*రథయాత్ర – హిందూ జ్యోతిష శాస్త్ర దృష్టిలో* రథయాత్ర (రథోత్సవం, ఘోషయాత్ర లేదా శ్రీగుండిచా యాత్ర అని కూడా పిలుస్తారు) ఒడిశాలోని పూరీక్షేత్రంలో అత్యంత వైభవంగా నిర్వహించబడే, శ్రీజగన్నాథ స్వామివారితో సంబంధం ఉన్న ప్రముఖ హిందూ పండుగ. ఒడిశాలో జరిగే యాత్రలలో పూరీ రథయాత్రకు అత్యున్నత స్థానం ఉంది. జగన్నాథ ఆలయంలో నిర్వహించే ద్వాదశ యాత్రలలో ఇది ప్రధానమైనది. ఈ మహోత్సవం ప్రతి సంవత్సరం ఆషాఢ శుద్ధ ద్వితీయ తిథినాడు ప్రారంభమవుతుంది. శాస్త్రాలు, పురాణాలు మరియు జానపద కథనాలలో ఈ యాత్రను ఘోషయాత్ర, మహావేది మహోత్సవం, పతితపావన యాత్ర, ఉత్తరాభిముఖ యాత్ర, నవదినాయికా యాత్ర, దశావతార యాత్ర, గుండిచా మహోత్సవం, ఆడప యాత్ర వంటి అనేక పేర్లతో పేర్కొన్నారు. పూరీతో పాటు ఒడిశా రాష్ట్రంలోని అరవైకు పైగా ప్రాంతాల్లో కూడా రథయాత్రను ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. రథయాత్ర యొక్క అష్టాంగ విధానం వివిధ ఆగమ, శాస్త్ర సంప్రదాయాల ప్రకారం రథయాత్రకు ఎనిమిది ప్రధాన భాగాలు (అష్టాంగ విధి) ఉన్నాయి. 1. స్నానోత్సవం 2. అనవసర (అనసర) కాలం 3. నవయౌవన దర్శనం మరియు నేత్రోత్సవం 4. శ్రీగుండిచా యాత్ర 5. హేరా పంచమి 6. ఆడప ఉత్సవం 7. బహుడా యాత్ర (తిరుగు రథయాత్ర) 8. నీలాద్రి బిజే అలాగే రథయాత్రను ఐదు ప్రధాన దశలుగా కూడా విభజిస్తారు. 1. అంతర్వేది ఉత్సవం 2. మహావేది మహోత్సవం 3. ఆడప ఉత్సవం 4. దక్షిణాభిముఖ ఉత్సవం 5. నీలాద్రి బిజే ఈ ఐదు దశలను కలిపి గుండిచా పంచకం అని పిలుస్తారు. రథయాత్ర ప్రాచీనత రథయాత్ర అత్యంత ప్రాచీన సంప్రదాయం అని పరిశోధకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఋగ్వేదం, అథర్వవేదం మొదలైన వేదాలలో "రథ" అనే పదం ప్రస్తావించబడింది. అనంతరం శతపథ బ్రాహ్మణ గ్రంథంలో కూడా దీనికి సంబంధించిన సూచనలు కనిపిస్తాయి. క్రీ.పూ. రెండవ శతాబ్దం నుండి మొదటి శతాబ్దం మధ్య కాలానికి చెందిన కొన్ని శిల్పాలను పరిశీలించినప్పుడు సూర్యదేవుని రథయాత్రకు సంబంధించిన స్పష్టమైన ఆధారాలు కనిపిస్తాయి. అందువల్ల పూరుషోత్తమక్షేత్రంలోని శ్రీజగన్నాథుని రథయాత్ర, సూర్యుని రథయాత్ర భావనకు వారసత్వంగా రూపుదిద్దుకుందని పండితులు భావిస్తున్నారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రస్తావించబడిన అనేక రథయాత్రలలో పూరీ శ్రీజగన్నాథుని రథయాత్ర అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందినది. కొందరు పరిశోధకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ఇతర ప్రాంతాల రథయాత్ర సంప్రదాయాలు కూడా శ్రీజగన్నాథుని రథయాత్రను ఆదర్శంగా తీసుకొని అభివృద్ధి చెందాయి. క్రీ.