यासाठी रविवारी व सुट्टीच्या दिवशी पावसाळ्यातील भूछत्र्यांसारखे उगवतात व प्रांतवाद मांडून आपल्या सभोवार बेडकांची मैफिल जमवून, मटण व दारूच्या वासासोबत आंबेडकरवाद व आंबेडकरवादी साहित्य अशा चर्चाकरवी आपण किती किलो आंबेडकरवादी आहोत याचे मोजमाप सिद्ध करण्याच्या प्रयत्नात हे दोष मूलक (खोटे बौद्ध) साहित्यिक ब्राम्हणांच्या पंगतीला जावून बसतात. यांना बौद्ध साहित्याची फार अॅलर्जी आहे. त्यांच्या आंबेडकरद्रोही कारस्थानाचा डाव त्यांना वाटते कोणाच्या लक्षातच येत नाही. व आपण दलित व बौद्ध साहित्याच्या दोन्ही कुरणात मोकाट बैलासारखे स्वैर चरू शकतो, मात्र त्यांना कदाचित माहीत नाही की, बौद्ध साहित्यिक म्हणवून घ्यायचे व दलित साहित्यकृतीवर व साहित्यिकांवर लिहायचे. बौद्ध शब्दाचा व साहित्यिकांचा उल्लेख कटाक्षाने टाळायचा व मान्यवर दलित साहित्यिकांकरत्री आपली पाठ थोपटून घ्यायची हा त्यांचा स्वहितार्थ चाललेला युक्तिवाद लोकांच्या लक्षात आला आहे. त्यामुळे आज ना उद्या, "धोबी का कुत्ता न घर का ना घाट का" ही त्यांची स्थिती साहित्य क्षेत्रात होणार आहे. म्हणून यापेक्षा प्रामाणिक दलित साहित्यिक आम्हांला परवडला परंतु दाखवायचे दात वेगळे व खायचे दात वेगळे असा समाजाचा विश्वासघात करणारा विश्वासघातकी समीक्षक, लेखक, कवी, साहित्यिक नको.
६ 'आंबेडकरवादी साहित्याचे' प्रयोजन
आंबेडकरवादाचे मूळ बौद्ध तत्वज्ञानात असल्याने आणि बौद्ध तत्वज्ञानच बांडगूळ साहित्यिकांना पचणारे नसल्याने, आज आंबेडकरवादी साहित्य निर्मितीत त्यांची मोठी अडचण निर्माण झाली आहे. आणि दलित साहित्यिक तर आज आवर्तनाच्या भोवऱ्यात सापडले असल्याने त्यांच्या मनात दलित साहित्य की बौद्ध साहित्य किंवा आणखी कोणते साहित्य हा गोंधळ त्यांना आपल्या हेतूसापेक्ष सोपा करायचा असल्याने बौद्ध साहित्यिकाचे नाव धारण न करता त्यांना आंबेडकरवादी साहित्य या नावाखाली बौद्ध साहित्याच्याच व्यासपिठावर यायचे आहे, असे दिसते. मग हा आंबेडकरवादी साहित्याचा पडदा का? बौद्ध साहित्य व्यासपीठ हे सर्वांसाठी खुले आहे. ज्यांना यायचे त्यांनी पुढील दाराने यावे. कारण बौद्ध तत्वज्ञान वगळून आंबेडकरवाद मांडता येत नाही. डॉ. बाबासाहेबांचे विचार तर आमची जीवननिष्ठा आहे व 'बौद्ध साहित्य हेच आंबेडकरवादी साहित्य' आहे. बौद्ध साहित्य हे चक्रधर स्वामींच्या 'हत्ती व चार आंधळे' या दृष्टांतातील संदेशाप्रमाणे आहे. हत्ती म्हणजे दलित, बहुजन, बौद्ध समाजातील साहित्यिक नाम विधाने आहेत. म्हणून दलित, फुले, आंबेडकरवादी साहित्य, ग्रामीण, बहुजनवादी साहित्य व विद्रोही साहित्य या विविध हत्ती रूपीसाहित्य संकल्पना बौद्ध साहित्यात विलीन होतात.
७ आंबेडकरवादी साहित्य आणि बोगस समीक्षा
"आंबेडकरवादी साहित्य" हा शब्दप्रयोग आम्ही जीवंत ठेवला अशी बिनबुडाची टिमकी हे बांडगूळ साहित्यिक वाजवीत असतात, की ज्यांना आंबेडकरवादच पूर्णपणे...
पुढील भागात
मुक्तीदाता विशेषांक #💙 भीमसैनिक 💙 #bhimsenik #😇प्रेरणादायक डायलॉग व्हिडिओ #🎑प्रेरणादायी मोशन व्हिडीओ #🙂Positive Thought
12 shares