Dhamnashrya yuwa vichar mnach nanded
370 views • 7 hours ago
दलित साहित्य आणि नामांतराचा वाद
भाग 4
दलित बाजार भडव्यांचे लेखन हे मानवी मूल्याधिष्ठ विचारांच्या संघर्षात्मक बंड उभारणाऱ्या बौद्ध धम्म स्वीकारलेल्या डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांना हवा असलेला समता, स्वातंत्र्य व बधुत्वाचा मूलमंत्र देणारा आंबेडकरवाद जो अन्याय, अत्याचार, गुलामगिरी, अस्पृश्यता यांच्याविरूद्ध दंड थोपटून उभा राहणारा आंबेडकरी विद्रोह आहे. तो या दलित साहित्यात आपणास कसा सापडेल? आणि डॉ. आंबेडकरांना अभिप्रेत असणारे विद्रोही, बंडखोर, क्रांतिकारी, परिवर्तनशील, शास्त्रशुद्ध व बुद्धीवादी साहित्य जर मानव मुक्तीसाठी निर्माण करायचे असेल तर ते स्वाभिमानशून्य व पिछेहाट करणाऱ्या 'दलित' या शब्दात कसे व्यक्त होईल? त्यासाठी अंधश्रद्धा, रूढी, परंपरा, गुलामगिरी, अन्याय, अत्याचार यांना झुगारणारा समता, स्वातंत्र्य व बंधुत्वाचे मुक्तीगीत गाणारा हा धम्म परिवर्तनशील आंबेडकरी तत्वप्रणालीत, बौद्ध साहित्याचाच भाग आहे व दलित, बहुजन, मागासवर्गीय, नव्हे तर संपूर्ण जगालाच, मानवी कल्याणकारी बौद्ध धम्माची व साहित्याचीच आज गरज आहे. नव्हे बौद्ध साहित्यच जगाला तारणारे साहित्य आहे. कारण त्यात बुद्ध, कबीर, फुले व आंबेडकरवाद उद्घोषीत आहे.
डॉ. बाबासाहेब ही थोर व्यक्ती होती. त्यांनी शिक्षणशास्त्रात पदवी प्राप्त करून घेतली होती. अनेक क्षेत्रात त्यांचा गाढा अभ्यास होता. देशीय आणि परदेशीय दोन्ही ठिकाणी त्यांनी आपला अभ्यास पूर्ण केला होता. ते प्रख्यात पंडित असून त्यांनी सामाजिक, राजकीय, धाम्मिक, साहित्यिक, सांस्कृतिक, शैक्षणिक व आर्थिक, कायदा व न्याय, पत्रकारिता या सर्व गोष्टीत प्राविण्य मिळविले होते. व्हॉलटेअर, रूसो, टॉलस्टॉय, कार्ल मार्क्स, लेनिन, इ. जगातील थोर तत्ववेत्यांचे तत्वज्ञान त्यांनी अंगीकारले होते. हिंदू, मुस्लिम, सिख, पारसी, खिश्चन, जैन, बौद्ध या प्रमुख धर्माचे तत्वज्ञान आभ्यासले होते. त्यामुळे त्यांच्या विचाराला चिंतनशीलता, शास्त्रयुक्त आधार लाभला असल्याने जगातील कुठल्याही तत्वेत्त्यापेक्षा डॉ. आंबेडकरांचे तत्वज्ञान तसूभरही कमी पडणारे नाही. किंबहुना श्रेष्ठच ठरणारे आहे. याचे कारण डॉ. आंबेडकरांनी बुद्ध, कबीर, फुले यांना आपले गुरू मानले आहे.
१४ ऑक्टोबर १९५६ रोजी या थोर 'युगंधराने' तथागत गौतम बुद्धाचा विश्वकल्याणकारी बौद्ध धम्म आपल्या लाखो अनुयायांसोबत स्वीकारून आपल्या तत्व प्रणालीची दिशा जाहीर केली. समता, स्वातंत्र्य बंधूप्रेम या बुद्धाच्या विश्वव्यापी मानवतावादी तत्वज्ञानालाच 'आंबेडकरी तत्वज्ञान' किंवा 'आंबेडकरी प्रेरणेचे साहित्य' असे संबोधतात व याचे सर्वपरिचित नाव म्हणजे 'बौद्ध साहित्य' होय.
