ചരിത്രം അത് അറിയാനുള്ളതാണ് അറിവിനുംകൂടിയാണ്. .☑️ ചരിത്രം എന്ന് കേട്ടാൽ ഭ്രാന്താവുന്നവർ വായിക്കരുത്. .. ഹജ്ജ് റുപ്പീസ് ഹജ്ജ് രൂപ......!!! ഇന്ത്യൻ കറൻസിയുടെ ചരിത്രത്തിലെ വളരെ സവിശേഷവും കൗതുകകരവുമായ ഒരു അധ്യായമാണ് **'ഹജ്ജ് രൂപ' (Haj Rupee)**. ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് മക്കയിലേക്ക് ഹജ്ജ് തീർത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നവർക്കായി പ്രത്യേകമായി ഇറക്കിയ നോട്ടുകളായിരുന്നു ഇവ. ഇതിൻ്റെ പിന്നിലെ ചരിത്രവും പ്രധാന വിവരങ്ങളും ..... ### എന്താണ് ഹജ്ജ് രൂപ? 1950-കളിൽ ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും പാകിസ്താനിൽ നിന്നുമുള്ള ഹജ്ജ് തീർത്ഥാടകർ സൗദി അറേബ്യയിൽ ചെന്ന് ഇന്ത്യൻ രൂപയായിരുന്നു പ്രധാനമായും ചെലവഴിച്ചിരുന്നത്. അക്കാലത്ത് സൗദിയിൽ ഇന്ത്യൻ കറൻസിക്ക് വലിയ സ്വീകാര്യതയുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ, സാധാരണ ഇന്ത്യൻ നോട്ടുകൾ ഇങ്ങനെ വിദേശത്തേക്ക് വൻതോതിൽ ഒഴുകുന്നത് രാജ്യത്തിൻ്റെ വിദേശനാണ്യ വിനിമയത്തെയും സ്വർണ്ണ ശേഖരത്തെയും ദോഷകരമായി ബാധിക്കാൻ തുടങ്ങി. കള്ളക്കടത്തുകാരും ഈ സാഹചര്യം ചൂഷണം ചെയ്തു. ഇതിന് പരിഹാരമായി റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (RBI) കണ്ടെത്തിയ മാർഗ്ഗമായിരുന്നു ഹജ്ജ് തീർത്ഥാടകർക്ക് മാത്രമായി പ്രത്യേക നോട്ടുകൾ ഇറക്കുക എന്നത്. ### ചരിത്രവും നിർമ്മാണവും * **വർഷം:** **1959 മെയ് മാസത്തിലാണ്** ആർ.ബി.ഐ ഹജ്ജ് രൂപ നോട്ടുകൾ ആദ്യമായി പുറത്തിറക്കിയത്. അന്നത്തെ ആർ.ബി.ഐ ഗവർണർ എച്ച്.വി.ആർ. അയ്യങ്കാരുടെ (H.V.R. Iengar) ഒപ്പോടു കൂടിയാണ് ഇവ ഇറങ്ങിയത്. * **മൂല്യം:** **1 രൂപ, 10 രൂപ** എന്നീ രണ്ട് മൂല്യങ്ങളിലാണ് പ്രധാനമായും ഹജ്ജ് നോട്ടുകൾ അച്ചടിച്ചത്. * **പ്രത്യേകതകൾ:** സാധാരണ നോട്ടുകളുടെ അതേ വലുപ്പവും രൂപവുമായിരുന്നെങ്കിലും, തിരിച്ചറിയാൻ വേണ്ടി ഇവയുടെ നിറം വ്യത്യാസപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. * 10 രൂപ നോട്ട് **നീല (Blue)** നിറത്തിലായിരുന്നു. * നോട്ടുകളുടെ മുൻവശത്ത് **"HAJ"** എന്നും **"ONLY FOR PILGRIMS FROM INDIA FOR USE IN SAUDI ARABIA"** (ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുള്ള ഹജ്ജ് തീർത്ഥാടകർക്ക് സൗദി അറേബ്യയിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ മാത്രം) എന്നും വ്യക്തമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. * **സീരിയൽ നമ്പർ:** ഈ നോട്ടുകളുടെ സീരിയൽ നമ്പറിന് മുന്നിൽ **'HA'** എന്ന കോഡ് നൽകിയിരുന്നു. ### ഇത് എങ്ങനെയാണ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്? തീർത്ഥാടകർ ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് തിരിക്കുന്നതിന് മുൻപ് ബോംബെയിലെ (മുംബൈ) കപ്പൽ തുറമുഖത്തോ നിശ്ചിത ബാങ്കുകളിലോ സാധാരണ ഇന്ത്യൻ കറൻസി നൽകി പകരം ഈ 'ഹജ്ജ് രൂപ' കൈപ്പറ്റണമായിരുന്നു. സൗദി അറേബ്യയിലെ ബാങ്കുകളിലും വ്യാപാരികൾക്കിടയിലും ഈ നോട്ടുകൾക്ക് സാധുതയുണ്ടായിരുന്നു. ഹജ്ജ് കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങുമ്പോൾ കയ്യിൽ ബാക്കിയുള്ള ഹജ്ജ് നോട്ടുകൾ തിരികെ നൽകി സാധാരണ ഇന്ത്യൻ രൂപയാക്കി മാറ്റാനും സാധിക്കുമായിരുന്നു. ഇന്ത്യൻ വിപണിയിൽ ഈ നോട്ടുകൾ ഉപയോഗിച്ച് സാധനങ്ങൾ വാങ്ങാൻ അനുവാദമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ### ഹജ്ജ് രൂപയുടെ അവസാനം 1959 മുതൽ ഏകദേശം ഒന്നുരണ്ട് പതിറ്റാണ്ടോളം ഈ സമ്പ്രദായം തുടർന്നു. എന്നാൽ പിന്നീട് സൗദി അറേബ്യ സ്വന്തം കറൻസിയായ 'റിയാൽ' ശക്തമാക്കുകയും വിദേശ കറൻസികളുടെ നേരിട്ടുള്ള ഉപയോഗം നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനങ്ങൾ കൂടുതൽ ആധുനികമായതോടെ **1970-കളുടെ അവസാനത്തോടെ** ആർ.ബി.ഐ ഹജ്ജ് നോട്ടുകളുടെ വിതരണം പൂർണ്ണമായി നിർത്തലാക്കി. ഫോറിൻ എക്സ്ചേഞ്ച് (Foreign Exchange) വഴി സൗദി റിയാൽ നേരിട്ട് നൽകുന്ന രീതിയിലേക്ക് ഇന്ത്യ മാറുകയും ചെയ്തു. ### ഇന്നത്തെ മൂല്യം ഇന്ന് ഈ ഹജ്ജ് നോട്ടുകൾ വിപണിയിലില്ലെങ്കിലും കറൻസി ശേഖരിക്കുന്നവർക്കിടയിൽ (Numismatists) ഇതിന് കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ മൂല്യമുണ്ട്. ലോകത്തിലെ തന്നെ അപൂർവ്വമായ നോട്ടുകളുടെ പട്ടികയിലാണ് ഇന്ന് 'ഹജ്ജ് രൂപ'യുടെ സ്ഥാനം. പ്രത്യേകിച്ച് 10 രൂപയുടെ നീല ഹജ്ജ് നോട്ട് ഇന്ന് ലക്ഷങ്ങൾ വിലമതിക്കുന്ന ഒരു ചരിത്രരേഖയാണ്. #എന്റെ തൂലിക* #🕋 ഇസ്ലാമിക് സ്റ്റാറ്റസ്