శ. ఐదవ శతాబ్దం ప్రారంభంలో చైనా యాత్రికుడు ఫాహియాన్ ఖోటాన్‌లో జరిగిన రథయాత్రను వర్ణించిన విధానం, నేటికీ పూరీలో జరుగుతున్న శ్రీజగన్నాథుని స్నానయాత్ర మరియు రథయాత్ర సంప్రదాయాలతో ఎంతో సారూప్యత కలిగి ఉంది. హిందూ జ్యోతిష శాస్త్రంలో రథయాత్ర ప్రాముఖ్యం హిందూ జ్యోతిషశాస్త్రం ప్రకారం గ్రహమండలం తొమ్మిది గ్రహాలతో నిర్మితమైంది. అవి— సూర్యుడు, చంద్రుడు, కుజుడు (మంగళుడు), బుధుడు, బృహస్పతి, శుక్రుడు, శని, రాహు, కేతు. శ్రీజగన్నాథుని ఘోషయాత్ర కూడా జ్యోతిషశాస్త్ర పరంగా అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగినదిగా భావించబడుతుంది. ఆషాఢ శుద్ధ ద్వితీయ నాడు శ్రీజగన్నాథుడు తన అన్నయ్య శ్రీబలభద్రుడు, చెల్లెలు సుభద్రాదేవితో కలిసి రథారోహణ చేసి శ్రీమందిరం నుండి బయలుదేరి గుండిచా ఆలయానికి చేరుకుంటారు. అక్కడ నవదినాల పాటు నివసిస్తారు. ఆషాఢ శుద్ధ తృతీయ నుండి నవమి వరకు గుండిచా ఆలయంలో పూజలు స్వీకరించి, ఆషాఢ శుద్ధ దశమి నాడు పహండి విధానంలో తిరిగి రథాలను అధిరోహించి శ్రీమందిరానికి ప్రయాణం ప్రారంభిస్తారు. నవగ్రహాలు మరియు నవదినాల సంబంధం శ్రీజగన్నాథుని ఈ నవదినాల ఘోషయాత్రకు నవగ్రహాలతో సన్నిహిత సంబంధం ఉందని జ్యోతిషశాస్త్రం వివరిస్తుంది. ఈ నవదినాల యాత్రలో వారంలోని ఏడు రోజులన్నీ సమగ్రంగా ఆవరిస్తాయి. వారంలోని ప్రతి రోజూ ఒక గ్రహానికి ప్రతీకగా ఉంటుంది. ఆదివారం – సూర్యుడు సోమవారం – చంద్రుడు మంగళవారం – కుజుడు బుధవారం – బుధుడు గురువారం – బృహస్పతి శుక్రవారం – శుక్రుడు శనివారం – శని రాహు, కేతువులు ఛాయాగ్రహాలు కావడంతో వీటికి ప్రత్యేక వారాలు లేవు. గుండిచా ఆలయంలో శ్రీజగన్నాథుడు ఏడు రోజుల పాటు నివసిస్తూ వారంలోని ప్రతి రోజున ఆ రోజు అధిదేవత అయిన గ్రహ స్వరూపంగా ఆరాధించబడతారు. ఉదాహరణకు, ఆషాఢ శుద్ధ ద్వితీయ ఆదివారం నాడు వస్తే, తృతీయ సోమవారం అవుతుంది. అప్పుడు తృతీయ నుండి తదుపరి ఆదివారం వరకు వరుసగా— సోమవారం – చంద్ర స్వరూపంగా మంగళవారం – మంగళ స్వరూపంగా బుధవారం – బుధ స్వరూపంగా గురువారం – బృహస్పతి స్వరూపంగా శుక్రవారం – శుక్ర స్వరూపంగా శనివారం – శని స్వరూపంగా ఆదివారం – సూర్య స్వరూపంగా శ్రీజగన్నాథుడు గుండిచా ఆలయంలో ప్రత్యేక పూజలను స్వీకరిస్తారు. రాహు, కేతువులకు ప్రత్యేక వారాలు లేకపోవడంతో, మొదటి ఘోషయాత్ర (రథయాత్ర ప్రారంభ దినం) మరియు చివరి బహుడా యాత్ర (తిరుగు రథయాత్ర) ఈ రెండు రోజులను వరుసగా రాహు మరియు కేతువులకు ప్రతీకాత్మకంగా నిర్ణయించినట్లు జ్యోతిష సంప్రదాయం వివరిస్తుంది. ___________________________________________ #భక్తి -జ్ఞానం-ఆధ్యాత్మికత #ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానామృతం #జగన్నాథ్ రథయాత్ర #🌷గురువారం స్పెషల్ విషెస్