"आंबेडकरवादी बौद्ध साहित्याची" ही संकल्पना गुलामगिरीविरूद्ध बंडाची भूमिका घेणारी आहे. माणसाचे मुक्तिीगीत गाणारी आहे, जे जे सुंदरमंगल आणि सत्य आहे, त्यावर विश्वास ठेवणारी आहे. समता, स्वातंत्र्य, बंधुप्रेम, न्याय विश्वशांतीचा मंत्र देणारी आहे. विश्वाच्या कानाकोपऱ्यातील दुःखितांचे अश्रू पुसणारी आहे, म्हणून हे जे समाज परिवर्तनवादी 'आंबेडकरी प्रेरणेचे साहित्य' आहे. ते 'बौद्ध साहित्याचं', दीन, दलित, बहुजन, बौद्ध समाजाच्या व जनहिताच्या दृष्टीने फार मोलाचे आहे. म्हणून याचा अंगीकार समस्त दलित, बहुजन, आंबेडकरवादी साहित्यिकांनी' करावयास हवा.
५ आंबेडकरवादी साहित्य बौद्ध तत्वज्ञान
दलित साहित्य का नको ?
दलित साहित्यिकांची रंग बदलणारी आंबेडकरी निष्ठा, स्वार्थासाठी विकृत मनाचे, अस्विकृत जीवन, स्वकथन, आत्मचरित्र, विद्रोही कविता या साहित्यप्रकारात "आमची प्रेरणा ही आंबेडकर आहे," असे सांगून समाजाचे गलिच्छ व किळसवाणे चित्र साहित्यातून मांडले असल्याचे लक्षात आल्याने समाजामधूनच "दलित साहित्य" या संकल्पनेला, आज कडाडून विरोध होत आहे. आणि हा विरोध बौद्ध साहित्यिक विजय सोनवणे यांनी "दलित साहित्य का नको"? या ग्रंथात १९७९ सालीच दर्शविलेला आहे. ते म्हणतातः
"बहुतेक 'दलित साहित्य' हे वेश्याव्यवसाय आणि व्यभिचारांची वर्णने करण्यात खर्ची पडलेले आहे. दलित साहित्यिकांच्या प्रतिभेची आणि प्रज्ञेची झेप कामाठीपुरा, गोलपीठा, झोपडपट्टी, हातभट्टी सोडून पुढे सरकतच नाही. कारण नवसाहित्यांच्या नावाखाली खून, मारामारी, बलात्कार, "समलिंगी संभोग” गरमी, महारोग यांची वर्णने रेखाटली जातात. अर्धशिक्षित अथवा विकृत मनाच्या वाचकांकडून अशा पुस्तकांस चांगली दाद मिळते, पुस्तकांचा खप वाढतो, प्रकाशकांचे उखळ पांढरे होते, प्रसिद्धीच्या उच्च टोकावर जाण्याचा हा जवळचा आणि हमखास मार्ग असतो. त्यासाठी वैचारिक लेखन वाचनाची काहीच गरज लागत नाही. म्हणूनच दलित साहित्यिक पैसे आणि किर्ती मिळावी म्हणून या मार्गाकडे वळले असावेत, गणिका, सूड, हातभट्टी, गोलपीठा, पिंपळपान ही पुस्तके वाचल्यानंतर माझ्या मुद्याची कल्पना येईल. दलित साहित्यिकांनी आपल्या तथाकथित बंडखोर दलित साहित्यास "कोंडवाडा" "गावकुसा...
पुढील भागात
मुक्तीदाता विशेषांक #💙 भीमसैनिक 💙 #bhimsenik #🙂Positive Thought #🎑प्रेरणादायी मोशन व्हिडीओ #😇प्रेरणादायक डायलॉग व्हिडिओ
10 shares