आयुर्वेदातील अमृत: वारंवार येणारा ताप आणि अशक्तपणा दूर करण्यासाठी 'गुळवेल' आहे सर्वोत्तम उपाय.! दादा, आयुर्वेदामध्ये अनेक वनस्पतींचे महत्त्व सांगितले आहे, पण 'गुळवेल' (ज्याला संस्कृतमध्ये 'अमृता' म्हटले जाते) ही खऱ्या अर्थाने एक संजीवनी मानली जाते. आजकालच्या धावपळीच्या जीवनात, बदलत्या हवामानामुळे वारंवार आजारी पडणे, सतत ताप येणे आणि अंगामध्ये भयंकर अशक्तपणा जाणवणे या समस्या खूप वाढल्या आहेत. अशा वेळी गुळवेलीचा काढा हा शरीराची रोगप्रतिकारशक्ती (Immunity) नैसर्गिकरित्या वाढवण्यासाठी एक अत्यंत खात्रीशीर आणि प्रभावी उपाय ठरतो. गुळवेलीचा काढा पिण्याचे शरीरासाठी होणारे मुख्य फायदे: रोगप्रतिकारशक्ती (इम्युनिटी) प्रचंड वाढते: गुळवेलीमध्ये भरपूर प्रमाणात अँटी-ऑक्सिडंट्स असतात. हे घटक शरीरातील विषारी द्रव्ये (Toxins) बाहेर काढतात आणि शरीराची आजारांशी लढण्याची नैसर्गिक ताकद इतकी वाढवतात की सहसा हवामान बदलले तरी कोणतेही इन्फेक्शन होत नाही. ताप आणि संसर्गावर जालीम उपाय: डेंग्यू, मलेरिया किंवा व्हायरल इन्फेक्शनमुळे येणाऱ्या तापात गुळवेल खूप उपयुक्त आहे. रक्तातील प्लेटलेट्स (Platelets) वेगाने वाढवण्याचे आणि शरीराचे तापमान नियंत्रित ठेवून ताप मुळापासून घालवण्याचे काम ही वनस्पती करते. अशक्तपणा आणि थकवा दूर होतो: वारंवार आजारी पडल्यामुळे शरीरात जो अशक्तपणा येतो, तो गुळवेलीच्या सेवनाने निघून जातो. यामुळे शरीरात नवीन ऊर्जा निर्माण होते आणि रक्ताची कमतरताही भरून निघते. पचनसंस्था सुधारते: पचनाच्या समस्यांवरही गुळवेल फायदेशीर आहे. यामुळे गॅस, अपचन कमी होऊन पोट साफ राहण्यास मदत मिळते आणि शरीराला अन्नाचे पोषण योग्य प्रकारे मिळते. गुळवेलीचा काढा कसा बनवावा आणि सेवन करण्याची पद्धत: साहित्य: गुळवेलीच्या ताज्या खोडाचा (काडीचा) एक छोटा तुकडा (साधारण बोटाच्या जाडीचा आणि लांबीचा), १-२ तुळशीची पाने, आणि दीड कप पिण्याचे पाणी. (गुळवेलीची पावडरही बाजारात मिळते, पण ताज्या काडीचा काढा नेहमी जास्त प्रभावी ठरतो.) कृती: सर्वात आधी गुळवेलीचा तुकडा खलबत्त्यात थोडा ठेचून घ्या. एका पातेल्यात दीड कप पाणी घेऊन त्यात हा ठेचलेला तुकडा आणि तुळशीची पाने टाका. हे पाणी मध्यम आचेवर तोपर्यंत उकळा, जोपर्यंत ते आटून अर्धे (साधारण पाऊण कप) होत नाही. पिण्याची योग्य वेळ: गॅस बंद करून काढा एका कपात गाळून घ्या. तो थोडा कोमट असतानाच सकाळी रिकाम्या पोटी (उपाशीपोटी) चहासारखा घोट-घोट प्या. चवीसाठी तुम्ही यात थोडे मध घालू शकता, पण लक्षात ठेवा की मध नेहमी काढा कोमट झाल्यावरच घालावे, गरम काढ्यात नाही. वापरताना घ्यायची काळजी आणि महत्त्वाची पथ्ये: प्रमाणाचे भान ठेवा: गुळवेल अतिशय गुणकारी असली तरी ती उष्ण प्रकृतीची असते. त्यामुळे सलग १०-१५ दिवस हा काढा प्यायल्यानंतर पुढचे काही दिवस नक्की खंड (गॅप) द्यावा. निरोगी व्यक्तीने रोजच्या रोज कायमस्वरूपी हा काढा पिणे टाळावे. आठवड्यातून २-३ वेळा प्यायल्यासही पुरेसा फायदा मिळतो. गरोदर महिलांनी काळजी घ्यावी: गरोदर महिलांनी (Pregnant Women) किंवा स्तनपान करणाऱ्या मातांनी तज्ज्ञ डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय गुळवेलीचा काढा पिऊ नये. शुगरच्या रुग्णांसाठी सूचना: गुळवेल रक्तातील साखर कमी करण्यास मदत करते. त्यामुळे ज्यांची शुगर आधीच खूप कमी राहते, त्यांनी याचे सेवन करताना काळजी घ्यावी. मधुमेह असल्यास डॉक्टरांना विचारूनच प्रमाण ठरवावे. #⚕️आरोग्य