#🌸संतश्रेष्ठ ज्ञानेश्वर माउली🙏 #🌻आध्यात्म 🙏 #💐संत महंत🙏. . ll ज्ञानेश्वरीतील ज्ञानामृत चिंतन ll . *********************** .अशा रीतीने ब्रह्मदेवाच्या दिवस-रात्रीत सर्व भूतमात्रांचा उगम व प्रलय कसा होतो हे भगवंतांनी सांगितले . आहे. यावरून आपणास सृष्टीचक्राची कल्पना येते. .************************************************ हे सांगावया काय उपपत्ती । जे जगाची प्रळयो आणि संभूती l . इथे ब्रह्मभुवनीचिया होती । आहोरात्रांमाजी ll ******************[ ज्ञानेश्वरी-८/१६५]**************** . ll अर्थ ll . हे सांगायचे कारण काय? तर ब्रह्मदेवाच्या एका दिवसरात्रीमध्ये जगाची उत्पत्ती व संहार होतात. ll स्पष्टीकरण ll . गीतार्थ सांगताना माऊली म्हणतात, 'ब्रह्मदेवाचा दिवस जेव्हा उगवतो तेव्हा ज्याची मोजदाद करता येणार नाही असे लीन असलेले जग साकार होते. पुढे दिवसाचे चार प्रहर संपले की हा आकार समुद्र आटतो व पुन्हा पहाटे तसाच आकार समुद्र भरावयास लागतो.' . शरद ऋतूच्या रात्री जसे ढग नाहीसे होतात व नंतर ग्रीष्म ऋतूच्या शेवटी पुन्हा उत्पन्न होतात. त्याप्रमाणे ब्रह्मदेवाच्या दिवसाच्या आरंभी हे प्राणिमात्राचे समुदाय, हजार चौकड्यांच्या काळाचे कारण संपेपर्यंत उत्पन्न होत राहतात. . मग रात्रीची वेळ होते. विश्व अव्यक्तात लीन होते. ती ही हजार चौकड्यांची रात्र उजाडली की पूर्वीप्रमाणेच जग उत्पन्न होऊ लागते. ब्रह्मदेवाच्या एका दिवस-रात्रीमध्ये जगाची उत्पत्ती आणि संहार होतात. . ब्रह्मदेव हा सृष्टिरूपी बीजाची साठवण आहे तरी पण तो पुनरावृत्तीच्या मापाचे टोक आहे. . अर्जुना, एरव्ही हा त्रैलोक्याचा विस्तार तो त्या ब्रह्मदेवाच्या गावचा दिवस उगवल्याबरोबर एकदम रचला जातो मग रात्रीची वेळ झाली की, त्रैलोक्याचा पप्तारा आपोआप लीन होतो व जिथून उत्पन्न झाला त्या साम्याला येतो असे म्हणतात. जसे झाड बीजरूपाला येते अथवा ढग आकाशरूप होतात त्याप्रमाणे या अनेकत्वाचा जिथे समावेश होतो त्याला साम्य असे म्हणतात. त्या समस्थितीत समविषमता दिसत नाही. . अशा रीतीने ब्रह्मदेवाच्या दिवस-रात्रीत सर्व भूतमात्रांचा उगम व प्रलय कसा होतो हे भगवंतांनी सांगितले आहे. यावरून आपणास सृष्टीचक्राची कल्पना येते. . . ll राम कृष्ण हरी, माऊली ll